SON DUYURULAR
NCCN Kılavuzu 2026 V1:Over Kanseri
(Fallop Tüpü ve Primer Periton Kanseri Dahil)
Bölüm: Klinik Presentasyon, Değerlendirme (Workup), Klinik Evre, Primer Tedavi (OV-1)
Bu bölüm, over kanseri şüphesi olan bir hastanın ilk başvurusundan itibaren tanı, evreleme ve ilk tedavi kararlarının nasıl verileceğini adım adım açıklar.
1. Klinik Presentasyon ve Başlangıç Değerlendirmesi (Clinical Presentation, Workup)
Hasta tipik olarak aşağıdaki bulgularla başvurduğunda şüphe indeksi yüksek olmalıdır:
- Klinik Bulgular: Fizik muayenede palpabl pelvik kitle, asit, abdominal distansiyon.
- Semptomlar: Şişkinlik, pelvik/abdominal ağrı, çabuk doyma, sık idrara çıkma. Bu semptomların özellikle yeni başlamış, sık (>12 kez/ay) ve başka bir nedene bağlanamıyor olması önemlidir.
Bu bulgular varlığında yapılması gereken Değerlendirme (Workup) basamakları şunlardır:
- Fizik Muayene: Abdominal ve pelvik muayene.
- Görüntüleme: İlk basamakta Pelvik USG önerilir. Metastaz veya yaygın hastalık şüphesi varsa Toraks/Abdomen/Pelvik BT (oral ve IV kontrastlı) veya MR yapılmalıdır. Bu, hastalığın yaygınlığını ve rezeke edilebilirliğini değerlendirmek için kritiktir.
- (Yorum: NCCN, görüntüleme detaylarını artık OV-A prensipleri bölümüne taşımış. Burada temel olarak tanı ve evreleme için gereken görüntüleme vurgulanıyor.)
- Laboratuvar ve Biyobelirteçler:
- Tam kan sayımı (CBC), biyokimya profili ve karaciğer fonksiyon testleri (LFT).
- CA-125 veya diğer tümör belirteçleri (inhibin, AFP, β-hCG, LDH, CEA, CA 19-9, HE4) klinik olarak endike ise çalışılır. Özellikle adneksiyel kitlesi olan genç hastalarda germ hücreli tümörleri ekarte etmek için AFP ve β-hCG önemlidir.
- Genetik Değerlendirme:
- Aile öyküsü alınır.
- Hastalar, BRCA1/2 başta olmak üzere kalıtsal riskler açısından genetik danışmanlığa yönlendirilmelidir. Bu sadece risk değerlendirmesi için değil, ileride idame tedavisine (PARP inhibitörü) karar vermek için de kritiktir.
- Dipnot c: Genetik değerlendirme için ilgili NCCN rehberlerine (Meme, Over, Pankreas, Prostat ve Kolorektal, Endometriyum, Gastrik) bakınız.
- Biyopsi ve Tanı:
- Tanı için en doğru yöntem cerrahi eksplorasyon ve doku örneğidir.
- Eğer biyopsi mümkün değilse (örneğin ileri evre, cerrahi adayı olmayan hasta), asit veya plevral efüzyondan alınan sitopatoloji ve CA-125:CEA oranı >25 tanıyı desteklemek için kullanılabilir.
- Dipnot m: İşte bu durumda, biyopsi mümkün değilse, asit veya plevral efüzyon sitopatolojisi ile birlikte CA-125:CEA oranı >25 kullanılabilir.
- Beslenme ve Performans Durumu: Hastanın beslenme durumu ve performans skoru (ECOG) değerlendirilir. Bu, cerrahi ve sistemik tedavi toleransını belirlemek için şarttır.
- Jinekolojik Onkolog Konsültasyonu:
- Şüpheli over kanseri olan TÜM hastalar mutlaka bir jinekolojik onkolog tarafından değerlendirilmelidir.
- Dipnot f: Bu değerlendirmenin amacı; primer cerrahinin planlanması, neoadjuvan tedavi adaylarının belirlenmesi, laparoskopik değerlendirme ile optimal sitoredüksiyonun mümkün olup olmadığının kararlaştırılması ve insidental saptanan STIC (Seröz Tübal İntraepitelyal Karsinom) gibi durumların yönetimidir.
2. Klinik Evre ve Tedavi Yönetimi
Yapılan değerlendirmeler sonucunda hasta iki ana koldan birine yönlendirilir: Primer Sitoredüktif Cerrahi veya Neoadjuvan Tedavi.
- A. Primer Sitoredüktif Cerrahi (PCS) Uygun Hastalar:
- Durum: Görüntüleme ve klinik değerlendirme sonucu hastalığın primer cerrahi ile tamamen veya optimale yakın çıkarılabileceği (rezidivsiz/R0 veya <1 cm rezidü) düşünülüyorsa ve hasta cerrahi için uygun performans durumuna sahipse.
- Yapılacak İşlem:
- Tanısal Amaçlı: Asit veya yıkama sıvısından sitoloji alınır.
- Cerrahi Evreleme: Hastalığın gerçek evresini belirlemek için kapsamlı cerrahi evreleme yapılır (insizyon, eksplorasyon, biyopsiler, lenf nodu diseksiyonu, omentektomi). Bu, özellikle erken evre olduğu düşünülen hastalarda ileri evre hastalığı ortaya çıkarmak için önemlidir.
- Sitoredüksiyon (Debulking): Gözle görünen tümör kitlesinin maksimum düzeyde çıkarılması.
- Fertilite Koruyucu Cerrahi: Seçilmiş hastalarda (erken evre, düşük riskli tümörler) ve hasta fertilitesini korumak istiyorsa tek taraflı salpingo-ooforektomi (USO) ile uterusun korunması düşünülebilir.
- B. Primer Sitoredüktif Cerrahi İçin Uygun Olmayan veya Optimal Sitoredüksiyon Olasılığı Düşük Hastalar (OV-2'ye yönlendirir):
- Durum:
- Hastanın ileri yaş, ek hastalıklar (komorbidite), kötü performans durumu nedeniyle büyük cerrahiyi tolere edemeyecek olması ("Poor Surgical Candidate").
- Hastalığın o kadar yaygın olması ki (örneğin diffüz karsinomatozis, üst abdomen ve diyaframda yoğun tutulum) primer cerrahi ile tümörün tamamen veya optimal çıkarılmasının mümkün görünmemesi ("Low Likelihood of Optimal Cytoreduction").
- Yapılacak İşlem (Neoadjuvan Tedavi - NACT):
- Tanıyı kesinleştirmek için ince iğne aspirasyonu (FNA) veya tru-cut biyopsi yapılır. (Erken evrede FNA'dan kaçınılır, ancak bu palyatif/yaygın hastalık durumunda gereklidir).
- Neoadjuvan Kemoterapi: Hastaya 3-4 kür sistemik kemoterapi (genellikle karboplatin+paklitaksel) verilir.
- Interval Sitoredüktif Cerrahi (IDS): Kemoterapiye yanıt alındıktan sonra (veya hastalık stabilse), cerrahi adayı olup olmadığı tekrar değerlendirilir. Ardından interval cerrahi planlanır. Bu cerrahi tercihen 3-4 kür sonra yapılır ancak klinik duruma göre 4-6 kür sonrasına da uzatılabilir.
- Dipnot n: IDS için tercih edilen zaman 3-4 siklus sonrasıdır, ancak jinekolojik onkoloğun klinik kararına göre 4-6 siklus sonra da yapılabilir.
- HIPEC: OV-2 bölümünde belirtildiği gibi, evre III hastalıkta ve uygun evre IV hastalarda (kategori 2B) IDS sırasında HIPEC (Cisplatin 100 mg/m²) düşünülebilir. (Güncelleme notlarında OV-2'de HIPEC'in eklendiği vurgulanmış).
Klinik Yorum:
- Hangi Hastaya Ne Yapmalı? Günümüzdeki en kritik karar, hastayı direkt ameliyata mı almak yoksa önce kemoterapi verip sonra mı ameliyat etmektir. NCCN bu kararı netleştirmek için iki temel faktörü vurguluyor: Hastalığın rezeke edilebilirliği ve hastanın cerrahi toleransı. Yaygın üst abdomen hastalığı olan genç ve sağlıklı bir hastayı ameliyat etmek mümkünken; diffüz karsinomatozis ve kötü performans durumu olan bir hastaya önce kemoterapi vermek daha doğrudur.
- Fertilitenin Korunması: NCCN, fertilite koruyucu cerrahiyi net bir şekilde seçilmiş erken evre hastalar için öneriyor. Bu sadece hasta istediği için değil, tümörün biyolojisinin buna izin verdiği (düşük riskli) durumlarda yapılmalıdır. Örneğin, evre 1A grade 1 endometrioid adenokarsinomda bu uygunken, evre 1C clear cell karsinomda bu seçenek daha risklidir ve dikkatli danışmanlık gerektirir.
- Jinekolojik Onkolog Şart: Rehberin her aşamasında vurgulandığı gibi, bu hastaların yönetimi mutlaka bir jinekolojik onkolog tarafından yapılmalıdır. Cerrahi kararı kadar, neoadjuvan tedavi adaylarının seçimi de bu uzmanlığı gerektirir.
- BRCA Testi: Görüldüğü gibi, genetik test sadece ailesel risk için değil, doğrudan tedavi planlamasının (özellikle idame PARP inhibitörleri) bir parçası haline gelmiştir. Bu nedenle, mümkün olan en erken aşamada genetik danışmanlık ve test başlatılmalıdır.
Poor Surgical Candidate or Low Likelihood of Optimal Cytoreduction (OV-2)
Bölüm: Kötü Cerrahi Adayı veya Optimal Sitoredüksiyon Olasılığı Düşük (OV-2)
Bu bölüm, OV-1 algoritmasının devamı niteliğindedir ve primer cerrahi için uygun görülmeyen hastaların yönetimini detaylandırır. Buradaki ana strateji Neoadjuvan Tedavi (NACT) ve ardından gelen Interval Sitoredüktif Cerrahi (IDS)'dir.
1. Neoadjuvan Tedavi Kararı
Hasta iki ana nedenden dolayı bu kola girer:
- Kötü Cerrahi Adayı: İleri yaş, ek hastalıklar (komorbiditeler), kötü performans statusu (ECOG ≥2) nedeniyle major cerrahinin risklerini tolere edemeyecek hasta.
- Optimal Sitoredüksiyon Olasılığının Düşük Olması: Görüntüleme (BT/MRI) veya tanısal laparoskopi ile hastalığın çok yaygın olduğu (örneğin, diffüz karsinomatozis, üst abdominal organ metastazları, mezenterik kök tutulumu) ve primer cerrahi ile tümörün tamamen (R0) veya optimale yakın (<1 cm rezidü) çıkarılamayacağının öngörülmesi.
Bu durumda izlenecek yol şudur:
- Tanının Kesinleştirilmesi:
- Neoadjuvan tedaviye başlamadan önce mutlaka histolojik doğrulama yapılmalıdır.
- Bunun için en sık kullanılan yöntem görüntüleme eşliğinde yapılan tru-cut biyopsidir. Biyopsi ile hem tanı konur hem de ileri moleküler testler (BRCA, HRD) için doku elde edilir.
- Dipnot m: Eğer biyopsi teknik olarak mümkün değilse (örneğin, güvenli bir şekilde ulaşılabilecek kitle yoksa), asit veya plevral efüzyondan alınan sitopatoloji örneği, CA-125:CEA oranı >25 ile birlikte kullanılarak tanı desteklenebilir ve tedaviye başlanabilir. Ancak bu durumda geniş bir ayırıcı tanı (primer over, gastrointestinal sistem, vs.) yapmak zorlaşır.
- Neoadjuvan Kemoterapi (NACT):
- Tanı konduktan sonra hastaya 3-4 siklus sistemik kemoterapi verilmesi planlanır.
- Kullanılacak rejimler, ileri evre over kanseri için önerilen standart rejimlerdir (örneğin, Karboplatin + Paklitaksel). Bevacizumab içeren rejimler NACT'de kullanılabilir, ancak cerrahi öncesi yara iyileşmesi sorunlarına yol açmamak için IDS'den 4-6 hafta önce kesilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
- Interval Sitoredüktif Cerrahi (IDS) Zamanlaması:
- Dipnot n: Cerrahi için tercih edilen zaman 3-4 siklus sonrasıdır. Ancak bu kesin bir kural değildir. Jinekolojik onkolog, hastanın kemoterapiye yanıtına, performans durumunun düzelmesine ve tümör yükünün azalmasına bağlı olarak cerrahiyi 4-6 siklus sonrasına da planlayabilir. Önemli olan, maksimum tümör küçülmesi sağlandıktan sonra, hastanın cerrahiyi tolere edebilecek en iyi duruma geldiği anda ameliyatı yapmaktır.
2. Interval Sitoredüktif Cerrahi (IDS) ve HIPEC
Kemoterapi sonrası yapılan değerlendirmede (görüntüleme ve klinik) hastalıkta yanıt veya stabil hastalık varsa, hasta IDS'ye alınır.
- Cerrahi Prensibi: IDS sırasında da maksimum sitoredüksiyon hedeflenir. Amaç, kemoterapi sonrası kalan tüm görünür tümörleri çıkarmaktır. Primer cerrahiden farklı olarak, rutin sistematik lenfadenektomi önerilmez, ancak şüpheli veya büyümüş lenf nodları çıkarılmalıdır.
- HIPEC (Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi):
- Genel Bilgi: Bu, sitoredüktif cerrahiyi takiben, karın içine ısıtılmış (41-43°C) kemoterapi (genellikle sisplatin) verilmesi işlemidir. Amaç, cerrahi sonrası kalan mikroskobik hastalığı yok etmektir.
- Öneri: NCCN, evre III over kanseri hastalarında, NACT sonrası IDS sırasında Cisplatin 100 mg/m² ile HIPEC uygulanmasını düşünülebilir olarak belirtmektedir.
- Evre IV Hastalar (Kategori 2B): Seçilmiş evre IV hastalarda da HIPEC düşünülebilir. Bu seçilmiş grup, NACT'e hem intraperitoneal hem de ekstraperitoneal hastalıkta iyi yanıt veren veya evre IV hastalık bölgeleri tamamen kaybolan (örneğin, malign plevral efüzyonun düzelmesi) veya artık rezeke edilebilir hale gelen hastalardır.
- Renal Koruma: Sodyum tiyosülfat, sisplatinin neden olduğu böbrek hasarını önlemek için HIPEC perfüzyonu başlangıcında intravenöz olarak verilebilir.
- (Yorum: HIPEC hala tartışmalı bir konudur. Her merkezde uygulanmamaktadır ve hasta seçimi çok önemlidir. NCCN'nin "düşünülebilir" ifadesi, bunun zorunlu bir standart olmadığını, ancak uygun merkezlerde ve seçilmiş hastalarda fayda sağlayabileceğini gösterir. Özellikle evre IV'teki kategori 2B öneri, bu konuda verilerin daha sınırlı olduğunu vurgular.)
3. Önemli Uyarılar ve Dipnotlar
- Dipnot e (HRD Testi): BRCA1/2 mutasyonu yoksa, HRD (Homolog Rekombinasyon Defektifliği) testi, PARP inhibitörü (PARPi) idame tedavisinden beklenen faydanın büyüklüğü hakkında bilgi verebilir. İleri evre hastalıkta PARPi tedavisi düşünülürken HRD testi yapılması önerilir. (Bu dipnot, sistemik tedavi prensiplerinde detaylandırılmıştır - OV-C).
- Dipnot f (Jinekolojik Onkolog Rolü): Neoadjuvan tedaviye karar vermeden önce, hastanın mutlaka bir jinekolojik onkolog tarafından değerlendirilmesi gerektiği tekrar vurgulanmıştır. Bu değerlendirme, cerrahi adaylığının yanı sıra, laparoskopik değerlendirme ile sitoredüksiyonun fizibilitesinin belirlenmesini de içerir.
- Dipnot o (NACT ve LMP): Neoadjuvan tedavinin düşük malign potansiyelli (LMP) tümörler (borderline tümörler) veya diğer non-invaziv kanserler için geçerli olmadığı önemle vurgulanmıştır. Bu tümörlerde tedavi öncelikle cerrahidir ve NACT'in yeri yoktur. (LCOC-1'e bakınız).
Klinik Yorum:
- Hasta Seçimi Başarının Anahtarıdır: NACT + IDS stratejisinin başarısı, doğru hastayı seçmekte yatar. Amaç, kötü cerrahi adaylarını ameliyata hazırlamak veya yaygın hastalığı olanlarda cerrahi morbiditeyi azaltmaktır. Ancak, primer cerrahi ile tam rezeksiyon şansı yüksek olan bir hastayı gereksiz yere NACT'e maruz bırakmak da doğru değildir. Bu nedenle, jinekolojik onkolog tarafından yapılacak dikkatli bir değerlendirme (görüntüleme + laparoskopi) şarttır.
- HIPEC'in Yeri: HIPEC'in over kanserinde sağ kalıma katkısına dair güçlü kanıtlar (özellikle OVHIPEC-1 çalışması) mevcuttur. NCCN'nin bu önerisi, uygun merkezlerde ve seçilmiş hastalarda (evre III, iyi yanıt) kullanımını desteklemektedir. Ancak, bunun ek morbidite getirebilecek bir işlem olduğu ve deneyimli ekipler tarafından yapılması gerektiği unutulmamalıdır. Evre IV'teki kategori 2B önerisi, bu konuda daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
- Moleküler Testlerin Önemi: NACT sürecinde alınan biyopsi materyali, sadece tanı için değil, aynı zamanda BRCA ve HRD testleri için de altın değerindedir. Bu testlerin sonuçları, IDS sonrası verilecek idame tedavisini (PARP inhibitörleri) belirleyecektir. Bu nedenle, biyopsi materyalinin bu testler için yeterli ve uygun şekilde işlenmesi kritik öneme sahiptir.
"Diagnosis by Previous Surgery: Findings and Primary Treatment (OV-3)" NCCN Kılavuzu 2026 V1: Over Kanseri
Bölüm: Önceki Cerrahi ile Tanı Almış Hasta: Bulgular ve Primer Tedavi (OV-3)
Bu bölüm, over kanseri tanısı dış merkezde veya başka bir endikasyonla yapılan bir cerrahi sonrasında konulan hastaların yönetimini ele alır. Bu hastalar genellikle tamamlanmamış cerrahi evreleme veya insidental kanser saptanması (örneğin, risk azaltıcı cerrahi sırasında) gibi durumlarla onkoloji merkezine başvururlar.
1. Klinik Senaryolar
Hasta tipik olarak aşağıdaki durumlardan biriyle başvurur:
- Eksik Cerrahi Evreleme: Hasta bir over kitlesi nedeniyle ameliyat edilmiş, ancak:
- Uterus ve/veya adneksler sağlam bırakılmış.
- Omentektomi yapılmamış.
- Lenf nodu diseksiyonu yapılmamış veya inkomplet.
- Cerrahi evreleme raporu yetersiz veya eksik.
- Rezeke edilebilecek rezidü hastalık kalmış olabilir.
- İnsidental Kanser Saptanması: Hasta, BRCA mutasyonu nedeniyle risk azaltıcı salpingo-ooforektomi (RRSO) geçirmiş ve patoloji sonucunda okült invaziv karsinom veya STIC (Seröz Tübal İntraepitelyal Karsinom) saptanmış.
2. Değerlendirme (Workup)
Bu hastalarda yapılması gereken ilk iş, mevcut durumu tam olarak ortaya koymaktır.
- Jinekolojik Onkolog Konsültasyonu: Önceki cerrahinin yeterliliğini değerlendirmek ve ek cerrahi gerekip gerekmediğine karar vermek için şarttır. Özellikle STIC yönetimi konusunda deneyim gereklidir.
- Dipnot f: Jinekolojik onkolog, okült STIC'lerin yönetiminde de devreye girmelidir.
- Medikal Kayıtların İncelenmesi:
- Önceki görüntüleme çalışmaları ve operasyon notları dikkatlice gözden geçirilir. Bu, rezidü hastalık şüphesi varlığını ve ek görüntüleme ihtiyacını belirler.
- Patoloji Materyalinin Tekrar Değerlendirilmesi:
- Tanıyı doğrulamak, histolojik tipi ve derecesini (grade) kesinleştirmek için uzman jinekopatoloji konsültasyonu önerilir. Özellikle LCOC'lerde bu çok önemlidir.
- Laboratuvar ve Görüntüleme:
- CBC, biyokimya, LFT.
- CA-125 veya diğer tümör belirteçleri (daha önce bakılmadıysa veya takip için bazal değer oluşturmak amacıyla).
- Rezidü hastalığı değerlendirmek ve uzak metastazları ekarte etmek için Toraks/Abdomen/Pelvik BT gibi ek görüntüleme yapılabilir.
- Genetik Değerlendirme ve Test:
- Daha önce yapılmadıysa, aile öyküsü alınır, genetik risk değerlendirmesi yapılır ve germline/somatik BRCA1/2 testi istenir.
- Dipnot d: Germline ve somatik BRCA1/2 durumu, idame tedavisi (PARP inhibitörleri) kararını doğrudan etkiler.
- Dipnot e: BRCA mutasyonu yoksa, HRD durumu PARPi tedavisinden beklenen fayda hakkında bilgi verir.
3. Tedavi Seçenekleri
Değerlendirme sonuçlarına göre hastaya üç ana tedavi seçeneğinden biri sunulur.
- A. Cerrahi Evreleme ve Rezeksiyon
- Endikasyon: Eksik cerrahi evreleme yapılmışsa veya rezeke edilebilecek rezidü hastalık varsa.
- Yapılacak İşlem: Hastaya tamamlayıcı cerrahi evreleme (histerektomi, BSO, omentektomi, lenf nodu örneklemesi/diseksiyonu) ve rezidü tümörün sitoredüksiyonu uygulanır.
- *(Yorum: Bu cerrahi, genellikle ilk cerrahiden sonraki 4-6 hafta içinde, hasta iyileştikten sonra planlanır.)*
- B. Neoadjuvan Tedavi (NACT)
- Endikasyon: Yapılan görüntüleme veya klinik değerlendirme sonucunda, hastalığın o kadar yaygın olduğu veya hastanın durumunun o kadar kötü olduğu görülür ki, ikinci bir primer cerrahi yerine önce kemoterapi verilmesinin daha uygun olacağına karar verilirse.
- Yapılacak İşlem: Hasta, OV-2'de anlatıldığı gibi neoadjuvan kemoterapi alır ve ardından interval cerrahi (IDS) planlanır.
- C. İzlem ve Adjuvan Tedavi
- Endikasyon: Önceki cerrahi, kapsamlı bir evreleme ile birlikte yapılmış ve rezidü hastalık kanıtı yoksa. Bu durumda iki alt dal vardır:
- İzlem (Gözlem): Düşük riskli erken evre hastalıkta (örneğin, evre IA grade 1 endometrioid) veya sistemik tedavinin faydasının kanıtlanmadığı bazı LCOC'lerde (örneğin, grade 1 endometrioid, düşük grade'li seröz karsinom) sadece yakın takip önerilebilir.
- Adjuvan Kemoterapi: Yüksek riskli erken evre (evre IC, yüksek grade) veya ileri evre hastalıkta, cerrahi sonrası adjuvan kemoterapi verilir. Hangi rejimin verileceği, evre, grade ve histolojiye göre OV-4 ve OV-D bölümlerinde detaylandırılmıştır.
- Önemli Dipnot (q): Bu bölümün altındaki dipnotta, "kapsamlı cerrahi evrelemenin sağ kalımı iyileştirdiği gösterilmemiş olsa da, adjuvan ve idame tedavi seçeneklerini belirlemek için önemli olduğu" vurgulanır. Bu, evrelemenin prognostik değerinin yanı sıra, tedavi kararlarını yönlendirmedeki kritik rolünü ortaya koyar.
Klinik Yorum:
- Tamamlayıcı Cerrahi Zor Karardır: Dış merkezde basit bir ooferektomi yapılmış bir hastaya tekrar ameliyat önermek, hasta ve cerrah için zor bir karardır. NCCN, bu kararı vermek için jinekolojik onkoloji konsültasyonunu şart koşarak, bu kararın uzmanlık gerektirdiğini vurgular. Ameliyatın morbiditesi ile, olası evre değişikliğinin (upstaging) tedaviye etkisi (örneğin, evre IA'nın evre IIIA'ya çıkması ve adjuvan kemoterapi endikasyonu doğması) arasında bir denge kurulmalıdır.
- STIC Yönetimi: STIC, yüksek grade'li seröz karsinomun öncü lezyonu olarak kabul edilir ve tanısı halen zordur. NCCN, bu konuda da jinekolojik onkolog görüşünü zorunlu kılarak, bu lezyonların yönetiminin (tamamlayıcı cerrahi? sadece takip?) kişiselleştirilmesi gerektiğine işaret eder.
- Patoloji Konsültasyonunun Değeri: "Patoloji materyalini bir kez daha inceleyin" uyarısı çok kıymetlidir. Özellikle nadir histolojik tiplerde (LCOC) veya düşük grade'li tümörlerde, ilk patoloji raporu yanıltıcı olabilir. Tanının doğrulanması, gereksiz tedavilerin önlenmesi veya doğru tedavinin başlanması açısından hayati önem taşır.
- Genetik Test Zamanlaması: Bu bölüm, genetik testin tedavi planlamasının ne kadar erken bir aşamasında devreye girdiğini gösteriyor. Hasta daha ikinci cerrahiye hazırlanırken veya adjuvan tedavi planlanırken BRCA/HRD durumunun bilinmesi, özellikle idame PARP inhibitörü kararı için büyük avantaj sağlar.
Pathologic Staging, Primary Chemotherapy/Primary Adjuvant Therapy (OV-4) Bölüm: Patolojik Evreleme, Primer Kemoterapi/Adjuvan Tedavi (OV-4)
Bu bölüm, cerrahi sonrası patolojik evreleme yapıldıktan sonra, hastalara hangi adjuvan tedavilerin ne şekilde verileceğini detaylandırır.
1. Patolojik Evreleme
Cerrahi sonrası elde edilen nihai patoloji raporuna göre hastalık evrelenir. Bu evreleme, tedavi kararını doğrudan etkiler.
- Evre I:
- Evre IA, IB ve yüksek riskli olmayan Evre IC: Düşük riskli grup.
- Yüksek Riskli Evre IC: Tümör rüptürü, over yüzeyi tutulumu, asit veya yıkamada malign hücreler.
- Evre II, III, IV: İleri evre hastalık.
2. Primer Kemoterapi/Adjuvan Tedavi Kararı
Patolojik evre ve histolojik tipe göre tedavi algoritması aşağıdaki gibidir:
| Patolojik Evre | Histolojik Tip | Önerilen Yaklaşım |
| Evre IA, IB, ve düşük riskli Evre IC | Düşük grade'li (Grade 1) endometrioid, Müsinöz, Düşük grade'li seröz, Borderline | İzlem (Gözlem) (kategori 2A) |
| Yüksek riskli Evre IC, Evre II, III, IV | Yüksek grade'li seröz (HGSC), Grade 2/3 endometrioid, Berrak hücreli, Karsinosarkom | Adjuvan Kemoterapi + İdame Tedavi (uygun hastalarda) |
| Herhangi bir evre | Nadir over kanserleri (LCOC) (Grade 1 endometrioid, Düşük grade'li seröz, vs.) | Histolojiye özel yaklaşım (LCOC bölümlerine bakınız) |
3. Adjuvan Kemoterapi Rejimleri ve Detayları
NCCN'nin önerdiği rejimleri, Türkiye'deki pratik kullanımları
| Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye'deki Yaygın İsimler) | Doz ve Uygulama Şekli | Siklus | FDA Onay Durumu (Over CA) | Türkiye'de Endikasyon Durumu (SGK Geri Ödeme) |
| Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) | Karboplatin: Paraplatin®, (Karboplatin Ebewe®, Kocak®, Sandoz®) Paklitaksel: Taxol®, (Paxene® - endikasyon dışı, jenerikler) | Paklitaksel: 175 mg/m² IV (3 saat inf.) + Karboplatin: AUC 5-6 IV (1 saat inf.) 1. gün. 21 günde bir tekrar. | 3-6 siklus (Evre I HGSC için 6; diğerleri için 3-6; Evre II-IV için 6) | Var. Over kanseri birinci basamak tedavi. | Var. Jinekolojik kanserlerde (over CA dahil) birinci basamakta geri ödeme kapsamında. |
| Doz Yoğun Karboplatin + Paklitaksel (Haftalık) | Paklitaksel: Taxol®, jenerikler Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler | Paklitaksel: 80 mg/m² IV (1 saat) 1., 8., 15. günler + Karboplatin: AUC 5-6 IV 1. gün. 21 günde bir tekrar. | 6 siklus | Var. Birinci basamak tedavide alternatif. | Var. Standart 3 haftalık rejim kadar yaygın kullanılmasa da, uygun endikasyonda kullanılabilir. |
| Karboplatin + Doketaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Doketaksel: Taxotere®, (Doxotel®, Onkotaxel®) | Doketaksel: 60-75 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV 1. gün. 21 günde bir tekrar. | 3-6 siklus | Var. (Doketakselin overdeki endikasyonu paklitaksele göre daha sınırlıdır, ama kombinasyon kullanılır) | Sınırlı. Doketaksel SGK geri ödeme listesinde over CA için birinci basamakta yer almaz, ancak paklitaksel alerjisi veya nöropati durumunda endikasyon dışı (off-label) kullanılabilir. |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Lipozomal Doksorubisin: Caelyx®, (Lipodox®) | Karboplatin: AUC 5 IV + Lipozomal Doksorubisin: 30 mg/m² IV 1. gün. 28 günde bir tekrar. | 3-6 siklus | Var. (Nüks hastalıkta, birinci basamakta MITO-2 çalışmasına dayanır) | Sınırlı/Yok. Caelyx® (lipozomal doksorubisin) over CA'de ikinci basamakta geri ödeme kapsamındadır. Birinci basamakta kullanımı endikasyon dışıdır. Nöropati riski yüksek hastalarda tercih edilebilir. |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (ICON-7/GOG-218) | Bevacizumab: Avastin®, (Zirabev®, Alymsys® gibi biyobenzerleri) | Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV + Bevacizumab: 7.5 mg/kg (ICON-7) veya 15 mg/kg (GOG-218) IV 1. gün. 21 günde bir tekrar x 5-6 siklus. Ardından Bevacizumab idamesi (toplam 12-15 ay veya 22 siklus). | 6 siklus kemoterapi + idame | Var. Evre III-IV ve yüksek riskli evre IIIC'de (rezidü >1 cm) birinci basamak tedavi. | Var (kısıtlı). Avastin® ve biyobenzerleri, ileri evre (FIGO evre IIIB-IV) over kanserinde, standart platino-taksan kemoterapisi ile birlikte ve ardından idame tedavide SGK geri ödeme listesindedir. |
| IP/IV Sisplatin + Paklitaksel (Sadece optimal sitoredüksiyonlu evre II-III) | Sisplatin: Cisplatin Ebewe®, Cisplatin DBL® Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Paklitaksel: 135 mg/m² IV (24 saat veya 3 saat) 1. gün + Sisplatin: 75-100 mg/m² IP (intraperitoneal) 2. gün + Paklitaksel: 60 mg/m² IP 8. gün. 21 günde bir tekrar. | 6 siklus | Var. Optimal sitoredüksiyon yapılmış evre III hastalık. | Yok. IP kemoterapi uygulaması, özel ekipman ve deneyim gerektirdiğinden Türkiye'de yaygın değildir ve SGK geri ödemesi bulunmamaktadır. |
4. Tedavi Sırasında İzlem (OV-4 sayfasında belirtildiği gibi)
Hastalar kemoterapi alırken düzenli olarak izlenmelidir:
- Her 1-3 siklusta bir: Fizik muayene ve pelvik muayene (klinik olarak endike ise).
- Endike oldukça: CBC ve biyokimya profili.
- Her siklus öncesi: CA-125 veya diğer tümör belirteçleri (başlangıçta yüksekse).
- Klinik olarak endike oldukça: Görüntüleme (BT, MR, PET/BT).
- Distres Termometresi ve Sorun Listesi: Dipnot t ile eklenmiştir. Bu, hastaların sosyal, psikolojik ve ekonomik sorunlarını da içeren bütüncül bir değerlendirme yapılmasını önerir. NCCN Distress Management kılavuzuna bakınız.
- Hormon Replasman Tedavisi (HRT): Dipnot u ile eklenmiştir. Yüksek grade'li seröz histolojide, bireysel risk faktörleri değerlendirildikten sonra, semptom yönetimi için HRT düşünülebilir. (Bu, özellikle cerrahi menopoza giren genç hastalar için önemlidir).
5. Yan Etki Yönetimi ve Klinik İpuçları
| İlaç | Sık Yan Etkiler | Yönetim Stratejileri | Özel İpuçları |
| Paklitaksel | Alopesi, periferik nöropati, miyalji/artralji, kemik iliği baskılanması (nötropeni), hipersensitivite reaksiyonları. | Nöropati: Doz azaltımı, siklus gecikmesi, gerektiğinde tedavi değişikliği (doketaksel veya lipozomal doksorubisin). Alerji: Premedikasyon (steroid+antihistaminik) şarttır. Reaksiyon gelişirse infüzyon hızı düşürülür, tedavi edilir. Gerekirse desensitizasyon. | Saç dökülmesi için saçlı deri soğutma (scalp cooling) sistemi önerilebilir. İnfüzyon reaksiyonları sık, %27. |
| Karboplatin | Kemik iliği baskılanması (trombositopeni ön planda), bulantı-kusma, nefrotoksisite (cisplatine göre az), hepatotoksisite, alerji (tekrarlayan maruziyetlerde sıklaşır). | Miyelosupresyon: Doz azaltımı, siklus gecikmesi, gerektiğinde G-CSF. Alerji: Riskli hastalarda (6 siklus üzeri, tekrarlayan tedaviler) premedikasyon ve yakın gözlem. Alerji gelişirse desensitizasyon protokolleri uygulanır. | Doz hesaplaması için Calvert formülü (AUC) kullanılır. GFR hesaplamasında kreatinin klirensi (Cockcroft-Gault) veya ölçülmüş GFR (EDTA) kullanılabilir. |
| Sisplatin | Şiddetli bulantı-kusma, nefrotoksisite, periferik nöropati, ototoksisite (işitme kaybı), miyelosupresyon (karboplatine göre az). | Nefrotoksisite: Bolus IV hidrasyon (pre ve post-hidrasyon), mannitol desteği. Bulantı: Güçlü antiemetik rejimler (aprepitant+ondansetron+deksametazon). Nöropati/Ototoksisite: Doz sınırlayıcıdır, yakın takip. | Günümüzde karboplatin kadar yaygın kullanılmaz. IP tedavide ve HIPEC'te yeri vardır. |
| Doketaksel | Kemik iliği baskılanması (nötropeni), alopesi, periferik nöropati (paklitakselden az), sıvı retansiyonu, hipersensitivite. | Nötropeni: G-CSF desteği sık gerekir. Sıvı retansiyonu: Premedikasyon (steroid) ve post-infüzyon steroid kullanımı. | Paklitaksel alerjisinde veya nöropatisinde alternatif olabilir, ancak çapraz reaksiyon riski vardır. |
| Lipozomal Doksorubisin | El-ayak sendromu (Palmar-Plantar Eritrodizestezi), mukozit, stomatit, miyelosupresyon, kardiyotoksisite (doksorubisinden az). | El-Ayak Sendromu: Soğuk uygulama, nemlendirici kremler, piridoksin (B6 vitamini) desteği. Şiddetli vakalarda doz gecikmesi/azaltımı. Kardiyak: Kümülatif doz takibi (550 mg/m² altında tutulmalıdır). | Saç dökülmesi daha azdır. İnfüzyon reaksiyonları ("sıcak basması" tarzı) görülebilir, genellikle ilk infüzyonda olur ve hızı yavaşlatmakla geçer. |
| Bevacizumab | Hipertansiyon, proteinüri, yara iyileşmesinde gecikme, kanama, tromboembolik olaylar (arteriyel), GIS perforasyonu (nadir ama fatal). | HT: Kan basıncı takibi, antihipertansif tedavi. Proteinüri: Spot idrarda protein/kreatinin oranı takibi. Cerrahi: Operasyonlardan en az 4-6 hafta önce kesilir, operasyon sonrası yara iyileşmesi tamamlanana kadar başlanmaz. | GIS perforasyonu riski yüksek hastalarda (akut divertikülit, GIS tümör invazyonu, karsinomatozis) kontrendikedir. |
6. 70 Yaş Üstü ve/veya Komorbiditesi Olan Hastalar
NCCN, bu hasta grubunda standart dozların tolerasyonunun zor olabileceğini belirtir. Bu nedenle alternatif doz rejimleri önerilir.
- Önerilen Yaklaşım: Karboplatin + Paklitaksel, ancak daha düşük dozlarda veya haftalık şemalarla.
- Dipnot i ve OV-D 7/12 Tablosu:
- Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık, düşük doz): Paklitaksel 135 mg/m² + Karboplatin AUC 5.
- Haftalık Karboplatin + Haftalık Paklitaksel: Paklitaksel 60 mg/m² + Karboplatin AUC 2 (1., 8., 15. günler, 21 günde bir).
- (Yorum: Yaşlı ve kırılgan hastalarda, tedavi hedefleri ve yan etki profili dikkatlice tartışılmalı, palyatif bakım desteği erken dönemde devreye sokulmalıdır.)
Klinik Yorum:
- HGSC Dışı Histolojilerde Dikkat: Tabloda da görüldüğü gibi, adjuvan kemoterapi önerileri ağırlıklı olarak yüksek grade'li seröz karsinom (HGSC) verilerine dayanır. Berrak hücreli, müsinöz veya düşük grade'li seröz karsinom gibi histolojilerde, bu rejimlerin etkinliği daha sınırlı olabilir. Bu nedenle LCOC bölümlerindeki histolojiye özel öneriler dikkate alınmalıdır.
- Bevacizumab ve PARP İnhibitörleri Ardışıklığı: Günümüzde adjuvan tedavi, sadece kemoterapiyi değil, ardından gelen idame tedavilerini (bevacizumab, PARP inhibitörleri) de kapsayan bir paket haline gelmiştir. Bu nedenle, ilk tedaviyi planlarken, hastanın BRCA/HRD durumuna göre, hangi idame stratejisinin uygulanacağına da karar vermek gerekir. Bu, özellikle PAOLA-1 (olaparib + bevacizumab) gibi çalışmaların sonuçlarıyla daha da önem kazanmıştır.
- Gerçek Hayatta Pratik: Kliniğinizde, SGK geri ödeme koşulları ve ilaç bulunabilirliği, tedavi seçimini etkileyen en önemli faktörlerdir. Bu nedenle tabloda Türkiye'deki durumu belirterek, size pratik bir yol haritası sunmaya çalıştım. Örneğin, lipozomal doksorubisin veya IP kemoterapi gibi seçenekler teoride var olsa da, pratikte kullanımları sınırlıdır.
- Distres Termometresi: NCCN'nin bu basit ama etkili aracı vurgulaması, onkolojide artık sadece tümörü değil, hastanın tamamını tedavi etme anlayışının bir yansımasıdır. Sosyal ve psikolojik destek, medikal tedavi kadar önemlidir.
Post Primary Treatment: Maintenance Therapy (OV-5)
Primer Tedavi Sonrası İdame Tedavisi (Maintenance Therapy) (OV-5)
Bu bölüm, primer tedavi (cerrahi + adjuvan kemoterapi) tamamlandıktan sonra, yanıt alınan (tam veya kısmi) hastalarda, bu yanıtı korumak ve nüksü geciktirmek amacıyla verilen idame tedavilerini düzenler. 2026 V1 güncellemesinde bu bölümün kapsamlı bir revizyondan geçtiği özellikle vurgulanmıştır.
1. İdame Tedavi Kararını Belirleyen Faktörler
İdame tedavi seçimi, üç temel faktöre bağlıdır:
- Hastalığın Evresi ve Histolojisi: Öneriler özellikle Evre II-IV hastalar içindir ve çoğunlukla yüksek grade'li seröz (HGSC) veya grade 2/3 endometrioid histolojilere dayanır. BRCA mutasyonu olan berrak hücreli karsinom veya karsinosarkomda da kullanılabilir.
- Primer Tedaviye Yanıt: Hasta, primer platin-bazlı kemoterapi sonrası tam yanıt (CR - no definitive evidence of disease) veya kısmi yanıt (PR) almış olmalıdır.
- Moleküler Profil (BRCA/HRD Durumu): Germline veya somatik BRCA1/2 mutasyonu varlığı ve bu mutasyon yoksa HRD (Homolog Rekombinasyon Defektifliği) durumu, PARP inhibitörü (PARPi) tedavisinden beklenecek faydanın büyüklüğünü belirler.
Dipnot e (OV-1/OV-2'den): BRCA mutasyonu yoksa, HRD testi, PARPi tedavisinin fayda büyüklüğü hakkında bilgi verebilir. İleri evre hastalıkta PARPi tedavisi düşünülürken HRD testi yapılması önerilir.
2. İdame Tedavi Seçenekleri ve Klinik Veriler
NCCN'nin önerdiği idame tedavi seçeneklerini, dayandıkları faz 3 çalışmalar ve Türkiye'deki pratik kullanımlarıyla birlikte aşağıda detaylandırıyorum.
| İdame Rejimi | Hasta Popülasyonu (Primer Tedavi Sonrası) | Dayandığı Faz 3 Çalışma | Çalışma Sonuçları (mPFS, OS, HR, p değeri) |
| Olaparib (Lynparza®) Monoterapisi | BRCA1/2 mutasyonu pozitif (germline veya somatik) olan ve bevacizumab kullanılmayan hastalarda. | SOLO-1 | mPFS (7 yıl): Olaparib kolunda %67 vs Plasebo kolunda %46.5 (HR 0.55; 95% CI 0.40-0.76; p<0.0001). OS (7 yıl): Olaparib kolunda %67 vs Plasebo kolunda %46.5 (HR 0.55; 95% CI 0.40-0.76; p<0.0001). (OS verileri 2023'te yayınlandı, anlamlı fark var.) |
| Niraparib (Zejula®) Monoterapisi | Tüm hastalar (BRCA mutasyonu olsun veya olmasın). HRD durumuna göre fayda değişir. | PRIMA (ENGOT-OV26/GOG-3012) | mPFS (HRD pozitif): 21.9 ay vs 10.4 ay (HR 0.43; 95% CI 0.31-0.59; p<0.001). mPFS (Tüm popülasyon): 13.8 ay vs 8.2 ay (HR 0.62; 95% CI 0.50-0.76; p<0.001). OS (Final, 2024): Tüm popülasyonda anlamlı fark yok (HR 0.85; 95% CI 0.72-1.00; p=0.06). |
| Rucaparib (Rubraca®) Monoterapisi | Tüm hastalar (BRCA mutasyonu olsun veya olmasın). | ATHENA-MONO (GOG-3020/ENGOT-ov45) | mPFS (HRD pozitif): 28.7 ay vs 11.3 ay (HR 0.47; 95% CI 0.31-0.72; p<0.001). mPFS (Tüm popülasyon): 20.2 ay vs 9.2 ay (HR 0.52; 95% CI 0.40-0.68; p<0.001). |
| Olaparib (Lynparza®) + Bevacizumab (Avastin®) | HRD pozitif tümörü olan (BRCA mutasyonu dahil) ve bevacizumab içeren primer tedavi alan hastalarda. | PAOLA-1 (ENGOT-ov25) | mPFS (HRD pozitif): 37.2 ay vs 17.7 ay (HR 0.33; 95% CI 0.25-0.45). OS (5 yıl, HRD pozitif): %65.5 vs %48.4 (HR 0.62; 95% CI 0.45-0.85). OS (Tüm popülasyon): Anlamlı fark yok (HR 0.92; 95% CI 0.78-1.07). |
| Niraparib (Zejula®) + Bevacizumab (Avastin®) | Bevacizumab içeren primer tedavi alan hastalarda (BRCA/HRD durumuna bakılmaksızın, Faz II verisi). | OVARIO (Faz II) | 18 aylık PFS (Tüm popülasyon): %62. 18 aylık PFS (HRD pozitif): %76. 18 aylık PFS (HRP): %47. mOS (5 yıl, Tüm popülasyon): 61.1 ay. |
| Bevacizumab (Avastin®) Monoterapisi | BRCA wild-type veya bilinmeyen, ve bevacizumab içeren primer tedavi alan hastalarda. (Artık sadece bu grup için, diğerlerinde PARPi kombinasyonları tercih ediliyor). | GOG-0218 / ICON7 | GOG-218 mPFS: 14.1 ay vs 10.3 ay (HR 0.72; 95% CI 0.63-0.82; p<0.001). ICON7 OS (Yüksek riskli): 39.7 ay vs 30.2 ay (HR 0.78; 95% CI 0.63-0.97; p=0.03). |
3. İlaç Detayları, Dozlar, Yan Etki Yönetimi ve Endikasyon Durumu
| İlaç (Ticari İsim - Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | İdame Süresi | Sık Yan Etkiler ve Yönetimi | FDA Onay Durumu (Primer İdame) | Türkiye'de Endikasyon Durumu (SGK Geri Ödeme) |
| Olaparib (Lynparza®) | 300 mg (2x150 mg tablet) PO, günde iki kez. | 2 yıla kadar veya progresyon/toksiste olana kadar. | Yan Etkiler: Bulantı, halsizlik, anemi, nötropeni, trombositopeni, artralji/miyalji. Nadir: MDS/AML, pnömonit. Yönetim: Bulantı için antiemetikler. Kan sayımı (CBC) düzenli takibi (aylık). Anemi için transfüzyon veya doz azaltımı. Ciddi toksisitede tedaviye ara verilir veya doz 250 mg/gün'e düşürülür. | Var. BRCA mutasyonlu ileri evre over CA'de, ilk basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası tam veya kısmi yanıt alınan hastalarda idame tedavi. | Var. Lynparza®, BRCA mutasyonlu ileri evre over kanserinde, platin-bazlı kemoterapi sonrası idame tedavide SGK geri ödeme listesindedir. |
| Niraparib (Zejula®) | Başlangıç dozu: 300 mg (3x100 mg kapsül) PO, günde bir kez. Alternatif başlangıç: Vücut ağırlığı <77 kg ve/veya trombosit <150.000/mm³ ise 200 mg/gün. | 3 yıla kadar veya progresyon/toksiste olana kadar. | Yan Etkiler: Trombositopeni (en sık, özellikle ilk ay), anemi, nötropeni, hipertansiyon, bulantı, halsizlik. Yönetim: Kritik: İlk ay haftalık CBC takibi şart. Trombositopeni yönetimi için doz azaltımı veya tedaviye ara. Kan basıncı takibi. | Var. İleri evre over CA'de (BRCA/HRD durumuna bakılmaksızın), ilk basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası tam veya kısmi yanıt alınan hastalarda idame tedavi. | Var. Zejula®, ileri evre over kanserinde (BRCA/HRD durumu aranmaksızın) platin-bazlı kemoterapi sonrası idame tedavide SGK geri ödeme listesindedir. Ancak PRIMA çalışmasının OS verileri sonrası geri ödeme kriterleri gözden geçirilebilir. |
| Rucaparib (Rubraca®) | 600 mg (2x300 mg tablet) PO, günde iki kez. | 2 yıla kadar veya progresyon/toksiste olana kadar. | Yan Etkiler: Bulantı, halsizlik, AST/ALT yükselmesi (transaminit), anemi, kreatinin yükselmesi (renal tübüler sekresyon inhibisyonu, gerçek GFR düşüklüğü değil). Yönetim: Karaciğer fonksiyon testleri (LFT) düzenli takibi. Kreatinin yükselmesi genellikle reversibl ve klinik önemsizdir, ancak bazal değeri bilmek önemli. | Var. İleri evre over CA'de (BRCA mutasyonlu), ilk basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası tam veya kısmi yanıt alınan hastalarda idame tedavi. | Yok (Sınırlı). Rubraca®, Türkiye'de ruhsatlı olmakla birlikte, ileri evre over kanserinde birinci basamak idame tedavi için SGK geri ödeme listesinde yer almamaktadır. Sadece nüks platin-dirençli BRCA mutasyonlu hastalarda kullanımı kısıtlıdır. |
| Bevacizumab (Avastin® ve biyobenzerleri) | 15 mg/kg IV, her 21 günde bir (3 haftada bir). | Kemoterapi ile birlikte başlanır (toplam 6 siklus) ve kemoterapi sonrası 15 aya kadar (22 siklusa kadar) devam edilir. | Yan Etkiler: Hipertansiyon (en sık), proteinüri, yara iyileşmesinde gecikme, kanama, tromboemboli, GIS perforasyonu (nadir). Yönetim: Kan basıncı takibi ve antihipertansif tedavi. Spot idrarda protein/kreatinin oranı takibi. GIS perforasyonu riski yüksek hastalarda kontrendike. | Var. İleri evre (Evre III-IV) over kanserinde, standart karboplatin-paklitaksel kemoterapisi ile birlikte ve ardından idame tedavide. | Var. Avastin® ve biyobenzerleri, ileri evre (FIGO evre IIIB-IV) over kanserinde, standart platino-taksan kemoterapisi ile birlikte ve ardından idame tedavide SGK geri ödeme listesindedir. |
4. Önemli Uyarılar ve NCCN Yorumları
Evre II Hastalık: NCCN, Evre II hastalıkta PARPi idame tedavisi ile ilgili verilerin sınırlı olduğunu kabul eder. Ancak, bu hastaların da ileri evre hastalar gibi değerlendirilmesi gerektiğini belirtir. (Güncelleme notlarında Evre II, III, IV için post-primer tedavi ve idame tedavi bölümlerinin kapsamlı revize edildiği belirtilmiş).
LCOC'lerde Veri Eksikliği: Nadir over kanserlerinde (LCOC) PARPi idame tedavisinin kullanımına dair veriler sınırlıdır.
PARPi Süresi: NCCN, PARPi tedavisinin 24 aydan uzun süre kullanımında dikkatli olunması gerektiğini vurgular. (Uzun süreli kullanımda MDS/AML riski).
HRD Testi ve PARPi Duyarlılığı: OV-C (1/3) bölümünde Panel, mevcut klinik HRD testlerinin fonksiyonel HRD'yi tam olarak tahmin etmede yetersiz olduğunu, ancak PARPi idame tedavisinden beklenen faydanın büyüklüğü hakkında bilgi verdiğini belirtir. Panel, HRP (Homolog Rekombinasyon Proficient) tümörü olan hastalarda PARPi kullanımının faydasının minimal olduğunu düşünmektedir.
Klinik Yorum:
Paradigma Değişti: Over kanseri tedavisi, sadece cerrahi ve kemoterapi olmaktan çıkmış, bir kronik hastalık yönetimi modeline evrilmiştir. İdame tedaviler, özellikle PARP inhibitörleri, BRCA mutant ve HRD pozitif hastalarda PFS'yi dramatik şekilde uzatarak, nüksü yıllarca geciktirebilmektedir. SOLO-1'in 7 yıllık takibinde olaparib kolundaki hastaların %67'sinin halen nüks etmemiş olması, bu paradigma değişiminin en çarpıcı kanıtıdır.
OS Verileri ve Geri Ödeme: PRIMA çalışmasının final OS analizinde niraparibin tüm popülasyonda OS faydası gösterememesi, ancak PFS'deki belirgin fayda, idame tedavinin amacını sorgulatabilir. PFS'deki uzama, hastanın kemoterapisiz geçirdiği süreyi artırarak yaşam kalitesine katkı sağlar. Ancak, SGK gibi geri ödeme kurumları giderek daha fazla OS verisi talep etmektedir. Bu nedenle, PRIMA'nın OS sonuçları, niraparibin geri ödeme kapsamını etkileyebilir.
PAOLA-1 Stratejisi: PAOLA-1, iki farklı hedefe yönelik ilacın (bevacizumab-anjiyogenez, olaparib-DNA tamiri) sinerjik etkisini gösteren güzel bir örnektir. HRD pozitif hastalarda elde edilen 37.2 aylık PFS, bu kombinasyonu altın standartlardan biri haline getirmiştir. Ancak, bu kombinasyonu kullanabilmek için hastanın başlangıç tedavisinde de bevacizumab almış olması gerekir, bu da tedavi planlamasının en baştan yapılması gerektiğini vurgular.
Türkiye'de Pratik: Türkiye'de, olaparib (Lynparza®) BRCA mutasyonlu hastalarda, niraparib (Zejula®) ise BRCA/HRD durumu aranmaksızın tüm ileri evre hastalarda birinci basamak idame tedavide geri ödeme kapsamındadır. Bevacizumab (Avastin®) da benzer şekilde ileri evre hastalarda birinci basamakta geri ödemelidir. Rucaparib'in (Rubraca®) birinci basamak idamede geri ödemesi yoktur. Bu nedenle, kliniğinizde en sık kullanacağınız idame stratejileri, BRCA durumuna göre olaparib monoterapisi, HRD testi yapılamıyorsa niraparib monoterapisi veya yüksek riskli hastalarda bevacizumab + olaparib (PAOLA-1) kombinasyonu olacaktır. PAOLA-1 kombinasyonu için her iki ilacın da ayrı ayrı geri ödemesi mevcut olduğundan, reçeteleme mümkündür.
"Monitoring/Follow-Up, Recurrent Disease (OV-6)"
İzlem/Takip, Nüks Hastalık (Monitoring/Follow-Up, Recurrent Disease) (OV-6)
Bu bölüm, primer tedavisi tamamlanmış ve remisyonda olan hastaların nasıl izleneceğini ve nüks şüphesi durumunda hangi adımların atılacağını detaylandırır. Nüks hastalık yönetiminin ilk basamağıdır.
1. Remisyonda İzlem (Surveillance)
Primer tedavi sonrası klinik remisyonda olan (aktif tedavi almayan) tüm evrelerdeki hastalar için önerilen izlem şeması aşağıdaki gibidir.
| İzlem Parametresi | Sıklık ve Detay |
| Klinik Ziyaretler | İlk 2 yıl: 2-4 ayda bir 3-5 yıl: 3-6 ayda bir 5 yıldan sonra: Yılda bir |
| Fizik Muayene | Her ziyarette, klinik olarak endike ise pelvik muayene dahil. |
| Tümör Belirteçleri (CA-125) | Başlangıçta yüksekse, her ziyarette veya klinik şüphede bakılabilir. (Uyarı: SGO pozisyon belgesine ve tartışma bölümüne bakınız - asemptomatik yükselmede erken tedavinin faydasız olduğu vurgulanır). |
| Görüntüleme | Sadece klinik olarak endike ise (semptom, muayene bulgusu, belirteç yükselmesi). Rutin tarama amaçlı BT önerilmez. (Görüntüleme prensipleri OV-A'da detaylandırılmıştır). |
| Kan Testleri | Endike oldukça CBC ve biyokimya profili. |
| Genetik Değerlendirme | Daha önce yapılmadıysa, genetik risk değerlendirmesi için yönlendirilir. (NCCN Genetik/Familial Yüksek Risk Değerlendirme kılavuzları). |
| Uzun Dönem Sağlıklı Yaşam Bakımı | Kanser tedavisinin geç yan etkileri, kemik sağlığı, kardiyovasküler risk, psikososyal destek, yaşam tarzı danışmanlığı. (NCCN Survivorship kılavuzu). |
2. Nüks Şüphesi ve Tanısı
Nüks, üç şekilde ortaya çıkabilir:
Klinik Nüks: Hastada semptomlar (pelvik ağrı, şişkinlik, kilo kaybı, obstruksiyon) veya fizik muayenede şüpheli bulgu.
Biyokimyasal Nüks: Takip sırasında CA-125 seviyesinin yükselmesi, ancak hastanın asemptomatik olması ve görüntülemede hastalık saptanmaması.
Radyolojik Nüks: Görüntüleme yöntemleriyle (BT, MR, PET/BT) hastalığın saptanması.
Önemli Klinik Nokta (Tartışma bölümü ve SGO pozisyon belgesi): Sadece CA-125 yükselmesine dayanarak (görüntüleme ve semptom yok) tedavi başlamanın sağ kalım avantajı sağlamadığı gösterilmiştir. Bu nedenle, asemptomatik hastada CA-125 yükselmesi durumunda tedavi başlanması kategori 2B öneridir ve genellikle klinik/radyolojik nüks kanıtlanana kadar beklenir.
3. Nüks Hastalıkta Tedavi Seçenekleri
Nüks doğrulandıktan (genellikle biyopsi veya görüntüleme ile) sonra, tedavi seçimi, önceki tedaviye yanıt süresine yani platin duyarlılığına bağlıdır.
| Nüks Tipi | Tanım | Tedavi Seçenekleri | Yönlendirilen Bölüm |
| Platin-Duyarlı Hastalık | Önceki platin-bazlı kemoterapi tamamlandıktan ≥6 ay sonra nüks. | Platin-bazlı kombinasyon kemoterapisi (Kategori 1) ± Hedefe yönelik ajanlar (bevacizumab, PARPi) + İdame tedavi (uygun hastalarda). | OV-D (8/12) - Platin-Duyarlı Hastalık |
| Platin-Dirençli Hastalık | Primer/idame tedavi sırasında progresyon, veya tedavi sonrası stabil/persistan hastalık, veya tam yanıt sonrası <6 ay içinde nüks. | Non-platin ajanlar (haftalık paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, gemsitabin, siklofosfamid, vs.) ± Hedefe yönelik ajanlar (bevacizumab). Klinik çalışmalar önceliklidir. | OV-D (9/12) - Platin-Dirençli Hastalık |
4. Tedavi Öncesi Yapılması Gereken Testler
Nüks hastalıkta tedaviye başlamadan önce, özellikle daha önce yapılmadıysa, kapsamlı bir biyobelirteç testi önerilir. (Dipnot cc ve dd) .
Validasyonlu biyobelirteç testleri, CLIA-onaylı merkezlerde yapılmalıdır.
Önerilen testler (daha önce yapılmadıysa):
HER2 (IHC ile)
PD-L1 (IHC, CPS - Combined Positive Score)
BRCA1/2 (germline ve somatik)
HRD durumu
MSI (Mikrosatellit İnstabilitesi), MMR (Mismatch Repair)
TMB (Tümör Mutasyon Yükü)
BRAF, KRAS
FRα (FOLR1) (folat reseptör alfa)
RET, NTRK1/2/3 gen füzyonları
(Yorum: Bu testler, nüks hastalıkta kullanılabilecek hedefe yönelik tedavilerin (mirvetuksimab, immünoterapi, BRAF/MEK inhibitörleri, NTRK inhibitörleri, vs.) önünü açar. Özellikle nadir histolojilerde (LCOC) çok önemlidir.)
Klinik Yorum:
CA-125'in Tuzakları: NCCN'nin CA-125 ile ilgili uyarısı çok önemlidir. Asemptomatik bir hastada CA-125'in yükselmesi, hem hasta hem de hekim için büyük bir anksiyete kaynağıdır. Ancak, erken tedavinin faydasız olduğunu bilmek, bu durumu yönetirken bizi gereksiz tedavilerden korur. Bu hastalarda, nüksü radyolojik olarak kanıtlayana kadar yakın izlem (2-4 haftada bir CA-125, 2-3 ayda bir BT) en doğru yaklaşımdır.
Platin Duyarlılığı Bir Spektrumdur: "≥6 ay" platin duyarlılığı için bir eşik değerdir, ancak gerçek hayatta bu bir spektrumdur. 6-12 ay arası nüks eden bir hasta, 24 aydan sonra nüks eden bir hastaya göre platin bazlı tedavilere daha az yanıt verebilir. NCCN, klinik yargının ve esnekliğin kullanılması gerektiğini belirterek bu duruma dikkat çeker.
Biyobelirteç Testlerinin Zamanlaması: Nüks anında yapılan kapsamlı biyobelirteç testi, günümüz onkolojisinde standart olmalıdır. Tümör klonları zamanla değişebilir ve primer tanıda olmayan yeni hedefler (örneğin, HER2 amplifikasyonu, MSI-H) ortaya çıkabilir. Bu testlerin sonuçları, hastayı uygun klinik çalışmalara veya hedefe yönelik tedavilere yönlendirmede hayati rol oynar.
İdame Tedavi Kararı: Nüks eden hastada, özellikle platin-duyarlı ise, tekrar kemoterapi sonrası idame tedavi (PARPi veya bevacizumab) kararı, primer tedavideki kadar önemlidir. Ancak, daha önce PARPi kullanmış bir hastada tekrar PARPi kullanımı ile ilgili veriler sınırlıdır ve dikkatli olunmalıdır. (Dipnot kk'da belirtildiği gibi, PARPi + bevacizumab kombinasyonu nüks sonrası idamede önerilmez).
Disease Status, Therapy for Persistent Disease or Recurrence (OV-7)
Hastalık Durumu, Persistan Hastalık veya Nüks için Tedavi (OV-7)
Bu bölüm, nüks eden hastalığın iki ana kategorisini tanımlar ve tedavi için doğru alt bölüme yönlendirir.
1. Hastalık Durumunun Tanımı
Nüks tedavisini planlamadan önce, hastalığın platin duyarlılığı doğru bir şekilde tanımlanmalıdır.
| Hastalık Durumu | Tanım | Klinik Önemi |
| Platin-Duyarlı Hastalık (Platinum-Sensitive) | Önceki platin-bazlı kemoterapi sonrası tam yanıt (CR) alınmış ve nüks, kemoterapinin tamamlanmasından ≥6 ay sonra gelişmişse. | Hastalık, platin ajanlarına tekrar yanıt verme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle tedavide tekrar platin-bazlı kombinasyonlar kullanılır. |
| Platin-Dirençli Hastalık (Platinum-Resistant) | * Primer/idame tedavi sırasında progresyon. * Tedavi sonrası stabil veya persistan hastalık. * Tam yanıt sonrası nüksün <6 ay içinde gelişmesi. | Hastalık, platin ajanlarına dirençlidir. Platin tekrarı genellikle faydasızdır. Non-platin ajanlar veya hedefe yönelik tedaviler kullanılır. |
Önemli NCCN Uyarısı (Dipnot ee): Bu tanımlar bir spektrumu temsil eder. Örneğin, 6-12 ay arasında nüks eden bir hasta ile 24 ay sonra nüks eden bir hastanın platin duyarlılığı aynı değildir. Klinik yargı ve esneklik kullanılmalıdır.
2. Tedaviye Yönlendirme
| Hastalık Durumu | Önerilen Tedavi Seçeneği | Yönlendirilen Bölüm |
| Platin-Duyarlı Hastalık | Platin-bazlı kombinasyon kemoterapisi (Kategori 1) ± Hedefe yönelik ajanlar (bevacizumab) + İdame tedavi (PARP inhibitörleri). | OV-D (8/12) |
| Platin-Dirençli Hastalık | Non-platin ajanlar (haftalık paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, gemsitabin, vs.) ± Hedefe yönelik ajanlar (bevacizumab, mirvetuksimab). Klinik çalışmalar önceliklidir. | OV-D (9/12) |
OV-D (8/12) - Platin-Duyarlı Nüks Hastalıkta Tedavi Rejimleri
Bu bölümdeki rejimler, hastanın daha önce aldığı tedavilere, yan etki profiline ve tümörün moleküler özelliklerine göre seçilir.
| Rejim Kategorisi | Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı (Nüks) | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Preferred (Tercih Edilen) | Karboplatin + Gemsitabin ± Bevacizumab | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Gemsitabin: Gemzar®, (Sitagem®, Onkogem®) Bevacizumab: Avastin®, biyobenzerler | Gemsitabin: 1000 mg/m² IV, 1. ve 8. günler + Karboplatin: AUC 4 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar. ± Bevacizumab: 15 mg/kg IV, 1. gün (kemoterapi ile birlikte, sonrası idame). | OCEANS (GOG-0213'ün bir kolu) : mPFS: 12.4 ay (Bevli) vs 8.4 ay (plasebo) (HR 0.48; p<0.0001). OS: Anlamlı fark yok (HR 0.95; p=0.65). | Var. (Bevacizumab + karboplatin + gemsitabin kombinasyonu platin-duyarlı nüks over kanserinde) | Var (Bevacizumab). Avastin® ve biyobenzerleri, platin-duyarlı nüks over kanserinde, karboplatin ve gemsitabin ile kombine edilerek ve ardından idame tedavide SGK geri ödeme listesindedir. Gemsitabin de geri ödemelidir. |
|
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Lipozomal Doksorubisin: Caelyx®, (Lipodox®) | Karboplatin: AUC 5 IV + Lipozomal Doksorubisin: 30 mg/m² IV, 1. gün. 28 günde bir tekrar. | CALYPSO: mPFS: 11.3 ay vs 9.4 ay (karboplatin-paklitaksel) (HR 0.82; p=0.005). Daha az nöropati ve alopesi. | Var. (Platin-duyarlı nüks over kanserinde) | Sınırlı. Caelyx®, platin-duyarlı nüks over kanserinde ikinci basamakta SGK geri ödeme listesindedir. |
|
| Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar. | ICON4/AGO-OVAR-2.2: mPFS: 13.2 ay vs 10.5 ay (platino-tek başına) (HR 0.76; p=0.0004). OS: 29.8 ay vs 27.1 ay (HR 0.82; p=0.02). | Var. (Platin-duyarlı nüks over kanserinde birinci basamak tedavi) | Var. Her iki ilaç da yaygın olarak geri ödeme kapsamındadır. |
| Other Recommended (Diğer Önerilen) | Karboplatin + Dosetaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Dosetaksel: Taxotere®, jenerikler | Dosetaksel: 75 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar. | (Faz II verileri, küçük çalışmalar) | Sınırlı. (Over kanserinde spesifik endikasyonu yok, ancak kullanılabilir) | Sınırlı/Yok. Dosetakselin over kanserinde nüks endikasyonu SGK listesinde net değildir. |
|
| Cisplatin + Gemsitabin | Cisplatin: Cisplatin Ebewe® Gemsitabin: Gemzar®, jenerikler | Cisplatin: 75 mg/m² IV, 1. gün + Gemsitabin: 1000 mg/m² IV, 1. ve 8. günler. 21 günde bir tekrar. | (Platin-dirençliliği tersine çevirmede etkili olabilir) | Sınırlı. | Var (kısıtlı). Her iki ilaç da ayrı ayrı geri ödemelidir ancak bu kombinasyon over kanserinde ilk sırada önerilmez. |
| Useful in Certain Circumstances (Belirli Durumlarda Yararlı) | Hedefe yönelik ajanlar (moleküler profile göre) | Olaparib (Lynparza®), Niraparib (Zejula®), Rucaparib (Rubraca®) (PARP inhibitörleri - platin-duyarlı nüks sonrası idame) | Dozlar ve kullanım: OV-5'teki tabloda detaylandırıldı. | SOLO-2, NOVA, ARIEL3 (Bu çalışmaların OS verileri tartışmalıdır ve FDA endikasyonları 2022'de kısıtlanmıştır). | Var (kısıtlı). Rucaparib ve olaparib sadece BRCA mutant (germline/somatik), niraparib ise sadece germline BRCA mutant hastalarda, platin-duyarlı nüks sonrası idame tedavide. | Var (kısıtlı). Üç PARP inhibitörü de platin-duyarlı nüks over kanserinde, platin-bazlı kemoterapi sonrası tam veya kısmi yanıt alınan BRCA mutant hastalarda idame tedavide SGK geri ödeme listesindedir. (NOVA çalışmasına dayanarak niraparib tüm popülasyonda endikasyon almıştı, ancak FDA kısıtlaması sonrası SGK kriterleri de BRCA ile sınırlanabilir). |
|
| Hedefe yönelik ajanlar (moleküler profile göre) | Dabrafenib + Trametinib (BRAF V600E mutant) | Dabrafenib (Tafinlar®): 150 mg PO, günde iki kez + Trametinib (Mekinist®): 2 mg PO, günde bir kez. | NCI-MATCH (subprotocol H): Over kanseri alt grubunda (n=6) yanıt oranı yüksek. | Var (tumor-agnostik). BRAF V600E mutasyonu olan solid tümörlerde. | Var (kısıtlı). Tafinlar® + Mekinist® kombinasyonu, BRAF V600E mutasyonu olan metastatik solid tümörlerde (over kanseri dahil) SGK geri ödeme listesindedir. |
|
|
| Fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®) (HER2-pozitif IHC 3+ veya 2+) | Enhertu®: 5.4 mg/kg IV, 3 haftada bir. | DESTINY-PanTumor02: Over kanseri alt grubunda (n=40) ORR: IHC3+'da %63.6, IHC2+'da %36.8. | Var (tumor-agnostik). HER2-pozitif (IHC3+) solid tümörlerde. | Var (çok kısıtlı). Enhertu®, HER2-pozitif meme ve mide kanserinde geri ödemelidir. Over kanserinde endikasyon dışı (off-label) kullanımı düşünülebilir. |
|
|
| Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) (FRα-pozitif, ≥%75 boyanma) | Elahere®: 6 mg/kg IV (düzeltilmiş ideal vücut ağırlığı), 3 haftada bir. | PICCOLO (Faz II): Platin-duyarlı, 3. basamak ve sonrası hastalarda etkinlik ve tolere edilebilir güvenlik. | Var. FRα-pozitif, platin-dirençli over kanserinde (3+ basamak). Platin-duyarlıda endikasyonu yok. | Yok. Elahere®, Türkiye'de henüz ruhsatlı ve geri ödeme listesinde değildir. |
OV-D (9/12) - Platin-Dirençli Nüks Hastalıkta Tedavi Rejimleri
Bu grupta amaç, palyasyon, yaşam kalitesini koruma ve mümkünse hastalığı kontrol altına almaktır. Klinik çalışmalar önceliklidir.
| Rejim Kategorisi | Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Önemli Faz 3 Çalışma Sonuçları | FDA Onayı (Nüks) | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Preferred (Tercih Edilen) | Haftalık Paklitaksel ± Bevacizumab | Paklitaksel: Taxol®, jenerikler Bevacizumab: Avastin®, biyobenzerler | Paklitaksel: 80 mg/m² IV, 1., 8., 15. günler (28 günde bir) veya (21 günde bir). ± Bevacizumab: 10 mg/kg IV, 2 haftada bir veya 15 mg/kg, 3 haftada bir. | AURELIA: mPFS (Bevacizumab + kemoterapi): 6.7 ay vs 3.4 ay (tek başına KT) (HR 0.48; p<0.001). OS: Anlamlı fark yok (HR 0.85; p=0.17). | Var. (Paklitaksel + bevacizumab, platin-dirençli nüks over kanserinde) | Var (Bevacizumab). Avastin® ve biyobenzerleri, platin-dirençli nüks over kanserinde, haftalık paklitaksel ile kombine edilerek SGK geri ödeme listesindedir. |
|
| Lipozomal Doksorubisin ± Bevacizumab | Lipozomal Doksorubisin: Caelyx®, (Lipodox®) Bevacizumab: Avastin®, biyobenzerler | Lipozomal Doksorubisin: 40-50 mg/m² IV, 28 günde bir. ± Bevacizumab: 10 mg/kg IV, 2 haftada bir. | AURELIA: Benzer PFS avantajı gösterilmiştir. | Var. (Lipozomal doksorubisin tek başına veya bevacizumab ile kombine) | Var (Caelyx®). Lipozomal doksorubisin, platin-dirençli nüks over kanserinde ikinci basamakta SGK geri ödeme listesindedir. Bevacizumab ile kombinasyonu da geri ödenir. |
|
| Topotekan ± Bevacizumab | Topotekan: Hycamtin®, (Topotekan®) | Topotekan: 1.25 mg/m² IV, 1-5. günler (21 günde bir) veya 4 mg/m² IV, 1., 8., 15. günler (28 günde bir). | AURELIA: Benzer PFS avantajı gösterilmiştir. | Var. (Topotekan tek başına veya bevacizumab ile kombine) | Var (Hycamtin®). Topotekan, platin-dirençli nüş over kanserinde ikinci basamakta SGK geri ödeme listesindedir. |
|
| Gemsitabin ± Bevacizumab | Gemsitabin: Gemzar®, jenerikler | Gemsitabin: 1000 mg/m² IV, 1., 8., 15. günler (28 günde bir). | AURELIA: Benzer PFS avantajı gösterilmiştir. | Var. (Gemsitabin tek başına) | Var (Gemzar®). Gemsitabin, over kanserinde endikasyonu olmakla birlikte, platin-dirençli nüşte kullanımı yaygındır ve geri ödenir. |
| Other Recommended (Diğer Önerilen) | Oral Siklofosfamid (Metronomik) + Bevacizumab | Siklofosfamid: Endoxan® Bevacizumab: Avastin® | Siklofosfamid: 50 mg PO, günde bir kez (sürekli). + Bevacizumab: 10 mg/kg IV, 2 haftada bir. | (Faz II çalışmalar, iyi tolere edilir, palyatif etkinlik) | Yok. | Var (kısıtlı). Endoxan® tablet ve Avastin® ayrı ayrı geri ödenir. Bu kombinasyon endikasyon dışı (off-label) kabul edilir. |
|
| Oral Etoposid | Etoposid: Vepesid®, (Etoposid®) | Etoposid: 50 mg/m²/gün PO, 21 gün, ardından 7 gün ara (28 günde bir). | (GOG çalışması, platin-dirençli/dirençsiz hastalarda etkinlik) | Var. (Nüks over kanserinde) | Var (Vepesid®). Oral etoposid, nüks over kanserinde SGK geri ödeme listesindedir. |
| Useful in Certain Circumstances (Belirli Durumlarda Yararlı) | Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) (FRα-pozitif, ≥%75 boyanma) | Elahere® | 6 mg/kg IV (düzeltilmiş ideal vücut ağırlığı), 3 haftada bir. | SORAYA (Faz III): ORR: %32.4. mPFS: 5.5 ay. MIRASOL (Faz III): mPFS: 5.6 ay vs 4.0 ay (kemoterapi) (HR 0.62; p<0.001). OS: 16.5 ay vs 12.8 ay (HR 0.67; p=0.005). | Var (Kategori 1). FRα-pozitif, platin-dirençli over kanserinde (3+ basamak). | Yok. |
|
| Pembrolizumab + Haftalık Paklitaksel ± Bevacizumab (PD-L1 CPS ≥1) | Pembrolizumab: Keytruda® | Pembrolizumab: 200 mg IV, 3 haftada bir + Paklitaksel: 80 mg/m² IV, haftalık ± Bevacizumab. | ENGOT-ov65 / KEYNOTE-B96 (Ara analiz): mPFS (CPS≥1): 8.3 ay vs 7.2 ay (plasebo) (p=0.0014). OS (CPS≥1): 18.2 ay vs 14.0 ay (p=0.0053). | Var (hızlandırılmış). PD-L1 pozitif (CPS≥1) platin-dirençli over kanserinde. | Yok. Keytruda®'nın over kanserinde endikasyonu bulunmamaktadır. |
|
| İpilimumab + Nivolumab (Berrak hücreli karsinom) | İpilimumab: Yervoy® Nivolumab: Opdivo® | (Çalışma protokollerine göre değişir) | Gao ve ark. (Faz II): Berrak hücreli over kanserinde ORR %55. | Yok. | Yok. |
Klinik Yorum (Nüks Tedavi):
Platin-Duyarlılık Bir Spektrum: OV-7'deki "spektrum" vurgusunu tekrar hatırlayalım. 6-12 ay arası nüks eden bir hastada, platin bazlı kombinasyonlar hala etkili olsa da, yanıt oranları ve süresi, 24 ay sonra nüks eden hastaya göre daha düşüktür. Bu durumda, non-platin alternatifler veya klinik çalışmalar da akılda tutulmalıdır.
PARP İnhibitörlerinde Yeni Dönem: Platin-duyarlı nüks sonrası PARP inhibitörü idame tedavisinde, FDA'nın endikasyonları BRCA ile sınırlaması, bu ilaçların kullanımını yeniden şekillendirmiştir. HRD pozitif ama BRCA wild-type hastalarda, özellikle NOVA çalışmasının OS analizleri, niraparibin bu grupta net OS faydası gösterememiştir. Bu nedenle, NCCN'nin de vurguladığı gibi, HRP tümörlerde PARPi kullanımı minimal fayda sağlar. Türkiye'de SGK'nın bu konudaki tutumu, FDA kararları ve yeni OS verileri ışığında değişebilir.
Platin-Dirençli Hastalıkta Yeni Umutlar: Uzun yıllar sadece kemoterapi seçeneklerinin olduğu platin-dirençli hastalıkta, son yıllarda önemli gelişmeler oldu. Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) , FRα pozitif hastalarda MIRASOL çalışmasıyla hem PFS hem de OS'de anlamlı fark yaratarak yeni bir standart oluşturdu. Pembrolizumab + kemoterapi kombinasyonu ise PD-L1 pozitif hastalarda KEYNOTE-B96 ile umut verici sonuçlar gösterdi. Bu gelişmeler, platin-dirençli hastalıkta dahi kişiselleştirilmiş tıbbın kapılarını aralamaktadır.
Türkiye'de Erişim: Platin-dirençli hastalıkta, haftalık paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, gemsitabin gibi kemoterapi ajanlarına ve bevacizumab kombinasyonlarına erişim genel olarak iyidir. Ancak, mirvetuksimab gibi yeni nesil hedefe yönelik ajanlar ve immünoterapiler (pembrolizumab, nivolumab, ipilimumab) henüz over kanseri endikasyonuyla geri ödeme kapsamında değildir. Bu hastalar için en iyi seçenek, uygun klinik çalışmalara yönlendirmektir.
"Less Common Ovarian Cancers: Diagnosis (LCOC-1)"
Daha Az Görülen Over Kanserleri (LCOC): Tanı (LCOC-1)
Bu bölüm, over kanserlerinin nadir histolojik alt tiplerini (LCOC) tanımlar ve bu hastalara yaklaşımın temel prensiplerini ortaya koyar. LCOC'ler, tüm over kanserlerinin yaklaşık %10-15'ini oluşturur ancak yönetimleri, sık görülen yüksek grade'li seröz karsinomdan (HGSC) belirgin farklılıklar gösterir.
1. LCOC Kapsamına Giren Tümör Tipleri
NCCN, aşağıdaki tümör tiplerini LCOC başlığı altında toplar ve her biri için ayrı algoritmalar sunar:
| Tümör Tipi | Algoritma Bölümü |
| Karsinosarkom (Malign Mülleryan Mikst Tümör - MMMT) | LCOC-2 |
| Overin Berrak Hücreli Karsinomu | LCOC-3 |
| Overin Müsinöz Neoplazileri | LCOC-4 |
| Overin Küçük Hücreli Karsinomu (Hiperkalsemik Tip - SCCOHT) | LCOC-5 (2026'da yeni eklendi) |
| Evre 1 Endometrioid Karsinom | LCOC-6 |
| Düşük Grade'li Seröz Karsinom | LCOC-7 |
| Overin Seröz Borderline Epitelyal Tümörleri (Düşük Malign Potansiyelli - LMP) | LCOC-9 |
| Malign Seks Kord-Stromal Tümörler | LCOC-12 |
| Malign Germ Hücreli Tümörler | LCOC-13 |
2. Tanısal Değerlendirme (Workup)
LCOC'lerin çoğu, bir pelvik kitlenin cerrahi eksizyonu sonrası patoloji sonucu ile tanı alır. Bu nedenle, hastalar sıklıkla başka bir merkezde yapılmış bir cerrahi sonrası onkoloji merkezine başvururlar.
Jinekolojik Onkoloji Patoloji Konsültasyonu:
Dipnot f: LCOC'li bireyler, jinekolojik onkoloji patoloji konfirmasyonu ve/veya ikinci görüşten fayda görebilir.
(Yorum: Bu öneri çok kritiktir. Nadir tümörlerde tanısal hata oranı yüksektir. Deneyimli bir jinekopatolog, tümör tipini doğru sınıflandırarak gereksiz tedavilerin önüne geçebilir veya doğru tedaviyi başlatabilir. Örneğin, düşük grade'li seröz karsinom ile yüksek grade'li seröz karsinomu ayırt etmek, tedavi yaklaşımını (kemoterapi vs hormonal tedavi) kökten değiştirir.)
Radyolojik Görüntüleme:
Pelvik USG, Abdomen/Pelvis BT veya MR.
Metastaz şüphesi varsa Toraks BT.
Belirsiz over lezyonlarında, yönetimi değiştirecekse PET/BT, PET/MR.
Tümör Belirteçleri:
Klinik olarak endike ise: CA-125, inhibin (seks kord-stromal), AFP, β-hCG, LDH (germ hücreli), CEA, CA 19-9 (müsinöz, GIS metastazı ayırıcı tanısı).
Genetik Değerlendirme ve Moleküler Test:
Dipnot c: Nadir kanserler için yeni tedaviler ortaya çıktıkça, bu tümörlerdeki potansiyel yolakları belirlemek ve klinik çalışmalara hasta yönlendirmek için tümör biyobelirteç testi yapılması düşünülebilir. Bu kanserlerde veriler sınırlıdır ve prospektif veri elde etmek zordur. Bu nadir tümörler için en iyi tedavi, kişiselleştirilmiş tedavi olabilir.
(Yorum: LCOC'lerde, HGSC'de olduğu gibi geniş kapsamlı randomize çalışmalar yapmak mümkün değildir. Bu nedenle, tümörün genomik profillemesi, hastayı hedefe yönelik tedavilere (örneğin, BRAF mutant düşük grade'li serözde dabrafenib/trametinib, NTRK füzyonlu tümörlerde larotrektinib) veya immünoterapiye (MSI-H/MMRd tümörlerde pembrolizumab) yönlendirmede hayati önem taşır.)
3. Tedaviye Genel Yaklaşım
LCOC'lerin tedavisi, histolojik tipe, evreye ve moleküler profile göre kişiselleştirilir. Genel prensipler şunlardır:
| Tedavi Basamağı | Genel Yaklaşım |
| Cerrahi | Çoğu LCOC erken evrede tanı alır. Bu nedenle, fertilite koruyucu cerrahi (USO, uterus korunması) sıkça mümkündür. Cerrahi evreleme (omentektomi, periton biyopsileri, lenf nodu örneklemesi) yapılmalıdır. |
| Adjuvan Tedavi | Histolojiye ve evreye bağlıdır. Bazı düşük riskli tümörlerde (örneğin, evre IA düşük grade'li seröz, evre IA grade 1 endometrioid, evre I displerminom) sadece izlem yeterlidir. Yüksek riskli veya ileri evre hastalıkta, histolojiye özel kemoterapi rejimleri (BEP, karboplatin/paklitaksel, IP/IV) veya hormon tedavisi (düşük grade'li seröz) kullanılır. |
| Nüks Tedavisi | Nüks tedavisi de histolojiye göre kişiselleştirilir. Hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi, özellikle nadir tümörlerde ön plana çıkar. |
Klinik Yorum:
LCOC'ler "Küçük" Ama "Önemli": Bu tümörler nadir olsa da, her biri farklı biyolojik davranış, farklı prognoz ve farklı tedavi gereksinimi gösterir. Bu nedenle, NCCN'nin her bir alt tip için ayrı algoritmalar oluşturması, kliniğe yön vermek açısından çok değerlidir.
Patoloji Uzmanı ile İşbirliği Şart: LCOC yönetiminin olmazsa olmazı, deneyimli bir jinekopatolog ile yakın işbirliğidir. Tanıdan emin olmadan tedavi planlamak, hastaya telafisi mümkün olmayan zararlar verebilir.
Moleküler Testin Gücü: LCOC'lerde, "one-size-fits-all" (herkese uyan tek bir tedavi) yaklaşımı geçersizdir. Tümörün moleküler profili, bize nadir görülen bu hastalıklarda dahi hedefe yönelik tedavi seçenekleri sunabilir. Bu nedenle, mümkün olan her durumda kapsamlı genomik profilleme yapılmalıdır.
"Carcinosarcoma (Malignant Mixed Mullerian Tumors) of the Ovary (LCOC-2)"
Overin Karsinosarkomu (Malign Mülleryan Mikst Tümör - MMMT) (LCOC-2)
Overin karsinosarkomu, tüm over kanserlerinin %1-2'sini oluşturan, hem karsinomatöz (epitelyal) hem de sarkomatöz (mezenkimal) elemanlar içeren, bifazik yapıda, çok agresif bir tümördür. Günümüzde, epitelyal over kanserinin kötü diferansiye bir varyantı (metaplastik karsinom) olarak kabul edilmektedir.
1. Klinik Özellikler ve Tanı
Agresif Seyir: Tanı anında genellikle ileri evrededir (Evre III-IV) ve prognozu çok kötüdür.
Tanı: Tanı, cerrahi spesimenin patolojik incelemesi ile konur. Bifazik yapı (karsinom + sarkom) görülmesi tanısaldır. İmmünohistokimya ayırıcı tanıda yardımcı olabilir.
Fertilite Koruyucu Cerrahi: Yaş veya evre ne olursa olsun, karsinosarkomlu hastalar fertilite koruyucu cerrahi için uygun aday değildir. Nedeni, tümörün agresif doğası ve yüksek nüks riskidir.
2. Tedavi Algoritması
| Evre | Primer Tedavi | Adjuvan Tedavi | İzlem / Nüks |
| Evre I-IV | Maksimal cerrahi sitoredüksiyon (tüm görünür tümörün çıkarılması hedeflenir). | Platin-bazlı kemoterapi (HGSC ile benzer rejimler, ancak bazı ek seçenekler mevcut). | HGSC ile aynı izlem ve nüks tedavi prensipleri geçerlidir. |
3. Adjuvan Kemoterapi Rejimleri ve Detayları
Karsinosarkomda adjuvan tedavi, hem epitelyal hem de sarkomatöz bileşenleri hedef almalıdır. Bu nedenle, over kanseri için standart rejimlerin yanı sıra, sarkomlarda etkili olan ifosfamid içeren rejimler de önerilir.
| Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Siklus | Dayandığı Çalışma / Kullanım | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar. | 6 | Retrospektif çalışmalar ve GOG protokolleri. En sık kullanılan rejim. | Var (epitelyal over CA için). Karsinosarkom için spesifik endikasyon yok. | Var. Her iki ilaç da over kanserinde geri ödemelidir. Karsinosarkomda endikasyon dışı (off-label) kullanılır. |
| Karboplatin + İfosfamid | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler İfosfamid: Holoxan® (Ifomid®, Ifo-cell®) | Karboplatin: AUC 5 IV, 1. gün + İfosfamid: 3000-5000 mg/m² IV (bölünmüş dozlarda) 1-3. günler (veya 1. gün). Mesna koruması ile. 21-28 günde bir tekrar. | 6 | Küçük faz II çalışmalar, platin ve ifosfamid sinerjisi. | Yok. | Var (kısıtlı). Holoxan®, over kanserinde endikasyonu olmakla birlikte, bu kombinasyon endikasyon dışı kabul edilir. Mesna desteği gerekir. |
| Sisplatin + İfosfamid + Mesna | Sisplatin: Cisplatin Ebewe® İfosfamid: Holoxan® Mesna: Uromitexan® (Mesna®) | Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler + İfosfamid: 1500 mg/m² IV, 1-5. günler + Mesna: 300 mg/m² IV, ifosfamid ile birlikte (0., 4., 8. saatlerde). 21-28 günde bir tekrar. | 6 | Eski GOG çalışmaları, etkin ancak toksisitesi yüksek. | Yok. | Var (kısıtlı). Tüm ilaçlar ayrı ayrı geri ödenir, ancak bu kombinasyon endikasyon dışı ve toksisitesi nedeniyle tercih edilmez. |
| İfosfamid + Paklitaksel (Kategori 2B) | İfosfamid: Holoxan® Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Paklitaksel: 175 mg/m² IV, 1. gün + İfosfamid: 3000-5000 mg/m² IV (bölünmüş dozlarda) 1-3. günler. Mesna koruması ile. 21-28 günde bir tekrar. | 6 | Sarkomlarda ifosfamid-paklitaksel kombinasyonunun etkinliğine dayanır. | Yok. | Var (kısıtlı). Endikasyon dışı kombinasyon. |
4. Yan Etki Yönetimi (Karsinosarkoma Özel)
Karsinosarkomda kullanılan rejimler, özellikle ifosfamid içerenler, belirgin toksisite profiline sahiptir.
| İlaç | Sık Yan Etkiler | Yönetim Stratejileri | Özel İpuçları |
| İfosfamid | Hemorrhajik sistit (idrarda kanama), kemik iliği baskılanması (nötropeni, trombositopeni), bulantı-kusma, nefrotoksisite, nörotoksisite (konfüzyon, somnolans, halüsinasyon). | Hemorrhajik Sistit: MESNA (Uromitexan®) KORUMASI ZORUNLUDUR. İfosfamid ile birlikte ve sonrasında yeterli IV hidrasyon şart. İdrar çıkışı takibi. Nörotoksisite: Metilen mavisi (methylene blue) tedavide kullanılabilir. Riskli hastalarda (böbrek yetmezliği, düşük albümin) dikkat. | MESNA'nın dozu ve uygulama zamanlaması çok önemlidir. Genellikle ifosfamid dozunun %60-120'si oranında, bölünmüş dozlarda verilir. |
| Sisplatin (ifosfamid/sisplatin rejiminde) | Şiddetli nefrotoksisite, ototoksisite, periferik nöropati, bulantı-kusma. | Yoğun IV hidrasyon, mannitol desteği, antiemetik premedikasyonu (aprepitant + ondansetron + deksametazon). İşitme takibi. | Sisplatin + ifosfamid kombinasyonu nefrotoksisite riskini belirgin artırır. Bu nedenle günümüzde daha az tercih edilir. |
5. Nüks Tedavisi
Karsinosarkomda nüks tedavisi, yüksek grade'li seröz over kanseri (HGSC) ile aynı prensiplere göre yönetilir. Yani, platin duyarlılığına göre OV-D (8/12) ve (9/12) bölümlerindeki seçenekler kullanılır.
Klinik Yorumum:
Agresif Cerrahi + Kemoterapi Şart: Karsinosarkom, over kanserinin en ölümcül alt tiplerinden biridir. Tedavinin temelini, tüm görünür tümörün çıkarıldığı (R0) maksimal sitoredüktif cerrahi ve ardından adjuvan kemoterapi oluşturur. Cerrahi ne kadar başarılı olursa, prognoz o kadar iyileşir.
Rejim Seçimi: Karboplatin + paklitaksel, en sık kullanılan ve en tolere edilebilir rejimdir. Ancak, tümörün sarkomatöz bileşeni nedeniyle, ifosfamid içeren rejimler teorik olarak daha etkili olabilir. Ancak, bu rejimlerin toksisitesi yüksektir ve dikkatli hasta seçimi ve destek tedavisi gerektirir. NCCN'nin ifosfamid + paklitakseli kategori 2B olarak eklemesi, bu konudaki kanıt düzeyinin düşük olduğunu ancak seçilmiş hastalarda bir seçenek olabileceğini gösterir.
Türkiye'de Pratik: Türkiye'de, karsinosarkom tedavisinde en sık karboplatin + paklitaksel kullanılır. İfosfamid içeren rejimler, deneyimli merkezlerde ve uygun destek tedavisi (Mesna, hidrasyon) sağlanarak uygulanabilir. Ancak, bu rejimlerin endikasyon dışı (off-label) olduğu ve geri ödeme kapsamında sorun yaşanabileceği unutulmamalıdır.
Moleküler Profilleme: Karsinosarkomda da, nüks durumunda veya nadiren ilk basamakta, tümörün moleküler profiline bakmak faydalı olabilir. HER2 amplifikasyonu, NTRK füzyonları veya diğer hedeflenebilir mutasyonlar saptanabilir ve hastayı uygun klinik çalışmalara veya hedefe yönelik tedavilere yönlendirebilir.
"Clear Cell Carcinoma of the Ovary (LCOC-3)"
Overin Berrak Hücreli Karsinomu (LCOC-3)
Overin berrak hücreli karsinomu (BHK), tüm over kanserlerinin yaklaşık %5-10'unu oluşturan, endometriozis ile güçlü ilişkisi olan, yüksek grade'li (HGSC'den farklı bir yüksek grade) ancak davranışsal olarak farklılıklar gösteren bir epitelyal over kanseri alt tipidir.
1. Klinik ve Patolojik Özellikler
Endometriozis İlişkisi: BHK'lerin büyük çoğunluğu endometriozis zemininden gelişir.
Sunum: Sıklıkla erken evrede (Evre I) teşhis edilir, ancak erken evrede bile nüks riski HGSC'ye göre daha yüksektir. İleri evrede prognozu HGSC'den daha kötüdür.
Moleküler Özellikler: PIKCA, ARID1A mutasyonları sık, TP53 mutasyonu nadirdir. WT1 ve ER genellikle negatiftir, Napsin A pozitiftir.
Kemorezistans: Platin-bazlı kemoterapiye HGSC kadar duyarlı değildir. Bu nedenle, özellikle ileri evrede daha agresif ve farklı stratejiler gerekebilir.
2. Tedavi Algoritması
| Evre | Primer Tedavi | Adjuvan Tedavi | İzlem / Nüks |
| Evre IA - IC (Berrak hücreli borderline tümörler dahil) | Kapsamlı cerrahi evreleme + BSO veya seçilmiş fertilite koruyucu cerrahi (?) | Platin-bazlı kemoterapi veya İzlem (düşük riskli seçilmiş vakalarda - tartışmalı). | HGSC ile aynı izlem prensipleri (ancak nüks riski daha yüksek). |
| Evre II-IV | Maksimal cerrahi sitoredüksiyon + BSO (fertilite koruyucu cerrahi önerilmez). | Platin-bazlı kemoterapi + Bevacizumab (ileri evrede düşünülmeli). | HGSC ile aynı izlem prensipleri. |
Fertilite Koruyucu Cerrahi Uyarısı: NCCN, evre IA-IC BHK'de fertilite koruyucu cerrahi (USO + uterus korunması) için net bir öneri vermez. Bu, yüksek nüks riski nedeniyle tartışmalı bir konudur. Hasta ile dikkatli bir risk-yarar değerlendirmesi yapılmalıdır.
3. Adjuvan ve Nüks Kemoterapi Rejimleri
BHK'de kullanılan rejimler, temelde HGSC ile aynıdır. Ancak, BHK'nin kemorezistan doğası ve farklı biyolojisi nedeniyle, bazı ek seçenekler ve vurgular vardır.
| Rejim Kategorisi | Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Dayandığı Çalışma / Özel Notlar | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
|
| Adjuvan (Evre II-IV) | Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler Bevacizumab: Avastin®, biyobenzerler | Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV + Bevacizumab: 7.5 veya 15 mg/kg IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar x 6 siklus, ardından Bevacizumab idamesi. | GOG-218 ve ICON7'nin alt grup analizleri: BHK'de bevacizumabın etkinliği net olmasa da, Japon retrospektif çalışmaları ileri evre BHK'de PFS ve OS avantajı göstermiştir. NCCN Panel'i, ileri evre BHK'de bevacizumabın kullanılabileceği görüşündedir. | Var. Bevacizumab ileri evre over kanserinde (BHK dahil) birinci basamakta SGK geri ödeme listesindedir. |
|
| Adjuvan (Alternatif) | Karboplatin + Paklitaksel | (Dozlar yukarıdaki gibi) | Standart 3 haftalık veya haftalık rejimler. | En sık kullanılan rejim, ancak BHK'de etkinliği sınırlı. | Var. |
|
| Platin-Dirençli Nüks (Useful in Certain Circumstances) | İpilimumab + Nivolumab | İpilimumab: Yervoy® Nivolumab: Opdivo® | (Çalışma protokollerine göre değişir, genellikle 3 haftada bir 1-3 mg/kg dozlarında) | Gao ve ark. (2025, JAMA Oncol): İleri evre berrak hücreli over kanserinde (n=??) ORR %55. Dizon ve ark. (2024, JCO): Nivolumab ± ipilimumab, relaps berrak hücreli karsinomda ORR: Nivolumab tek başına %14.2, Kombinasyon %26.7. | Yok. (Her iki ilaç da over kanserinde endikasyonsuz) | Yok. Yervoy® ve Opdivo® over kanseri endikasyonuyla SGK listesinde değildir. |
| Platin-Dirençli Nüks (Diğer Seçenekler) | HGSC için geçerli tüm non-platin seçenekler (haftalık paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, gemsitabin, vs.) |
|
|
| Var (kısıtlı). |
|
4. Berrak Hücreli Karsinomda Önemli Klinik Noktalar
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Kemorezistans | BHK, HGSC'ye göre daha kemorezistandır. Bu nedenle, özellikle ileri evre hastalıkta, tedavi yanıtını yakından izlemek ve erken dönemde alternatif stratejiler (klinik çalışmalar, hedefe yönelik tedaviler) düşünmek gerekir. |
| Bevacizumabın Rolü | GOG-218 ve ICON7'nin alt grup analizleri BHK'de bevacizumabın net faydasını gösteremese de, Japon retrospektif verileri ve BHK'nin anjiyogenezle ilişkili biyolojisi, ileri evre hastalıkta bevacizumab kullanımını desteklemektedir. NCCN Panel'inin görüşü de bu yöndedir. |
| İmmünoterapinin Yükselen Rolü | BHK, diğer over kanseri tiplerine göre daha immünojenik olabilir. T-hücre infiltrasyonu ve PD-L1 ekspresyonu daha sıktır. Bu nedenle, özellikle platin-dirençli nüks hastalıkta ipilimumab + nivolumab gibi immünoterapi kombinasyonları umut verici sonuçlar göstermektedir. Bu, BHK'de immünoterapinin gelecekte daha önemli bir yer edineceğinin sinyalidir. |
| Moleküler Test | BHK'de de, özellikle nüks hastalıkta, tümörün moleküler profiline bakmak önemlidir. ARID1A, PIKCA mutasyonları, MSI durumu, TMB, PD-L1 ekspresyonu gibi parametreler, tedavi seçeneklerini (PI3K/AKT/mTOR inhibitörleri, immünoterapi) belirlemede yardımcı olabilir. |
Klinik Yorum:
Erken Evrede Bile Tetikte Olun: BHK'de, erken evre (Evre I) hastalıkta bile nüks riski HGSC'ye göre daha yüksektir. Bu nedenle, bu hastaları daha sıkı takip etmek ve adjuvan tedavi kararını verirken daha agresif davranmak gerekebilir. Örneğin, evre IA BHK'de sadece izlem yeterli olabilirken, evre IC BHK'de adjuvan kemoterapi standarttır.
Bevacizumab Kararı: İleri evre BHK'de, özellikle yüksek riskli (rezidü hastalık) veya evre IV hastalıkta, bevacizumab eklemek, PFS'yi uzatmak için mantıklı bir stratejidir. Ancak, bevacizumabın getireceği ek toksisite ve maliyet göz önünde bulundurulmalıdır.
İmmünoterapi Umudu: Platin-dirençli BHK, over kanserinin en zorlu hasta gruplarından biridir. Bu grupta ipilimumab + nivolumab gibi kombinasyonların umut verici sonuçlar vermesi, bu hastalar için yeni bir tedavi penceresi açmaktadır. Türkiye'de bu ilaçların over kanseri endikasyonu olmasa da, uygun hastaların klinik çalışmalara veya endikasyon dışı kullanım için merkezlere yönlendirilmesi düşünülebilir.
"Mucinous Neoplasms of the Ovary (LCOC-4)"
Overin Müsinöz Neoplazileri (LCOC-4)
Overin müsinöz tümörleri, geniş bir spektrumu kapsar: benign, borderline (LMP - düşük malign potansiyelli) ve malign (müsinöz karsinom). Malign müsinöz tümörler nadirdir (tüm over kanserlerinin %3-4'ü) ve sıklıkla büyük, tek taraflı kitleler olarak karşımıza çıkar. En önemli ayırıcı tanı, gastrointestinal sistem (GIS) kaynaklı bir tümörün overe metastazıdır (Krukenberg tümörü, kolon kanseri metastazı).
1. Tanısal Değerlendirme - En Kritik Adım
Müsinöz over tümörü tanısı alan bir hastada yapılacak ilk iş, bunun primer over tümörü mü yoksa metastaz mı olduğunu belirlemektir. Bu nedenle, jinekolojik onkoloji dışında gastroenteroloji ve tıbbi onkolojiyi de içeren multidisipliner bir yaklaşım şarttır.
Önerilen Ek Testler (Dipnot):
Üst ve alt GIS endoskopisi (gastroskopi + kolonoskopi): Metastatik GIS malignitelerini ekarte etmek için.
Detaylı görüntüleme (Toraks/Abdomen/Pelvik BT): Primer tümörü (pankreas, mide, kolon, apendiks) ve metastazları saptamak için.
Tümör belirteçleri: CEA, CA 19-9 (GIS tümörlerinde sık yükselir). CA-125 de yükselebilir ancak CEA:CA-125 oranı >25 over kaynağını düşündürür.
2. Patolojik Ayırıcı Tanı (OV-C 2/3'ten)
Müsinöz over karsinomlarını GIS metastazlarından ayırmada patoloji kritik rol oynar.
| Özellik | Primer Over Müsinöz Karsinomu Lehine | Metastatik GIS Karsinomu Lehine |
| Laterality | Genellikle tek taraflı (unilateral) | Sıklıkla iki taraflı (bilateral) |
| Boyut | Genellikle büyük (>13 cm) | Genellikle küçük (<13 cm) |
| Yüzey | Dış yüzey düzgün (smooth) | Dış yüzey düzensiz, over yüzeyinde implantlar |
| İnvazyon Paterni | "Ekspansil (expansile) " tip invazyon (kompleks glandüler yapılar, az stroma) | "İnfiltratif (infiltrative) " tip invazyon (desmoplastik stroma içinde düzensiz hücre adacıkları) |
| Eşlik Eden Lezyonlar | Teratom, adenofibrom, endometriozis, Brenner tümörü | GIS primeri ile uyumlu bulgular |
| İmmünohistokimya (IHC) | PAX8 (+) , CK7 (+), SATB2 (-) (genellikle) | PAX8 (-) , CK20 (+), SATB2 (+), CDX2 (+) (kolon kaynaklı) |
3. Tedavi Algoritması
| Evre | Primer Tedavi | Adjuvan Tedavi | İzlem / Nüks |
| Evre IA-IC (Ekspansil invazyon paterni) | Kapsamlı cerrahi evreleme (apendektomi sadece anormal görünüyorsa) + Fertilite koruyucu cerrahi (seçilmiş hastalarda). | İzlem (gözlem) (tercih edilen) veya Adjuvan kemoterapi (yüksek riskli özellikler varsa). | HGSC ile aynı izlem prensipleri. |
| Evre IA (İnfiltratif invazyon paterni) | Kapsamlı cerrahi evreleme | İzlem (gözlem) veya Adjuvan kemoterapi (tartışmalı). | HGSC ile aynı izlem prensipleri. |
| Evre IB-IV | Maksimal cerrahi sitoredüksiyon (apendektomi sadece anormal görünüyorsa). | Adjuvan kemoterapi (GIS rejimleri veya over rejimleri). | HGSC ile aynı izlem prensipleri. |
4. Adjuvan ve Nüks Kemoterapi Rejimleri
Müsinöz over kanserlerinde hangi kemoterapinin daha etkili olduğu tartışmalıdır. Over kanseri rejimleri (karboplatin-paklitaksel) kadar, GIS kanserlerinde kullanılan rejimlerin (FOLFOX, FOLFIRI) de etkili olabileceğine dair veriler vardır.
| Rejim Kategorisi | Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Dayandığı Çalışma / Özel Notlar | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Adjuvan/Nüks (Tercih Edilen - Over Rejimi) | Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Standart 3 haftalık rejim. | En sık kullanılan rejim, ancak müsinöz histolojide etkinliği sınırlı. | Var. |
| Adjuvan/Nüks (Diğer Önerilen - GIS Rejimi) | FOLFOX (5-FU + Leucovorin + Oxaliplatin) ± Bevacizumab | 5-FU: Fluorouracil® Leucovorin: Leucovorin® Oksaliplatin: Eloxatin® (Oksaliplatin®) Bevacizumab: Avastin® | Oksaliplatin 85 mg/m² IV + Leucovorin 400 mg/m² IV (2 saat), ardından 5-FU 400 mg/m² IV bolus, ardından 5-FU 2400 mg/m² IV 46 saat infüzyon. 14 günde bir tekrar. ± Bevacizumab 5 mg/kg IV (kategori 2B). | Retrospektif çalışmalar (Kurnit ve ark., 2019): GIS rejimleri (FOLFOX, FOLFIRI) alan müsinöz over kanserli hastalarda, over rejimi alanlara göre daha iyi PFS ve OS. | Var (kısıtlı). Tüm ilaçlar ayrı ayrı geri ödenir, ancak bu kombinasyon over kanserinde endikasyon dışıdır. |
| Adjuvan/Nüks (Diğer Önerilen - GIS Rejimi) | FOLFIRI ± Bevacizumab | 5-FU, Leucovorin, İrinotekan (Campto®) | İrinotekan 180 mg/m² IV + Leucovorin 400 mg/m² IV (2 saat), ardından 5-FU 400 mg/m² IV bolus, ardından 5-FU 2400 mg/m² IV 46 saat infüzyon. 14 günde bir tekrar. ± Bevacizumab 5 mg/kg IV (kategori 2B). | Kolorektal kanser rejimi. Over müsinöz kanserinde etkinliğine dair sınırlı veri. | Var (kısıtlı). İrinotekan ve diğer ilaçlar ayrı ayrı geri ödenir, ancak kombinasyon endikasyon dışıdır. |
| Nüks (Platin-Dirençli) | FOLFIRI ± Bevacizumab (kategori 2B) | Yukarıdaki gibi. | (kategori 2B öneri, düşük kanıt düzeyini gösterir). |
| Var (kısıtlı). |
5. Apendektominin Rolü
Eski Yaklaşım: Müsinöz over tümörlerinde, olası bir apendiks primeri ekarte etmek için rutin apendektomi önerilirdi.
Yeni Yaklaşım (NCCN 2026): Apendektomi sadece apendiks anormal görünüyorsa (büyümüş, kitleli, müsinöz görünümlü) yapılmalıdır. Normal görünümlü bir apendiksin cerrahi olarak çıkarılmasına gerek yoktur. (Dipnot: OV-B 4/5 - Özel Durumlar).
(Yorum: Bu yaklaşım, gereksiz cerrahi morbiditeyi önlemek ve kanıta dayalı tıp prensiplerine uymak açısından çok doğrudur.)
Klinik Yorum:
Önce Metastazı Ekarte Et: Müsinöz over tümörü yönetiminin birinci kuralı, bunun metastatik bir GIS kanseri olmadığından emin olmaktır. Bu nedenle, preoperatif dönemde kolonoskopi ve görüntüleme yapılması, postoperatif dönemde ise patolojinin (IHC dahil) dikkatlice incelenmesi şarttır. Bir kolon kanserini over kanseri gibi tedavi etmek, hastaya telafisi mümkün olmayan zararlar verebilir.
Hangi Kemoterapi? Müsinöz over kanseri, nadir görüldüğü için hangi kemoterapinin daha üstün olduğuna dair randomize çalışma yoktur. Retrospektif veriler, GIS rejimlerinin (FOLFOX, FOLFIRI) daha etkili olabileceğini düşündürmektedir. NCCN, bu nedenle hem over rejimlerini hem de GIS rejimlerini seçenek olarak sunmuştur. Pratikte, ileri evre veya nüks hastalıkta, hastanın performans durumu, komorbiditeleri ve tümörün moleküler profili (RAS, BRAF mutasyon durumu) dikkate alınarak, bir tıbbi onkolog ve gastrointestinal onkolog ile birlikte karar verilmesi en doğru yaklaşımdır.
Cerrahi Yaklaşım: Müsinöz tümörler genellikle büyük kitleler oluşturur. Cerrahi sırasında kitlenin rüptüre edilmemesine azami özen gösterilmelidir. Rüptür, hastalığı evre IC'ye yükseltir ve prognozu olumsuz etkiler.
Fertilite Koruyucu Cerrahi: Genç hastalarda, tek taraflı, erken evre müsinöz karsinomda, dikkatli seçilmiş vakalarda fertilite koruyucu cerrahi (USO) mümkündür. Ancak, hasta bu yaklaşımın riskleri (nüks, karşı overde hastalık) hakkında detaylı bilgilendirilmelidir.
"Small Cell Carcinoma of the Ovary (Hypercalcemic Type) (SCCOHT) (LCOC-5)"
Overin Küçük Hücreli Karsinomu, Hiperkalsemik Tip (SCCOHT) (LCOC-5)
SCCOHT, over kanserlerinin %1'inden azını oluşturan, genç kadınlarda (ortalama tanı yaşı 24) görülen, son derece agresif ve kötü prognozlu bir tümördür. Hastaların yaklaşık %60-70'inde tanı anında hiperkalsemi görülür (bu nedenle "hiperkalsemik tip" adını alır). Moleküler temeli, SMARCA4 genindeki inaktive edici mutasyonlardır (germline veya somatik). Bu mutasyon, kromatin remodelleme kompleksini bozarak tümör oluşumuna yol açar. SCCOHT, malign rabdoid tümörlerle moleküler ve genetik benzerlikler gösterir.
1. Klinik ve Moleküler Özellikler
| Özellik | Detay |
| Yaş | Genç kadınlar (ortalama 24 yaş). |
| Presentasyon | Hızla büyüyen pelvik kitle, abdominal ağrı, distansiyon. Hiperkalsemi sık (%60-70). |
| Moleküler Temel | SMARCA4/BRG1 gen mutasyonu (inaktive edici). Germline mutasyonlar, herediter SCCOHT sendromuna yol açabilir. |
| Prognoz | Çok kötü. Erken evrede bile nüks riski yüksek, ileri evrede 5 yıllık sağkalım <%10. |
2. Tedavi Algoritması (LCOC-5)
| Basamak | Öneri | Detay |
| Cerrahi | Tüm evrelerde maksimal sitoredüktif cerrahi (tercihen R0). | Fertilite koruyucu cerrahi: SMARCA4 germline mutasyonu negatifse, uygun danışmanlık sonrası düşünülebilir. (Güvenlik ve fizibiliteye dair veriler sınırlıdır). |
| Postoperatif (Adjuvan) | Sistemik tedavi (kemoterapi). | SCCOHT, kemoterapiye HGSC kadar duyarlı değildir, ancak adjuvan tedavi şarttır. Kullanılan rejimler aşağıda detaylandırılmıştır. |
| Yanıt Değerlendirmesi | Adjuvan tedavi sonrası yeniden değerlendirme. | Yanıt varsa: Ek cerrahi düşünülebilir. Ardından yüksek doz kemoterapi (HDKT) + otolog kök hücre nakli (OKHN) için erken sevk önerilir. Yanıt yoksa: Klinik çalışmalar, immünoterapi/epigenetik tedaviler veya palyatif bakım. |
3. Adjuvan Sistemik Tedavi Rejimleri (LCOC-5A)
SCCOHT'de kullanılan rejimler, nadir görülmesi nedeniyle küçük vaka serilerine ve sarkom/germ hücreli tümör tedavilerinden uyarlanmıştır.
| Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Dayandığı Çalışma / Kaynak |
| VPCBAE | Vinkristin, Sisplatin, Siklofosfamid, Bleomisin, Doksorubisin, Etoposid | Kombine kemoterapi rejimi. (Detaylı dozlar için kaynak 1'e bakınız). | Wallbillich JJ, et al. Gynecol Oncol Case Rep 2012. (3 hastalık vaka serisi) |
| PAVEP | Sisplatin, Doksorubisin, Etoposid, Siklofosfamid | Doz-yoğun rejim. (Kaynak 2,3) | Blanc-Durand F, et al. Gynecol Oncol 2020; Pautier P, et al. Ann Oncol 2007. (27 hastalık prospektif çalışma) |
| BEP | Bleomisin, Etoposid, Sisplatin | Bleomisin: 30 ünite/hafta IV + Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-5. günler + Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler. 21 günde bir tekrar. (İyi riskli germ hücreli tümörlerden uyarlanmıştır). | Germ hücreli tümör protokolü. SCCOHT'de kullanımı vaka serilerine dayanır. |
| Sisplatin + Etoposid (EP) | Sisplatin, Etoposid | Sisplatin: 75-100 mg/m² IV, 1. gün + Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-3. günler. 21 günde bir tekrar. | Küçük hücreli akciğer kanseri ve germ hücreli tümör protokolü. |
4. Yeni Tedavi Yaklaşımları ve Klinik Çalışmalar (LCOC-5B)
SCCOHT'nin moleküler temelinin anlaşılması, yeni hedefe yönelik tedavilerin önünü açmıştır.
| Tedavi Türü | Ajan / Hedef | Dayandığı Çalışma / Mantık | Türkiye'de Durum |
| Epigenetik Tedavi | Tazemetostat (EZH2 inhibitörü) | SCCOHT'de EZH2 aşırı eksprese olur. Faz II çalışma (NCT02601950) umut verici ancak yanıtlar geçici. (Jones RL, et al. Gynecol Oncol 2018) | Yok. Tazemetostat, Türkiye'de ruhsatlı değildir. |
| Epigenetik Tedavi | Diğer EZH2 inhibitörleri | Kombinasyon stratejileri (immünoterapi ile) araştırılmaktadır. (Hsu C, et al. N Engl J Med 2024) | Yok. |
| İmmünoterapi | İmmün checkpoint inhibitörleri (nivolumab, ipilimumab, pembrolizumab) | Bazı SCCOHT'ler immünojenik olabilir (T-hücre infiltrasyonu, PD-L1 ekspresyonu). Vaka raporlarında dramatik yanıtlar bildirilmiştir. (Altman J, et al. Gynecol Oncol 2024; Chae YK, et al. Cancer Res 2023) | Yok (endikasyon dışı). |
| Yüksek Doz Kemoterapi + OKHN | Kür potansiyeli olan seçilmiş hastalarda. | Nüks eden germ hücreli tümör protokollerinden uyarlanmıştır. Erken sevk önerilir. (Dipnot n) | Var (sınırlı merkezde). |
5. Önemli NCCN Notları ve Dipnotlar
Germline SMARCA4 Testi (LCOC-5): Cerrahi sonrası, daha önce yapılmadıysa, germline SMARCA4 testi yapılmalıdır. Pozitif çıkan hastalarda aile bireylerine genetik danışmanlık ve risk azaltıcı cerrahi seçenekleri sunulabilir.
Fertilite Koruyucu Cerrahi: Bu yaklaşımın güvenliği ve fizibilitesine dair veriler sınırlıdır. Hasta ile dikkatli bir risk-yarar değerlendirmesi yapılmalıdır.
Erken Kök Hücre Nakli Sevki (Dipnot n): 1. siklus sırasında, otolog kök hücre toplanması için erken dönemde kök hücre nakli merkezine sevk düşünülmelidir. Bu, ileride yüksek doz kemoterapi gerekirse, hastanın kök hücrelerinin toplanmış olmasını sağlar.
Klinik Yorum:
SCCOHT Bir Acildir: Bu tümör, over kanserleri içinde en acil ve agresif şekilde yönetilmesi gerekenlerden biridir. Tanı anında genç bir hasta görmek, bizi hemen SCCOHT olasılığına yönlendirmeli ve multidisipliner (jinekolojik onkoloji, tıbbi onkoloji, patoloji, genetik) yaklaşımı başlatmalıdır.
Tedavi Karmaşık ve Toksiktir: SCCOHT tedavisinde kullanılan rejimler (VPCBAE, PAVEP) oldukça toksiktir ve deneyimli merkezlerde uygulanmalıdır. BEP veya EP gibi daha tolere edilebilir rejimler de kullanılabilir, ancak etkinlikleri sınırlı olabilir.
Yeni Tedaviler Umut Veriyor: SCCOHT'nin moleküler temelinin (SMARCA4) keşfi, hedefe yönelik tedaviler (EZH2 inhibitörleri) ve immünoterapi için yeni kapılar açmıştır. Bu hastaların, mümkünse bu yeni ajanların araştırıldığı klinik çalışmalara yönlendirilmesi hayati önem taşır.
Genetik Danışmanlık Şart: SCCOHT'li her hastaya germline SMARCA4 testi yapılmalıdır. Pozitif çıkan hastalar ve aileleri, herediter kanser sendromu açısından genetik danışmanlık almalı ve risk azaltıcı stratejiler (örneğin, profilaktik cerrahi) hakkında bilgilendirilmelidir.
Türkiye'de Pratik: Türkiye'de SCCOHT yönetimi, büyük akademik merkezlerde ve deneyimli ekipler tarafından yürütülmektedir. BEP veya EP rejimlerine erişim vardır. Ancak, tazemetostat gibi yeni nesil ajanlara erişim yoktur. Yüksek doz kemoterapi ve kök hücre nakli, belirli merkezlerde uygulanabilmektedir. Bu nedenle, hastaların bu merkezlere erken yönlendirilmesi kritiktir.
Bölüm: Sistemik Tedavi Rejimleri - Overin Küçük Hücreli Karsinomu, Hiperkalsemik Tip (SCCOHT) (LCOC-5A)
SCCOHT, son derece nadir görüldüğü için bu rejimlerin hiçbiri büyük randomize kontrollü çalışmalarla test edilmemiştir. Öneriler, küçük vaka serilerine, uzman görüşlerine ve benzer agresif tümörlerin (küçük hücreli akciğer kanseri, germ hücreli tümörler, sarkomlar) tedavisinden uyarlanmıştır. Bu nedenle, tüm öneriler uzman görüşüne dayalıdır ve kanıt düzeyi düşüktür.
1. Rejimlerin Genel Özellikleri
| Rejim | Bileşenler | Köken / Mantık | Toksisite Profili | Uygulama Zorluğu |
| VPCBAE | Vinkristin, Sisplatin, Siklofosfamid, Bleomisin, Doksorubisin, Etoposid | Rabdoid tümör ve sarkom protokollerinden uyarlanmış, yoğun kombinasyon. | Çok yüksek (hematolojik, mukozit, organ toksisitesi) | Çok yüksek (deneyimli merkez şart) |
| PAVEP | Sisplatin, Doksorubisin, Etoposid, Siklofosfamid | Doz-yoğun rejim, Fransız çalışma grubu tarafından geliştirilmiş. | Yüksek (hematolojik, kardiyak) | Yüksek |
| BEP | Bleomisin, Etoposid, Sisplatin | Germ hücreli tümör protokolü (en sık kullanılan). | Orta-Yüksek (bleomisin akciğer toksisitesi, hematolojik) | Orta |
| EP (Sisplatin + Etoposid) | Sisplatin, Etoposid | Küçük hücreli akciğer kanseri protokolü. | Orta (hematolojik, nefrotoksik) | Orta |
2. Rejimlerin Detaylı Açıklaması
| Rejim | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Siklus | Dayandığı Çalışma / Kaynak |
| VPCBAE | Vinkristin: Oncovin® (Vinkristin®) Sisplatin: Cisplatin Ebewe® Siklofosfamid: Endoxan® Bleomisin: Bleomycin® Doksorubisin: Adriamycin® (Doksorubisin®) Etoposid: Vepesid® (Etoposid®) | Karmaşık bir rejimdir. Orijinal yayında (Wallbillich ve ark., 2012) detaylı dozlar ve uygulama şeması verilmiştir. Genellikle 21-28 günlük sikluslar halinde uygulanır. | 3-6 siklus (tolare edilebilirse) | Wallbillich JJ, et al. Gynecol Oncol Case Rep 2012;2:58-60. (3 hastalık vaka serisi) |
| PAVEP | Sisplatin Doksorubisin Etoposid Siklofosfamid | Sisplatin: 40 mg/m² IV, 1-3. günler Doksorubisin: 40 mg/m² IV, 1. gün Etoposid: 75 mg/m² IV, 1-5. günler Siklofosfamid: 300 mg/m² IV, 1-5. günler. (PAVEP dozları kaynak 2 ve 3'teki prospektif çalışmalardan alınmıştır). | 4-6 siklus | Blanc-Durand F, et al. Gynecol Oncol 2020;159:129-135. Pautier P, et al. Ann Oncol 2007;18:1985-1989. |
| BEP | Bleomisin: Bleomycin® Etoposid: Vepesid® Sisplatin: Cisplatin Ebewe® | Bleomisin: 30 ünite IV, haftada 1 (1., 8., 15. günler) Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-5. günler Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler. 21 günde bir tekrar. (Bleomisin akciğer toksisitesi için pulmoner fonksiyon testleri önerilir). | İyi riskli germ hücreli tümörlerde 3, kötü riskli SCCOHT'de 4-6 siklus | Germ hücreli tümör protokolü. SCCOHT'de kullanımı vaka serilerine dayanır. |
| EP (Sisplatin + Etoposid) | Sisplatin Etoposid | Sisplatin: 75-100 mg/m² IV, 1. gün Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-3. günler. 21-28 günde bir tekrar. | 4-6 siklus | Küçük hücreli akciğer kanseri protokolü. SCCOHT'de kullanımı vaka serilerine dayanır. |
3. Yan Etki Yönetimi
SCCOHT rejimleri, özellikle VPCBAE ve PAVEP, ciddi toksisite potansiyeline sahiptir. Yakın izlem ve destek tedavisi şarttır.
| Yan Etki | Sorumlu İlaç(lar) | Yönetim Stratejisi |
| Kemik İliği Supresyonu (Nötropeni, Trombositopeni, Anemi) | Tüm sitotoksik ilaçlar. Özellikle siklofosfamid, etoposid, doksorubisin. | Haftalık CBC takibi. Nötropeni için G-CSF (filgrastim, pegfilgrastim) desteği. Ateşli nötropeni riski yüksek olduğundan, profilaktik antibiyotikler düşünülebilir. Trombositopeni/anemi için transfüzyon. |
| Bulantı-Kusma | Sisplatin (yüksek emetojenik), diğerleri. | Güçlü antiemetik premedikasyon (aprepitant + ondansetron + deksametazon). Sisplatin sonrası bulantı günlerce sürebilir, bu nedenle evde kullanılacak antiemetikler reçete edilmelidir. |
| Nefrotoksisite | Sisplatin | Sisplatin öncesi ve sonrası yoğun IV hidrasyon (en az 1-2 litre). Mannitol desteği. Böbrek fonksiyonları (kreatinin) yakın takip. Doz azaltımı veya karboplatin'e geçiş düşünülebilir. |
| Pulmoner Toksisite | Bleomisin | Hayati uyarı: Bleomisin akciğer fibrozisine yol açabilir. Pulmoner fonksiyon testleri (PFT) ve diffüzyon kapasitesi (DLCO) tedavi öncesi ve sırasında izlenmelidir. DLCO düşerse veya hasta nefes darlığı geliştirirse bleomisin kesilmelidir. Yüksek FiO2'den (oksijen) kaçınılmalıdır (ameliyat sırasında anestezi ekibini uyarın!). |
| Kardiyotoksisite | Doksorubisin | Kümülatif doz takibi (550 mg/m²'yi aşmamalı). Tedavi öncesi ekokardiyografi ile kardiyak fonksiyon değerlendirmesi. |
| Hemorrhajik Sistit | Siklofosfamid, İfosfamid (VPCBAE'de siklofosfamid var) | Yeterli IV hidrasyon ve sık idrara çıkma. Hemorajik sistit gelişirse tedavi kesilir, mesane irrigasyonu yapılır. |
| Nörotoksisite | Vinkristin, Sisplatin | Vinkristin periferik nöropati, kabızlık yapabilir. Sisplatin periferik nöropati ve ototoksisite yapabilir. Nörolojik muayene ile yakın takip. |
4. Türkiye'de Durum ve Klinik Yorumum
| Rejim | Türkiye'de İlaçlara Erişim | Geri Ödeme | Klinik Uygulanabilirlik |
| BEP | Tüm ilaçlar mevcut ve geri ödemeli. | Var. | En sık kullanılabilecek rejim. Bleomisin toksisitesi nedeniyle dikkatli olunmalı. |
| EP | Tüm ilaçlar mevcut ve geri ödemeli. | Var. | BEP'e alternatif, bleomisin toksisitesinden kaçınmak için tercih edilebilir. |
| PAVEP | Tüm ilaçlar mevcut, ancak bu kombinasyon over kanserinde endikasyon dışı. | Kısıtlı (endikasyon dışı). | Sadece deneyimli merkezlerde ve multidisipliner ekip ile uygulanabilir. Yüksek toksisite nedeniyle yakın izlem şart. |
| VPCBAE | Tüm ilaçlar mevcut, ancak kombinasyon çok karmaşık ve endikasyon dışı. | Kısıtlı (endikasyon dışı). | Pratikte uygulanması çok zor, sadece birkaç vaka için rapor edilmiş tarihi bir rejim. Günümüzde tercih edilmez. |
Klinik Yorum (SCCOHT Tedavisi):
Tedavi Acildir ve Multidisipliner Yaklaşım Gerektirir: SCCOHT tanısı alan genç bir hasta, jinekolojik onkoloji, tıbbi onkoloji, patoloji, genetik ve deneyimli bir hemşirelik ekibinden oluşan multidisipliner bir ekip tarafından acilen değerlendirilmelidir. Tedavi planı, cerrahi, adjuvan kemoterapi ve olası yüksek doz tedavi + kök hücre naklini içerecek şekilde en başından yapılmalıdır.
BEP veya EP Pratik Seçeneklerdir: Türkiye'de en pratik ve uygulanabilir rejimler BEP ve EP'dir. BEP, germ hücreli tümörlerdeki etkinliği nedeniyle tercih edilebilir, ancak bleomisin akciğer toksisitesi açısından dikkatli olunmalıdır. EP, bleomisin riskini ortadan kaldırmak için iyi bir alternatiftir.
Yoğun Rejimler İçin Referans Merkezler: PAVEP gibi daha yoğun rejimler, sadece bu konuda deneyimli akademik merkezlerde ve klinik çalışma protokolleri dahilinde uygulanmalıdır. Bu rejimlerin toksisitesi yüksektir ve yakın izlem, yoğun destek tedavisi gerektirir.
Kök Hücre Nakli İçin Erken Sevk: SCCOHT'de, adjuvan tedavi sonrası yanıt alınırsa, yüksek doz kemoterapi ve otolog kök hücre nakli (OKHN) ile kür şansı artırılabilir. Bu nedenle, hasta tanı anında veya ilk kemoterapi sırasında, OKHN yapabilecek bir merkeze erken dönemde sevk edilmelidir.
Klinik Çalışmalara Yönlendirin: SCCOHT'li her hasta, mümkünse yeni tedavi yaklaşımlarının (EZH2 inhibitörleri, immünoterapi) araştırıldığı klinik çalışmalara yönlendirilmelidir. Bu, hastaya en güncel tedavi seçeneğini sunmanın en iyi yoludur.
"Low-Grade Serous Carcinoma (LCOC-7)"
Grade 1 Endometrioid Karsinom (LCOC-6)
Overin grade 1 endometrioid karsinomu, tüm over kanserlerinin yaklaşık %10-15'ini oluşturur. Endometriozis ile güçlü ilişkisi vardır ve genellikle erken evrede (Evre I) teşhis edilir. Prognozu, yüksek grade'li endometrioid veya seröz karsinoma göre çok daha iyidir. Bu nedenle tedavi yaklaşımı, gereksiz toksisiteden kaçınacak şekilde daha konservatif olabilir.
1. Klinik ve Patolojik Özellikler
| Özellik | Detay |
| Evre | Genellikle erken evre (Evre I). |
| İlişki | Endometriozis ile sık birliktelik (%40-50). |
| Grade | Grade 1 (iyi diferansiye). Nükleer atipi az, glandüler yapı belirgin. |
| Moleküler | Sıklıkla PTEN, PIKCA, ARID1A, CTNNB1 (β-katenin) mutasyonları içerir. TP53 mutasyonu genellikle yoktur. MSI (Mikrosatellit İnstabilitesi) görülebilir. |
| Prognoz | Çok iyi. Evre I grade 1 endometrioid karsinomda 5 yıllık sağkalım >%95. |
2. Tedavi Algoritması (LCOC-6)
| Evre | Primer Tedavi | Adjuvan Tedavi | İzlem / Nüks |
| Evre IA | Kapsamlı cerrahi evreleme + Fertilite koruyucu cerrahi (USO) seçilmiş hastalarda. | İzlem (gözlem) (tercih edilen). Kemoterapinin yeri yoktur. | LCOC-7 (Düşük Grade'li Seröz) ile benzer izlem prensipleri. |
| Evre IB (bilateral) | Kapsamlı cerrahi evreleme + BSO (fertilite koruyucu cerrahi mümkün değil). | İzlem (gözlem) (tercih edilen) veya Adjuvan kemoterapi (çok nadir, yüksek riskli özellikler varsa). | LCOC-7 ile benzer izlem. |
| Evre IC | Kapsamlı cerrahi evreleme + BSO (fertilite koruyucu cerrahi genellikle önerilmez). | Adjuvan kemoterapi veya İzlem (düşük riskli seçilmiş vakalarda). İdame hormon tedavisi (kategori 2B) düşünülebilir. | LCOC-7 ile benzer izlem. |
3. Adjuvan ve Nüks Tedavi Seçenekleri
Grade 1 endometrioid karsinomda, adjuvan tedavi kararı verilirse, kullanılan rejimler düşük grade'li seröz karsinom (LGSOC) ile benzerdir. Kemoterapiye duyarlılık düşük olabileceğinden, hormon tedavileri önemli bir seçenektir.
| Tedavi Türü | Rejim / Ajan | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Kullanım Yeri ve Notlar |
| Kemoterapi | Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar. | Adjuvan tedavi (nadir). Nüks tedavide (platin duyarlı ise). |
| Kemoterapi | Karboplatin + Dosetaksel | Karboplatin: Paraplatin® Dosetaksel: Taxotere® | Dosetaksel: 60-75 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar. | Nöropati riski yüksek hastalarda alternatif. |
| Hormon Tedavisi (İdame - kategori 2B) | Aromataz İnhibitörleri | Letrozol: Femara® (Letrozol®) Anastrozol: Arimidex® (Anastrozol®) Eksemestan: Aromasin® (Eksemestan®) | Letrozol: 2.5 mg PO, günde bir kez. Anastrozol: 1 mg PO, günde bir kez. Eksemestan: 25 mg PO, günde bir kez. | Evre IC hastalıkta, adjuvan kemoterapi sonrası idame olarak düşünülebilir. (Kategori 2B: kanıt düzeyi düşük). |
| Hormon Tedavisi (Nüks) | Aromataz İnhibitörleri | Yukarıdaki gibi. | Yukarıdaki gibi. | Nüks hastalıkta ilk basamak seçeneklerden biri. |
| Hormon Tedavisi (Nüks - diğer) | Leuprolid asetat | Leuprolid asetat: Lucrin® Depot | 3.75 mg IM/SC, ayda bir veya 11.25 mg IM/SC, 3 ayda bir. | Over kaynaklı hormon üretimini baskılamak için premenopozal hastalarda. |
| Hormon Tedavisi (Nüks - diğer) | Goserelin asetat | Goserelin asetat: Zoladex® | 3.6 mg SC, ayda bir veya 10.8 mg SC, 3 ayda bir. | Over kaynaklı hormon üretimini baskılamak için premenopozal hastalarda. |
| Hormon Tedavisi (Nüks - diğer) | Tamoksifen | Tamoksifen: Nolvadex® (Tamoksifen®) | 20 mg PO, günde bir kez. | Aromataz inhibitörlerine yanıt alınamayan veya tolere edemeyen postmenopozal hastalarda veya premenopozal hastalarda (over supresyonu ile birlikte). |
4. Grade 1 Endometrioid Karsinomda Önemli Klinik Noktalar
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| MSI/MMR Testi Zorunluluğu | Dipnot p: Tüm endometrioid karsinomlu hastalarda MSI (Mikrosatellit İnstabilitesi) / MMR (Mismatch Repair) testi önerilir. (Yorum: Endometrioid karsinomlar, Lynch sendromu (herediter non-polipozis kolorektal kanser) ile ilişkili olabilir. MSI/MMR testi, hem Lynch sendromu taraması için, hem de nüks hastalıkta immünoterapi (pembrolizumab, dostarlimab) seçeneğini değerlendirmek için kritiktir.) |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | Evre IA grade 1 endometrioid karsinom, fertilite koruyucu cerrahi (USO + uterus korunması) için en uygun over kanseri alt tiplerinden biridir. Cerrahi evreleme tamamlanmalı ve kontralateral over ile endometriyum örneklenmelidir (D&C veya histeroskopi). |
| Adjuvan Tedavi Kararı | Evre IA ve IB grade 1 endometrioid karsinomda adjuvan tedavi endike değildir. Sadece izlem yeterlidir. Evre IC'de ise adjuvan tedavi kararı tartışmalıdır. Tümör rüptürü, yüzey tutulumu gibi yüksek riskli faktörler varsa veya hasta genç ve yüksek riskli kabul ediliyorsa, adjuvan kemoterapi veya idame hormon tedavisi (kategori 2B) düşünülebilir. |
| Hormon Tedavisinin Yeri | Grade 1 endometrioid karsinom, hormon reseptörleri (ER/PR) açısından neredeyse her zaman pozitiftir. Bu nedenle, özellikle nüks hastalıkta hormon tedavileri (aromataz inhibitörleri, LH-RH analogları) oldukça etkili ve düşük toksisiteli seçeneklerdir. Kemoterapiden önce mutlaka düşünülmelidir. |
| Nüks Hastalıkta Yaklaşım | Nüks eden grade 1 endometrioid karsinomda, öncelikle hastalığın hormon reseptör durumu (eğer bilinmiyorsa) ve MSI/MMR durumu belirlenmelidir. Tedavi seçenekleri arasında hormon tedavisi, kemoterapi (platin duyarlılığına göre) ve hedefe yönelik tedaviler (nadir moleküler hedefler varsa) yer alır. |
Klinik Yorum:
İyi Huylu Gibi Davran, Ama Kanser Olduğunu Unutma: Grade 1 endometrioid karsinom, over kanserleri arasında en iyi prognoza sahip olanlardan biridir. Erken evrede, sadece cerrahi ile kür şansı çok yüksektir. Bu nedenle, gereksiz adjuvan kemoterapi ile hastaları toksisiteye maruz bırakmamak çok önemlidir.
Lynch Sendromu Kapısı: Endometrioid over kanseri tanısı, altta yatan bir Lynch sendromunun ilk işareti olabilir. Bu nedenle, tüm hastalara MSI/MMR testi yapılmalı ve aile öyküsü dikkatlice alınmalıdır. Pozitif çıkan hastalar ve aileleri genetik danışmanlığa yönlendirilmelidir.
Hormon Tedavisi Cephaneliğinizde Bulunsun: Grade 1 endometrioid karsinomda, hormon tedavileri (aromataz inhibitörleri, LH-RH analogları) hem idame hem de nüks tedavisinde çok değerli silahlardır. Kemoterapiye göre çok daha iyi tolere edilirler ve hastanın yaşam kalitesini korurlar. Nüks eden bir hastada ilk akla gelmesi gereken seçenekler arasında olmalıdırlar.
İzlem Önemli: Prognoz iyi olsa da, nüks riski tamamen yok değildir. Bu nedenle, hastalar düzenli aralıklarla izlenmeli, semptomlar ve fizik muayene bulguları açısından dikkatli olunmalıdır. Nüks genellikle geç dönemde olabilir, bu nedenle uzun süreli takip şarttır.
"Low-Grade Serous Carcinoma (LCOC-7)"
Düşük Grade'li Seröz Karsinom (LCOC-7)
Düşük grade'li seröz karsinom (LGSOC), tüm over seröz karsinomlarının yaklaşık %5-10'unu oluşturan, yüksek grade'li seröz karsinomdan (HGSC) biyolojik, klinik ve moleküler olarak tamamen farklı bir hastalıktır. Genç kadınlarda görülür, yavaş seyirlidir ancak sıklıkla ileri evrede teşhis edilir ve kemoterapiye dirençlidir.
1. Klinik ve Moleküler Özellikler
| Özellik | Detay |
| Yaş | HGSC'den daha genç (ortalama 40-50 yaş). |
| Seyir | İndolent (yavaş) seyirli, ancak sıklıkla ileri evrede teşhis edilir. |
| Kemoterapi Duyarlılığı | Düşük. HGSC kadar kemoterapiye yanıt vermez. |
| Hormon Reseptörleri | Sıklıkla ER/PR pozitif. |
| Moleküler Profil | KRAS, BRAF, NRAS mutasyonları sık (%40-50). TP53 mutasyonu yoktur. Ünstabil genom (HGSC'nin aksine stabil genom). |
| Prognoz | Uzun sağkalım (yıllarca yaşayabilir), ancak nüks oranı yüksek ve kür şansı düşük (kronik hastalık). |
2. Tedavi Algoritması (LCOC-7)
| Evre | Primer Tedavi | Adjuvan Tedavi | İdame Tedavi | İzlem |
| Evre IA-IC (Düşük riskli) | Kapsamlı cerrahi evreleme + Fertilite koruyucu cerrahi (seçilmiş hastalarda). | İzlem (gözlem) (tercih edilen). | - | LCOC-7'ye özel izlem: İlk 2 yıl 2-4 ayda bir, 3. yıl 3-6 ayda bir, sonrası yıllık. |
| Evre IC (Yüksek riskli) - II-IV | Maksimal cerrahi sitoredüksiyon (R0 hedeflenir). | Adjuvan kemoterapi (kategori 2A) veya Hormon tedavisi (kategori 2B). | İdame hormon tedavisi (kategori 2A) (özellikle ileri evrede). | LCOC-7'ye özel izlem. |
3. Adjuvan ve Nüks Tedavi Seçenekleri
LGSOC'de tedavi seçenekleri, hormon tedavileri, kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler (MEK inhibitörleri, BRAF inhibitörleri) olmak üzere üç ana başlıkta toplanır.
| Tedavi Türü | Rejim / Ajan | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Kullanım Yeri ve Önemli Çalışmalar |
| Kemoterapi | Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Standart 3 haftalık veya haftalık rejimler. | Adjuvan veya nüks tedavide kullanılabilir. Ancak LGSOC, kemoterapiye HGSC kadar iyi yanıt vermez. |
| Kemoterapi (alternatif) | Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Karboplatin Lipozomal Doksorubisin: Caelyx® | Karboplatin: AUC 5 IV + Lipozomal Doksorubisin: 30 mg/m² IV, 1. gün. 28 günde bir tekrar. | Nöropati riski yüksek hastalarda veya paklitaksel alerjisinde alternatif. |
| Hormon Tedavisi (Adjuvan/İdame) | Aromataz İnhibitörleri | Letrozol: Femara® Anastrozol: Arimidex® Eksemestan: Aromasin® | Letrozol: 2.5 mg PO, günde bir kez. Anastrozol: 1 mg PO, günde bir kez. Eksemestan: 25 mg PO, günde bir kez. | İdame hormon tedavisi (kategori 2A): Gershenson ve ark. (J Clin Oncol 2017) retrospektif çalışmasında, ileri evre LGSOC'de adjuvan kemoterapi sonrası idame letrozol, PFS'yi anlamlı uzatmıştır (64.9 ay vs 26.4 ay; p<0.001). |
| Hormon Tedavisi (Nüks) | Aromataz İnhibitörleri | Yukarıdaki gibi. | Yukarıdaki gibi. | Nüks LGSOC'de ilk basamak tedavi seçeneklerinden biri. |
| Hormon Tedavisi (Nüks - premenopozal) | LH-RH analogları (Leuprolid, Goserelin) + Aromataz İnhibitörü | Leuprolid asetat: Lucrin® Depot Goserelin asetat: Zoladex® | Leuprolid: 3.75 mg IM/SC ayda bir veya 11.25 mg 3 ayda bir. Goserelin: 3.6 mg SC ayda bir veya 10.8 mg 3 ayda bir. | Premenopozal hastalarda over supresyonu sağlamak için aromataz inhibitörü ile kombine edilir. |
| Hormon Tedavisi (Nüks) | Tamoksifen | Tamoksifen: Nolvadex® | 20 mg PO, günde bir kez. | Aromataz inhibitörlerine yanıt alınamayan postmenopozal hastalarda veya premenopozal hastalarda (over supresyonu ile birlikte). |
| Hedefe Yönelik Tedavi (MEK İnhibitörü) | Trametinib | Trametinib: Mekinist® | 2 mg PO, günde bir kez. | GOG 281/LOGS (Faz 2/3, Lancet 2022): Tek başına trametinib, standart kemoterapiye (paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, letrozol, tamoksifen) göre PFS'yi anlamlı uzatmıştır (13.0 ay vs 7.2 ay; HR 0.48; p<0.0001). ORR: %26 vs %6. |
| Hedefe Yönelik Tedavi (MEK İnhibitörü) | Binimetinib (kategori 2B) | Binimetinib: Mektovi® | 45 mg PO, günde iki kez. | MILO/ENGOT-ov11 (Faz 3, J Clin Oncol 2020): Binimetinib, PCC (hekzakin seçeneği) ile karşılaştırıldığında PFS'de anlamlı fark yaratmamıştır (9.1 ay vs 10.6 ay; HR 1.21). Ancak alt grup analizlerinde ve yanıt oranlarında potansiyel sinyaller var. |
| Hedefe Yönelik Tedavi (MEK İnhibitörü) | Avutometinib + Defactinib | Avutometinib: (Türkiye'de yok) Defactinib: (Türkiye'de yok) | (Çalışma dozları) | RAMP 201 (Faz II, J Clin Oncol 2025): KRAS-mutant LGSOC'de ORR %44, KRAS wild-type'ta %17. Ümit verici sonuçlar. Faz 3 çalışma (RAMP 301) devam ediyor. |
| Hedefe Yönelik Tedavi (BRAF inhibitörü + MEK inhibitörü) | Dabrafenib + Trametinib | Dabrafenib: Tafinlar® Trametinib: Mekinist® | Dabrafenib: 150 mg PO, günde iki kez. Trametinib: 2 mg PO, günde bir kez. | NCI-MATCH (subprotocol H): BRAF V600E mutant LGSOC'de etkinlik gösterilmiştir. FDA onayı BRAF V600E mutant solid tümörlerde (tumor-agnostik) mevcuttur. |
4. LGSOC'de Önemli Klinik Noktalar ve Yorumlar
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| İzlem Programı | LGSOC, yavaş seyirli olduğu için nüksler geç dönemde (5 yıl veya daha sonra) görülebilir. Bu nedenle, izlem programı HGSC'den farklıdır ve uzun süreli (yıllarca) devam etmelidir. Görüntüleme (BT/PET) ve tümör belirteçleri (CA-125) düzenli aralıklarla tekrarlanmalıdır. |
| Kemoterapiye Direnç | LGSOC'nin en önemli özelliklerinden biri, platin-bazlı kemoterapiye düşük yanıt oranıdır (%20-25). Bu nedenle, neoadjuvan kemoterapi (NACT) LGSOC'de HGSC'deki kadar etkili değildir ve mümkünse primer sitoredüktif cerrahi tercih edilmelidir. |
| Hormon Tedavisinin Gücü | Hormon tedavileri, LGSOC'de kemoterapiden çok daha etkili ve düşük toksisiteli seçeneklerdir. Özellikle idame tedavisinde letrozolün PFS'yi 2.5 kattan fazla uzatması, bu hasta grubunda hormon tedavisinin ne kadar kritik olduğunu göstermektedir. |
| MEK İnhibitörleri Devrimi | LGSOC'nin moleküler temelinde MAPK yolağının (KRAS, BRAF, NRAS mutasyonları) rolü, MEK inhibitörlerini bu hastalık için akılcı bir hedef haline getirmiştir. Trametinibin (Mekinist®) GOG 281 çalışmasında gösterdiği PFS avantajı, LGSOC tedavisinde yeni bir standart oluşturmuştur. Türkiye'de Mekinist®'in BRAF mutant olmayan LGSOC'de kullanımı endikasyon dışı (off-label) olmakla birlikte, güçlü kanıtlar nedeniyle tercih edilebilir. |
| KRAS Mutasyonu Önemli mi? | RAMP 201 çalışmasında avutometinib + defactinib'in KRAS-mutant LGSOC'de daha etkili olması, KRAS mutasyonunun prediktif bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir. Ancak, trametinib çalışmasında (GOG 281) KRAS mutasyon durumu ile yanıt arasında net bir ilişki gösterilememiştir. Bu konuda daha fazla veriye ihtiyaç vardır. |
Klinik Yorum (LGSOC):
LGSOC, HGSC Değildir: Bu, LGSOC yönetiminin en temel kuralıdır. HGSC için geliştirilmiş tedavi algoritmalarını LGSOC'ye doğrudan uygulamak, hastalara yarardan çok zarar getirebilir. LGSOC'yi kendine özgü biyolojisi ve tedavi ihtiyaçları olan ayrı bir hastalık olarak kabul etmek gerekir.
Cerrahi Hala En Önemli Basamak: Kemoterapiye dirençli bir tümörde, cerrahi ile tüm görünür hastalığı çıkarmak (R0) hayati önem taşır. Bu nedenle, LGSOC'li hastalar, maksimal sitoredüktif cerrahi yapabilecek deneyimli bir jinekolojik onkolog tarafından ameliyat edilmelidir.
Hormon Tedavisi ve MEK İnhibitörleri Ön Planda: LGSOC'de adjuvan ve nüks tedavisinde ilk sırada düşünülmesi gereken seçenekler hormon tedavileri ve MEK inhibitörleridir. Kemoterapi, bu seçeneklerin tükendiği veya hızlı yanıt gereken durumlarda (örneğin, semptomatik, hızlı ilerleyen hastalık) ikinci planda kalmalıdır.
Türkiye'de Pratik: Türkiye'de letrozol, anastrozol, eksemestan gibi hormon tedavilerine kolaylıkla erişilebilir. Trametinib (Mekinist®) BRAF mutant melanom endikasyonuyla geri ödemelidir, ancak LGSOC'de endikasyon dışı kullanımı mümkündür. Binimetinib (Mektovi®) de benzer şekilde endikasyon dışıdır. Avutometinib ve defactinib Türkiye'de bulunmamaktadır. Bu nedenle, LGSOC'li hastalar için en pratik ve kanıta dayalı yaklaşım, maksimal cerrahi, ardından idame letrozol ve nüks durumunda trametinib veya hormon tedavisi seçeneklerini kullanmaktır.
"Ovarian Serous Borderline Epithelial Tumors (Low Malignant Potential) (LCOC-9)"
Overin Seröz Borderline Epitelyal Tümörleri (Düşük Malign Potansiyelli - LMP) (LCOC-9)
Borderline over tümörleri (düşük malign potansiyelli tümörler veya atipik proliferatif tümörler olarak da bilinir), invaziv olmayan ancak maligniteyi düşündüren sitolojik özellikler gösteren primer epitelyal lezyonlardır. Tüm over epitelyal tümörlerinin yaklaşık %10-15'ini oluştururlar. En sık görülen tipleri seröz ve müsinöz borderline tümörlerdir.
1. Klinik ve Patolojik Özellikler
| Özellik | Detay |
| Yaş | İnvaziv over kanserinden daha genç yaşta görülür (ortalama 40-50 yaş). |
| Evre | Tanı anında büyük çoğunluğu (%70-80) Evre I'dir. |
| Seyir | İndolent (yavaş) seyirli, mükemmel prognoz. 5 yıllık sağkalım >%95. |
| Patolojik Tanı | Frank invazyon olmaksızın, maligniteyi düşündüren sitolojik özellikler (nükleer atipi, stratifikasyon, psammom cisimcikleri). |
| Peritoneal İmplantlar | Seröz borderline tümörlerin yaklaşık %30'unda peritoneal implantlar bulunur. Bu implantlar non-invaziv veya invaziv olabilir. |
| İnvaziv İmplantlar | WHO sınıflamasına göre, invaziv implantlar düşük grade'li seröz karsinom (LGSOC) ile eş anlamlıdır ve adjuvan tedavi gerektirir. |
| Non-invaziv İmplantlar | Adjuvan tedavi gerektirmez, ancak ileride düşük grade'li seröz karsinom gelişme riski %15-20 oranında artar. Bu nedenle uzun süreli klinik takip şarttır (nüksler 5 yıl veya daha sonra görülebilir). |
2. Tedavi Algoritması (LCOC-9)
| Basamak | Öneri | Detay |
| Primer Cerrahi | Fertilite koruyucu cerrahi (USO) veya standart cerrahi (TAH+BSO) + Rezeksiyon (rezidü hastalık varsa). | Amaç: Tüm görünür hastalığı çıkarmak. Cerrahi evreleme (omentektomi, periton biyopsileri) yapılmalıdır. Lenf nodu değerlendirmesi vaka bazında düşünülmelidir (Dipnot cc). |
| Adjuvan Tedavi | ÖNERİLMEZ. | Kemoterapinin (IV veya IP) borderline tümörlerde faydalı olduğu gösterilmemiştir (Dipnot aa). |
| İzlem | Uzun süreli klinik takip. | Non-invaziv implantları olan hastalar (Evre II-IV) LGSOC'a progresyon riski altındadır. Bu nedenle, bu hastalar adjuvan tedavi almasalar bile, uzun süreli (yıllarca) yakın takip edilmelidir. |
| Nüks | Cerrahi değerlendirme ve debulking. | Nüks şüphesinde, hasta yeniden cerrahi olarak değerlendirilir. Mümkünse nüks kitleler çıkarılır. Nüks patolojisi genellikle yine borderline veya düşük grade'li seröz karsinom olabilir. |
3. Cerrahi Prensipler ve Önemli Noktalar (OV-B 4/5'ten)
| Konu | Detay |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | Genç ve fertilitesini korumak isteyen hastalarda, tek taraflı salpingo-ooforektomi (USO) ile uterusun korunması standarttır. Karşı over normal görünüyorsa biyopsi alınması önerilmez (over rezervine zarar verebilir). |
| Cerrahi Evreleme | Omentektomi ve periton biyopsileri (pelvis, parakolik gutters, diyafram altı) yapılmalıdır. Bu biyopsiler, hastaların yaklaşık %30'unda evreyi yükseltebilir (upstaging) ve prognozu etkileyebilir. |
| Lenf Nodları | Dipnot cc: Borderline tümörlerde lenf nodu metastazı nadir değildir (%20-25), ancak lenfadenektominin sağkalıma katkısı gösterilmemiştir. Bu nedenle, rutin lenf nodu diseksiyonu önerilmez. Lenf nodu değerlendirmesi, sadece şüpheli nod varlığında veya vaka bazında düşünülmelidir. |
| Komplet Cerrahi Sonrası | Hastalık tamamen çıkarılmış ve evreleme tamamlanmışsa, hasta yakın izleme alınır. Ek bir tedavi verilmez. |
| İnkomplet Cerrahi / Nüks | Cerrahi sonrası rezidü hastalık varsa veya nüks gelişirse, hasta tekrar opere edilerek tümörün çıkarılması hedeflenir. |
4. Önemli NCCN Notları ve Dipnotlar
Dipnot z (Güncelleme notu): Non-invaziv implantları olanlar (evre II-IV) düşük grade'li seröz karsinoma ilerleme riski altındadır.
*(Yorum: Bu dipnot, 2026 güncellemesinde eklenmiştir ve çok önemlidir. Non-invaziv implantları olan hastalar, yıllar sonra bile olsa, LGSOC geliştirebilir. Bu nedenle, bu hastalar asla "tamamen iyileşti" olarak kabul edilmemeli, ömür boyu takip edilmelidir.)*
Dipnot aa: Kemoterapi (IV veya IP) over borderline epitelyal tümörlerde (LMP) faydalı olduğu gösterilmemiştir.
(Yorum: Borderline tümörlerde adjuvan kemoterapi endikasyonu yoktur. Sadece cerrahi yeterlidir.)
Dipnot bb: Standart öneri, bir jinekolojik onkolog tarafından hasta değerlendirmesini içerir.
WHO Sınıflaması (OV-C 2/3): 2023 CAP protokolü, "borderline" terimini kullanır ve "LMP" (düşük malign potansiyelli) terimini kullanmaz.
Klinik Yorum (Borderline Tümörler):
"Borderline" İsmi Yanıltıcı Olabilir: Bu tümörler "borderline" veya "düşük malign potansiyelli" olarak adlandırılsa da, nadiren de olsa ölümcül seyredebilirler. Özellikle invaziv implantları olan hastalar, aslında LGSOC hastasıdır ve uygun şekilde tedavi edilmelidir. Non-invaziv implantları olan hastalar ise uzun süreli takip gerektirir.
Fertilite Koruyucu Cerrahi İçin İdeal Adaylar: Borderline tümörler, fertilite koruyucu cerrahi için en uygun over tümörleridir. Genç bir hastada, tek taraflı kitle varsa ve over korunmak isteniyorsa, USO + cerrahi evreleme yapılabilir. Karşı overin korunması, spontan gebelik şansını artırır.
Gereksiz Tedavilerden Kaçının: Borderline tümör tanısı alan bir hastaya, invaziv kanser tanısı almış gibi agresif tedaviler (lenf nodu diseksiyonu, adjuvan kemoterapi) uygulamaktan kaçınılmalıdır. Bu tedavilerin sağkalıma katkısı yoktur, ancak morbiditeyi artırır.
Uzun Süreli Takip Şart: Non-invaziv implantları olan hastalar başta olmak üzere, tüm borderline tümör hastaları, nüksler geç dönemde olabileceği için düzenli olarak takip edilmelidir. Takip, jinekolojik muayene, CA-125 (başlangıçta yüksekse) ve gerektiğinde görüntüleme (USG, BT) ile yapılmalıdır.
"Malignant Sex Cord-Stromal Tumors (LCOC-12)"
Malign Seks Kord-Stromal Tümörler (LCOC-12)
Seks kord-stromal tümörler, over kanserlerinin yaklaşık %5-7'sini oluşturan, genellikle düşük grade'li ve iyi prognozlu, ancak nadir görülen bir tümör grubudur. En sık görülen tipi granüloza hücreli tümör (özellikle erişkin tip), ikinci sıklıkta ise Sertoli-Leydig hücreli tümör gelir. Bu tümörler sıklıkla fonksiyoneldir ve hormon (östrojen, androjen) salgılayarak klinik bulgulara yol açabilirler.
1. Klinik ve Patolojik Özellikler
| Özellik | Detay |
| Yaş | Her yaşta görülebilir. Granüloza hücreli tümör erişkin tip perimenopozal/postmenopozal, juvenil tip ise çocukluk/ergenlik döneminde sık. Sertoli-Leydig hücreli tümör genellikle genç erişkinlerde. |
| Klinik Bulgular | Hormon salgısına bağlı: Östrojen fazlalığı (premenopozal: düzensiz kanama, postmenopozal: kanama, endometriyal patoloji), androjen fazlalığı (virilizasyon, hirsutizm, ses kalınlaşması). |
| Hormon Belirteçleri | İnhibin (özellikle granüloza hücreli tümörde), AMH (Anti-Müllerian Hormon) , Testosteron (Sertoli-Leydig hücreli tümörde) tanı ve takipte kullanılabilir. |
| Seyir | İndolent (yavaş) seyirli. Nüksler geç dönemde (5-10 yıl veya daha sonra) görülebilir. Uzun süreli takip şarttır. |
| Prognoz | Genellikle iyi. Evre I hastalıkta 5 yıllık sağkalım %90-100. |
2. Tedavi Algoritması (LCOC-12)
| Evre | Primer Cerrahi | Adjuvan Tedavi | İzlem | Nüks Tedavisi |
| Evre I (düşük riskli) | Kapsamlı cerrahi evreleme + Fertilite koruyucu cerrahi (USO) (seçilmiş hastalarda). | İzlem (gözlem) (tercih edilen). | Uzun süreli klinik ve biyokimyasal takip (inhibin, hormonlar). | Cerrahi, Kemoterapi, Hormon tedavisi, RT (palyatif). |
| Evre I (yüksek riskli) - Evre II-IV | Maksimal cerrahi sitoredüksiyon (TAH+BSO) (fertilite koruyucu cerrahi önerilmez). | Adjuvan kemoterapi veya Radyoterapi (RT) (seçilmiş vakalarda) veya İzlem (tartışmalı). | Uzun süreli takip. | Cerrahi, Kemoterapi, Hormon tedavisi, RT (palyatif). |
3. Adjuvan ve Nüks Tedavi Rejimleri (LCOC-A)
Seks kord-stromal tümörlerde kullanılan sistemik tedavi rejimleri, germ hücreli tümörler ve over kanseri rejimlerinden uyarlanmıştır.
| Rejim Kategorisi | Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Kullanım Yeri ve Önemli Notlar |
| Adjuvan/Nüks (Preferred) | Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar x 3-6 siklus. | En sık kullanılan rejim. Toksisite profili iyi tolere edilir. Nöropati riski. |
| Adjuvan/Nüks (Preferred) | EP (Etoposid + Sisplatin) | Etoposid: Vepesid® Sisplatin: Cisplatin Ebewe® | Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-5. günler + Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler. 21 günde bir tekrar x 3-4 siklus. | Sisplatin toksisitesi (nefrotoksisite, nöropati, bulantı) daha belirgin. Yoğun hidrasyon ve antiemetik desteği gerekir. |
| Adjuvan/Nüks (Other Recommended) | BEP (Kategori 2B) | Bleomisin, Etoposid, Sisplatin | (Dozlar için LCOC-5A'ya bakınız). | Kategori 2B: Kanıt düzeyi düşük. Bleomisin akciğer toksisitesi nedeniyle pulmoner fonksiyon testleri (PFT) önerilir. |
| Nüks (Other Recommended) | Dosetaksel | Dosetaksel: Taxotere® | 75-100 mg/m² IV, 21 günde bir. | Tek ajan olarak kullanılabilir. |
| Nüks (Other Recommended) | Paklitaksel | Paklitaksel: Taxol® | 175 mg/m² IV, 21 günde bir veya 80 mg/m² IV haftalık. | Tek ajan olarak kullanılabilir. |
| Nüks (Other Recommended) | Ifosfamid + Paklitaksel | Ifosfamid: Holoxan® Paklitaksel: Taxol® | Paklitaksel: 175 mg/m² IV, 1. gün + Ifosfamid: 3000-5000 mg/m² IV (bölünmüş dozlarda) 1-3. günler + Mesna koruması. | Toksisitesi yüksek kombinasyon. Mesna zorunlu. |
| Nüks (Useful in Certain Circumstances) | Bevacizumab (tek ajan) | Bevacizumab: Avastin® | 15 mg/kg IV, 21 günde bir. | Anjiyogenez inhibitörü. Tek ajan olarak kullanılabilir. |
| Nüks (Useful in Certain Circumstances) | Aromataz İnhibitörleri | Letrozol, Anastrozol, Eksemestan | (Dozlar için LCOC-6'ya bakınız). | Hormon reseptörü pozitif tümörlerde (granüloza hücreli tümör sıklıkla ER/PR pozitif) düşük toksisiteli seçenek. |
| Nüks (Useful in Certain Circumstances) | LH-RH Analogları | Leuprolid asetat, Goserelin asetat | (Dozlar için LCOC-6'ya bakınız). | Premenopozal hastalarda over supresyonu için. Granüloza hücreli tümörde kullanılabilir. |
| Nüks (Useful in Certain Circumstances) | Tamoksifen | Tamoksifen: Nolvadex® | 20 mg PO, günde bir kez. | Hormon tedavisi seçeneği. |
| Nüks (Useful in Certain Circumstances - Kategori 2B) | BEP (Kategori 2B) | (Yukarıda belirtildi). | Daha önce kullanılmadıysa nüks tedavisinde düşünülebilir. |
|
| Nüks (Useful in Certain Circumstances - Kategori 2B) | VAC (Vinkristin, Daktinomisin, Siklofosfamid) | Vinkristin: Oncovin® Daktinomisin: Cosmegen® (Türkiye'de bulunabilirliği sınırlı) Siklofosfamid: Endoxan® | (Eski bir pediatrik sarkom protokolü). | Kategori 2B: Kanıt düzeyi çok düşük. Günümüzde nadiren kullanılır. |
4. İzlem (Surveillance) - LCOC-B
Seks kord-stromal tümörlerde izlem, tümörün yavaş seyirli ve geç nüks etme potansiyeli nedeniyle çok önemlidir.
| Zaman Aralığı | Fizik Muayene | Serum Tümör Belirteçleri (inhibin, hormonlar) | Görüntüleme |
| 0-2 yıl | Evreye göre: Düşük riskli erken evrede 6-12 ayda bir; yüksek riskli hastalıkta 4-6 ayda bir. | Klinik olarak endike ise, yapılacaksa fizik muayene ile aynı sıklıkta. | Sadece semptom, yüksek belirteç veya fizik muayenede şüphe varsa. |
| 2 yıldan sonra | Evreye göre (yukarıdaki gibi). | Klinik olarak endike ise, yapılacaksa fizik muayene ile aynı sıklıkta. | Sadece semptom, yüksek belirteç veya fizik muayenede şüphe varsa. |
5. Önemli Klinik Noktalar ve Yorumlar
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Fonksiyonel Tümörler | Seks kord-stromal tümörler sıklıkla hormon salgılar. Bu nedenle, tanı anında ve takipte hormon düzeylerini (östrojen, testosteron, inhibin) ölçmek hem tanıya yardımcı olur hem de nüksün erken göstergesi olabilir. |
| Uzun Süreli Takip Şart | Bu tümörlerde nüksler 5-10 yıl veya daha sonra görülebilir. Bu nedenle, hastalar en az 10-15 yıl, hatta ömür boyu takip edilmelidir. NCCN kılavuzu 2 yıl sonrası için net bir sıklık belirtmemiş olsa da, klinik pratikte yıllık takipler önerilir. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi Mümkün | Evre I granüloza hücreli tümör veya Sertoli-Leydig hücreli tümörü olan genç hastalarda, fertilite koruyucu cerrahi (USO + uterus korunması) güvenle uygulanabilir. Cerrahi evreleme tamamlanmalıdır. |
| Hormon Tedavileri Etkili | Granüloza hücreli tümörler sıklıkla hormon reseptörü (ER/PR) pozitiftir. Bu nedenle, nüks hastalıkta aromataz inhibitörleri (letrozol, anastrozol) veya LH-RH analogları (leuprolid, goserelin) gibi hormon tedavileri oldukça etkili ve düşük toksisiteli seçeneklerdir. Kemoterapiden önce düşünülmelidir. |
| Radyoterapinin Yeri | Lokalize nükslerde veya oligometastatik hastalıkta, palyasyon amacıyla radyoterapi (RT) kullanılabilir. Özellikle kemik metastazlarında etkilidir. |
| Türkiye'de Pratik | Karboplatin + paklitaksel, seks kord-stromal tümörlerde en sık kullanılan ve geri ödemesi olan rejimdir. EP rejimi de kullanılabilir ancak sisplatin toksisitesi nedeniyle daha dikkatli olunmalıdır. BEP rejimi, bleomisin toksisitesi ve düşük kanıt düzeyi nedeniyle ikinci planda kalmalıdır. Hormon tedavilerine (letrozol, anastrozol) kolaylıkla erişilebilir. |
"Malignant Germ Cell Tumors (LCOC-13)"
Malign Germ Hücreli Tümörler (LCOC-13)
Malign germ hücreli tümörler (MGHT), over kanserlerinin yaklaşık %2-3'ünü oluşturur, ancak çocukluk ve ergenlik döneminde görülen over tümörlerinin en sık nedenidir. Ortalama tanı yaşı 16-20'dir. Bu tümörler, germ hücrelerinden köken alır ve histolojik olarak birkaç alt tipe ayrılır. Kemoterapiye çok duyarlıdırlar ve kür oranları yüksektir.
1. Klinik ve Patolojik Özellikler
| Alt Tip | Sıklık | Klinik Özellikler | Tümör Belirteçleri |
| Disgerminom | En sık (%30-40) | Genç kadınlar, sıklıkla Evre I. Radyosensitif, kemoterapiye çok duyarlı. | LDH (yüksek), bazen β-hCG (sinsityotrofoblastik hücreler varsa). |
| İmmatür Teratom | İkinci sıklıkta (%20) | Grade 1-3. Grade 1 iyi prognozlu, grade 2-3 daha agresif. Nöral dokular içerir. | AFP (yüksek olabilir - nöral doku?). |
| Endodermal Sinüs Tümörü (Yolk Sac Tümörü) | %15-20 | Agresif, hızlı büyüyen. Schiller-Duval cisimcikleri. | AFP (çok yüksek). |
| Embriyonel Karsinom | Nadir | Agresif. | AFP ve β-hCG (yüksek). |
| Koryokarsinom (Non-gestasyonel) | Çok nadir | Agresif, hematojen metastaz. | β-hCG (çok yüksek). |
| Miks Tümörler |
| Birden fazla alt tip içerir. | Bileşenlere göre AFP, β-hCG, LDH. |
2. Tedavi Algoritması (LCOC-13)
| Alt Tip / Evre | Primer Cerrahi | Adjuvan Tedavi | İzlem |
| Evre IA Disgerminom | Fertilite koruyucu cerrahi (USO) + kapsamlı evreleme (pediatrik/adölesan hastalarda evreleme atlanabilir). | İzlem (gözlem) (tercih edilen) veya Kemoterapi (pediatrik hastalarda seçenek). | LCOC-B'de detaylı izlem tablosu. |
| Evre IA Grade 1 İmmatür Teratom | Fertilite koruyucu cerrahi (USO) + kapsamlı evreleme | İzlem (gözlem) (tercih edilen) veya Kemoterapi (pediatrik hastalarda seçenek). | LCOC-B izlem. |
| Evre IA Embriyonel Karsinom | Fertilite koruyucu cerrahi (USO) + kapsamlı evreleme | İzlem (gözlem) (pediatrik hastalarda seçenek) veya Kemoterapi (erişkinde standart). | LCOC-B izlem. |
| Evre IA Yolk Sac Tümörü | Fertilite koruyucu cerrahi (USO) + kapsamlı evreleme | İzlem (gözlem) (pediatrik hastalarda seçenek) veya Kemoterapi (erişkinde standart). | LCOC-B izlem. |
| Evre IB Disgerminom | Fertilite koruyucu cerrahi (BSO + uterus koruma) veya TAH+BSO | Kemoterapi veya İzlem (pediatrik hastalarda seçenek). | LCOC-B izlem. |
| Evre I Grade 2-3 İmmatür Teratom | TAH+BSO (fertilite koruyucu cerrahi tartışmalı) | Kemoterapi | LCOC-B izlem. |
| Evre II-IV (tüm tipler) | Maksimal sitoredüktif cerrahi (fertilite koruyucu cerrahi mümkün) | Kemoterapi | LCOC-B izlem. |
| Non-gestasyonel Koryokarsinom (herhangi bir evre) | Maksimal sitoredüktif cerrahi | Kemoterapi | LCOC-B izlem. |
3. Sistemik Tedavi Rejimleri (LCOC-A)
MGHT'de kullanılan sistemik tedavi rejimleri, testis germ hücreli tümör protokollerinden uyarlanmıştır.
| Rejim Kategorisi | Rejim İsmi | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Kullanım Yeri ve Önemli Notlar |
| Primer Tedavi (Preferred) | BEP (Bleomisin, Etoposid, Sisplatin) | Bleomisin: Bleomycin® Etoposid: Vepesid® Sisplatin: Cisplatin Ebewe® | Bleomisin: 30 ünite IV, haftada 1 (1., 8., 15. günler) Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-5. günler Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler. 21 günde bir tekrar. İyi riskli: 3 siklus (kategori 2B) Kötü riskli: 4 siklus | Altın standart rejim. Bleomisin akciğer toksisitesi için pulmoner fonksiyon testleri (PFT) önerilir. Sisplatin nefrotoksisitesi için yoğun hidrasyon şart. |
| Primer Tedavi (Useful in Certain Circumstances) | Karboplatin + Etoposid | Karboplatin: Paraplatin® Etoposid: Vepesid® | Karboplatin: 400 mg/m² IV, 1. gün + Etoposid: 120 mg/m² IV, 1-3. günler. 28 günde bir tekrar x 3 siklus. | Seçilmiş evre II-III disgerminom hastalarında (toksisteden kaçınmanın kritik olduğu durumlarda). BEP'e alternatif. |
| Nüks Tedavisi (Potansiyel Küratif) | Yüksek Doz Kemoterapi + Otolog Kök Hücre Nakli (OKHN) | (Çeşitli rejimler - karboplatin, etoposid, siklofosfamid, tiotepa gibi ajanlar yüksek dozda kullanılır). | Rejimler merkezden merkeze değişir. | Potansiyel küratif. Nüks eden hastalar, OKHN için tersiyer merkeze erken sevk edilmelidir (Dipnot PP). |
| Nüks Tedavisi (Potansiyel Küratif) | TIP (Paklitaksel + Ifosfamid + Mesna + Sisplatin) | Paklitaksel: Taxol® Ifosfamid: Holoxan® Mesna: Uromitexan® Sisplatin: Cisplatin Ebewe® | Paklitaksel: 175-250 mg/m² IV, 1. gün + Ifosfamid: 5000 mg/m² IV (bölünmüş dozda) + Mesna + Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler. 21 günde bir tekrar. | Testis kanseri kurtarma rejimi. Toksisitesi yüksek. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif) | Diğer Kemoterapi Seçenekleri | VIP, VeIP, GemOx, Paklitaksel/Gemsitabin, oral Etoposid, Dosetaksel, Karboplatin/Paklitaksel, Karboplatin/Dosetaksel, Pembrolizumab (MSI-H/TMB-H), VAC | (Detaylı dozlar için LCOC-A tablosuna bakınız). | Kür şansı düşük, palyatif amaçlı. |
4. İzlem (Surveillance) - LCOC-B
MGHT'de izlem, tümörün nüks potansiyeli ve geç nüksler nedeniyle çok önemlidir. Aşağıdaki tablo, LCOC-B'de detaylandırılan izlem programını özetlemektedir.
| Zaman | Klinik Değerlendirme | Tümör Belirteçleri (AFP, β-hCG, LDH) | Görüntüleme (BT/MR) |
| 1. Yıl | 3 ayda bir | 2 ayda bir | 3 ayda bir |
| 2. Yıl | 3 ayda bir | 3 ayda bir | 3 ayda bir |
| 3. Yıl | 6 ayda bir | 6 ayda bir | 6-12 ayda bir |
| 4-5. Yıl | 12 ayda bir | 12 ayda bir (10 yıla kadar) | Klinik olarak endike |
| 5 Yıl Sonrası | 12 ayda bir | 12 ayda bir (10 yıla kadar) | Klinik olarak endike |
Ek Notlar:
Pelvik USG: Over rezervi korunan hastalarda, ilk 2 yıl 3 ayda bir, 3. yıl 6 ayda bir önerilir.
Akciğer Grafisi: 4-5. yıllarda 6 ayda bir, sonrasında klinik olarak endike.
5. Önemli Klinik Noktalar ve Yorumlar
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Genç Yaş ve Fertilite | MGHT'li hastaların çoğu çocuk veya genç erişkindir. Bu nedenle, fertilite koruyucu cerrahi (USO + uterus korunması) standarttır. Bilateral tümörlerde bile, uterus korunarak BSO yapılabilir. |
| Pediatrik Hastalar Farklıdır | Dipnot mm: Pediatrik/adölesan hastalarda, evre IA disgerminom, evre IA grade 1 immatür teratom, evre IA embriyonel karsinom veya evre IA yolk sak tümöründe izlem veya kemoterapi tedavi seçenekleri olarak düşünülebilir. Pediatrik onkolog konsültasyonu önerilir. Bu, erişkin hastalardan farklı bir yaklaşımdır ve çocukluk çağı kanserlerinin daha iyi prognozuna dayanır. |
| Tümör Belirteçleri Takip İçin Çok Değerlidir | AFP, β-hCG ve LDH, MGHT'de tanı, tedavi yanıtının değerlendirilmesi ve nüksün erken saptanması için çok önemli biyobelirteçlerdir. Tedavi sonrası belirteçlerin normale dönmesi beklenir. Yükselme, nüksün ilk işareti olabilir. |
| Growing Teratoma Sendromu | Kemoterapi sonrası, belirteçler normal olmasına rağmen, görüntülemede kitlelerde büyüme olabilir. Bu durum, "growing teratoma sendromu" olarak adlandırılır ve içinde benign (genellikle mature teratom) doku bulunan metastazların büyümesidir. Tedavisi cerrahi rezeksiyondur. |
| Kür Oranları Çok Yüksek | MGHT, modern kemoterapi (BEP) ile en küratif solid tümörler arasındadır. Evre I hastalıkta kür oranı >%95, ileri evrede bile %75-80'dir. Bu nedenle, tedaviye agresif yaklaşmak ve kür şansını maksimize etmek çok önemlidir. |
| Yüksek Doz Kemoterapi + OKHN | Nüks eden MGHT'de, yüksek doz kemoterapi ve otolog kök hücre nakli (OKHN) ile kür şansı hala mevcuttur (%50-60). Bu nedenle, nüks eden hastalar, bu tedaviyi uygulayabilecek deneyimli merkezlere erken sevk edilmelidir. |
| Türkiye'de Pratik | BEP rejimi, MGHT'de altın standarttır ve tüm ilaçlara (bleomisin, etoposid, sisplatin) Türkiye'de erişim vardır. Bleomisin akciğer toksisitesi nedeniyle dikkatli olunmalı ve pulmoner fonksiyon testleri ile takip edilmelidir. Nüks hastalıkta yüksek doz kemoterapi ve OKHN, belirli akademik merkezlerde uygulanabilmektedir. |
Systemic Therapy Regimens - Malignant Germ Cell/Sex Cord-Stromal Tumors (LCOC-A)
Sistemik Tedavi Rejimleri - Malign Germ Hücreli / Seks Kord-Stromal Tümörler (LCOC-A)
Bu bölüm, overin malign germ hücreli tümörleri (MGHT) ve seks kord-stromal tümörlerinde (SKST) kullanılan sistemik tedavi rejimlerini iki ana tablo halinde özetler. Rejimler, kullanım önceliğine göre "Preferred" (Tercih Edilen), "Other Recommended" (Diğer Önerilen) ve "Useful in Certain Circumstances" (Belirli Durumlarda Yararlı) olarak kategorize edilmiştir.
Tablo 1: Malign Germ Hücreli Tümörler (MGHT) için Sistemik Tedavi Rejimleri
| Kategori | Rejim | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Önemli Notlar ve Yan Etki Yönetimi |
| Primer Tedavi (Preferred) | BEP (Bleomisin, Etoposid, Sisplatin) | Bleomisin: Bleomycin® (BLEO-cell®) Etoposid: Vepesid® (Etoposid®) Sisplatin: Cisplatin Ebewe® (Cisplatin DBL®) | Bleomisin: 30 ünite IV (bolus veya infüzyon), haftada 1 (1., 8., 15. günler) Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-5. günler (1 saat infüzyon) Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler (2 saat infüzyon, yoğun hidrasyon ile) Siklus: 21 günde bir tekrarlanır. İyi riskli: 3 siklus (kategori 2B) Kötü riskli: 4 siklus | Altın standart rejim. Bleomisin: Pulmoner toksisite (fibrozis) riski nedeniyle tedavi öncesi ve sırasında pulmoner fonksiyon testleri (PFT) ve DLCO ölçümü önerilir. Kümülatif doz 400 üniteyi geçmemelidir. Anestezi gerektiren cerrahi öncesi bleomisin alımı konusunda anestezi ekibi uyarılmalıdır (yüksek FiO2'den kaçınılmalı). Sisplatin: Nefrotoksisite için pre ve post-hidrasyon (en az 1-2 litre IV sıvı), mannitol desteği. Bulantı-kusma için güçlü antiemetik premedikasyon (aprepitant + ondansetron + deksametazon). Ototoksisite ve nöropati takibi. Etoposid: Kemik iliği baskılanması (nötropeni) sık. CBC takibi. |
| Primer Tedavi (Useful in Certain Circumstances) | Karboplatin + Etoposid | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Etoposid: Vepesid® | Karboplatin: 400 mg/m² IV (AUC hesabı yerine sabit doz kullanılır) 1. gün Etoposid: 120 mg/m² IV, 1-3. günler Siklus: 28 günde bir tekrarlanır, 3 siklus. | Seçilmiş evre II-III disgerminom hastalarında (toksisteden kaçınmanın kritik olduğu durumlarda, örn. genç hastalar). BEP'e göre daha az toksik (bleomisin yok, sisplatin yok). Karboplatinin miyelosupresyon (trombositopeni) riski unutulmamalıdır. |
| Nüks Tedavisi (Potansiyel Küratif) | Yüksek Doz Kemoterapi (YDKT) + Otolog Kök Hücre Nakli (OKHN) | Rejimler merkeze göre değişir. Genellikle yüksek doz Karboplatin + Etoposid veya Karboplatin + Etoposid + Siklofosfamid / Tiotepa gibi kombinasyonlar kullanılır. | YDKT rejimleri, standart dozların çok üzerinde kemoterapi içerir. OKHN ile desteklenir. | Potansiyel küratif. Nüks eden hastalar, YDKT+OKHN için tersiyer merkeze erken sevk edilmelidir (Dipnot PP). Toksisite çok yüksektir (uzun süreli miyelosupresyon, mukozit, organ toksisiteleri). Deneyimli merkezde yapılmalıdır. |
| Nüks Tedavisi (Potansiyel Küratif) | TIP (Paklitaksel + Ifosfamid + Mesna + Sisplatin) | Paklitaksel: Taxol® Ifosfamid: Holoxan® (Ifomid®, Ifo-cell®) Mesna: Uromitexan® (Mesna®) Sisplatin: Cisplatin Ebewe® | Paklitaksel: 175-250 mg/m² IV, 1. gün (24 saat infüzyon) Ifosfamid: 5000 mg/m² IV (bölünmüş dozlarda, örn. 1-5. günler) + Mesna (ifosfamid dozunun %60-120'si oranında, bölünmüş dozlarda) Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler Siklus: 21 günde bir tekrarlanır. | Testis kanseri kurtarma rejimi. Toksisitesi çok yüksek: Hematolojik, renal, nörolojik, gastrointestinal. Mesna koruması şart. Yoğun hidrasyon ve antiemetik desteği gerekir. Deneyimli merkezde uygulanmalıdır. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Diğer Önerilen) | VIP (Etoposid + Ifosfamid + Mesna + Sisplatin) | Etoposid, Ifosfamid, Mesna, Sisplatin | Etoposid: 75 mg/m² IV, 1-5. günler Ifosfamid: 1200 mg/m² IV, 1-5. günler + Mesna Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler Siklus: 21 günde bir. | BEP'e benzer ama bleomisin yerine ifosfamid içerir. Pulmoner toksisite yok, ancak hematolojik ve renal toksisite daha belirgin. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Diğer Önerilen) | VeIP (Vinblastin + Ifosfamid + Mesna + Sisplatin) | Vinblastin: (Türkiye'de bulunabilirliği sınırlı) Ifosfamid, Mesna, Sisplatin | Vinblastin: 0.11 mg/kg IV, 1-2. günler Ifosfamid: 1200 mg/m² IV, 1-5. günler + Mesna Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler Siklus: 21 günde bir. | Eski bir germ hücreli tümör kurtarma rejimi. Vinblastin nörotoksisite ve kabızlık yapabilir. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Diğer Önerilen) | GemOK (Gemsitabin + Oksaliplatin) | Gemsitabin: Gemzar® (Sitagem®, Onkogem®) Oksaliplatin: Eloxatin® (Oksaliplatin®) | Gemsitabin: 1000 mg/m² IV, 1. ve 8. günler Oksaliplatin: 100 mg/m² IV, 1. gün Siklus: 21 günde bir. | Nöropati (oksaliplatin) ve miyelosupresyon (gemsitabin) takibi. Soğukla tetiklenen nöropati için hasta bilgilendirilmeli. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Diğer Önerilen) | Paklitaksel + Gemsitabin | Paklitaksel, Gemsitabin | Paklitaksel: 175 mg/m² IV, 1. gün Gemsitabin: 1000 mg/m² IV, 1. ve 8. günler Siklus: 21 günde bir. | Nöropati ve miyelosupresyon takibi. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Diğer Önerilen) | VAC (Vinkristin + Daktinomisin + Siklofosfamid) | Vinkristin: Oncovin® (Vinkristin®) Daktinomisin: Cosmegen® (Türkiye'de bulunabilirliği çok sınırlı) Siklofosfamid: Endoxan® | Vinkristin: 1.5 mg/m² IV (maks 2 mg), 1. gün Daktinomisin: 1.5 mg/m² IV, 1. gün Siklofosfamid: 600 mg/m² IV, 1. gün Siklus: 21 günde bir. | Eski bir pediatrik sarkom protokolü. Günümüzde nadiren kullanılır. Daktinomisin bulunabilirliği sorun olabilir. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Diğer Önerilen) | Oral Etoposid | Etoposid: Vepesid® kapsül | 50 mg/m²/gün PO, 21 gün, ardından 7 gün ara (28 günde bir siklus). | Uzun süreli kullanımda miyelosupresyon ve sekonder lösemi riski. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Diğer Önerilen) | Dosetaksel, Karboplatin/Paklitaksel, Karboplatin/Dosetaksel | (Dozlar için önceki bölümlere bakınız). |
| Daha önce kullanılmamışsa veya platin duyarlılığı varsa seçenek olabilir. |
| Nüks Tedavisi (Palyatif - Belirli Durumlarda) | Pembrolizumab (MSI-H/dMMR veya TMB-H) | Pembrolizumab: Keytruda® | 200 mg IV, 3 haftada bir veya 400 mg IV, 6 haftada bir. | Tümör-agnostik endikasyon. MSI-H/dMMR veya TMB-H (≥10 mut/Mb) tümörlerde kullanılır. Over kanserinde endikasyon dışıdır. |
Tablo 2: Malign Seks Kord-Stromal Tümörler (SKST) için Sistemik Tedavi Rejimleri
| Kategori | Rejim | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama Şekli | Önemli Notlar ve Yan Etki Yönetimi |
| Primer Tedavi (Preferred) | Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin: Paraplatin®, jenerikler Paklitaksel: Taxol®, jenerikler | Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün. 21 günde bir tekrar x 3-6 siklus. | SKST'de en sık kullanılan rejim. Toksisite profili iyi tolere edilir (nöropati, alopesi, miyelosupresyon). |
| Primer Tedavi (Preferred) | EP (Etoposid + Sisplatin) | Etoposid: Vepesid® Sisplatin: Cisplatin Ebewe® | Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-5. günler Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler. 21 günde bir tekrar x 3-4 siklus. | Sisplatin toksisitesi (nefrotoksisite, nöropati, bulantı, ototoksisite) daha belirgin. Yoğun hidrasyon ve antiemetik desteği şart. |
| Primer Tedavi (Other Recommended) | BEP (Kategori 2B) | (Yukarıda MGHT tablosunda detaylandırıldı). | 3-4 siklus. | Kategori 2B: Kanıt düzeyi düşük. Bleomisin akciğer toksisitesi nedeniyle dikkatli olunmalı. |
| Nüks Tedavisi (Preferred) | Karboplatin + Paklitaksel | (Yukarıdaki gibi). |
| Daha önce kullanılmadıysa veya platin duyarlılığı varsa etkili. |
| Nüks Tedavisi (Other Recommended) | Dosetaksel | Dosetaksel: Taxotere® (Doxotel®, Onkotaxel®) | 75-100 mg/m² IV, 21 günde bir. | Tek ajan. Nötropeni, sıvı retansiyonu, nöropati (paklitakselden az). Premedikasyon (steroid) önemli. |
| Nüks Tedavisi (Other Recommended) | Paklitaksel | Paklitaksel: Taxol® | 175 mg/m² IV, 21 günde bir veya 80 mg/m² IV haftalık. | Tek ajan. Nöropati riski. |
| Nüks Tedavisi (Other Recommended) | Ifosfamid + Paklitaksel | Ifosfamid, Mesna, Paklitaksel | Paklitaksel: 175 mg/m² IV, 1. gün + Ifosfamid: 3000-5000 mg/m² IV (bölünmüş dozlarda) 1-3. günler + Mesna koruması. 21 günde bir tekrar. | Toksisitesi yüksek kombinasyon. Mesna zorunlu. |
| Nüks Tedavisi (Other Recommended) | EP (Etoposid + Sisplatin) | (Yukarıdaki gibi). |
| Daha önce kullanılmadıysa etkili olabilir. |
| Nüks Tedavisi (Useful in Certain Circumstances) | Bevacizumab (tek ajan) | Bevacizumab: Avastin® (Zirabev®, Alymsys®) | 15 mg/kg IV, 21 günde bir. | Anjiyogenez inhibitörü. Hipertansiyon, proteinüri, kanama, tromboz riski. |
| Nüks Tedavisi (Useful in Certain Circumstances) | Aromataz İnhibitörleri | Letrozol: Femara® Anastrozol: Arimidex® Eksemestan: Aromasin® | Letrozol: 2.5 mg PO, günde bir kez. Anastrozol: 1 mg PO, günde bir kez. Eksemestan: 25 mg PO, günde bir kez. | Granüloza hücreli tümörler sıklıkla ER/PR pozitiftir. Düşük toksisiteli, etkili seçenek. |
| Nüks Tedavisi (Useful in Certain Circumstances) | LH-RH Analogları | Leuprolid asetat: Lucrin® Depot Goserelin asetat: Zoladex® | Leuprolid: 3.75 mg IM/SC ayda bir veya 11.25 mg IM/SC 3 ayda bir. Goserelin: 3.6 mg SC ayda bir veya 10.8 mg SC 3 ayda bir. | Premenopozal hastalarda over supresyonu için. Granüloza hücreli tümörde kullanılabilir. |
| Nüks Tedavisi (Useful in Certain Circumstances) | Tamoksifen | Tamoksifen: Nolvadex® | 20 mg PO, günde bir kez. | Hormon tedavisi seçeneği. Aromataz inhibitörlerine göre daha zayıf etki. |
| Nüks Tedavisi (Useful in Certain Circumstances - Kategori 2B) | BEP | (Yukarıda detaylandırıldı). |
| Daha önce kullanılmadıysa nüks tedavisinde düşünülebilir. |
| Nüks Tedavisi (Useful in Certain Circumstances - Kategori 2B) | VAC | (Yukarıda detaylandırıldı). |
| Çok nadir durumlarda, diğer seçenekler tükendiğinde düşünülebilir. |
Klinik Yorum (LCOC-A):
MGHT'de BEP Altın Standarttır: Malign germ hücreli tümörlerde BEP (bleomisin, etoposid, sisplatin) rejimi, yüksek kür oranları nedeniyle tartışmasız altın standarttır. Toksisitesi yüksek olsa da, özellikle genç hastalarda kür şansını maximize etmek için doğru doz ve sürede (iyi riskli 3 siklus, kötü riskli 4 siklus) uygulanmalıdır.
Bleomisin Toksisitesi Yönetimi Hayati: Bleomisine bağlı pulmoner fibrozis, geri dönüşsüz ve fatal olabilir. Bu nedenle, PFT ve DLCO takibi şarttır. Ayrıca, bu hastalar ileride cerrahi geçireceklerse (örneğin, growing teratoma sendromu nedeniyle), anestezi ekibi bleomisin maruziyeti konusunda mutlaka uyarılmalı ve yüksek FiO2'den kaçınılmalıdır.
Nüks MGHT'de Umut Var: Nüks eden MGHT'de bile, yüksek doz kemoterapi ve otolog kök hücre nakli (YDKT+OKHN) ile kür şansı %50-60'lara ulaşmaktadır. Bu nedenle, bu hastalar asla "umutsuz" olarak görülmemeli, mutlaka YDKT yapabilen tersiyer merkezlere yönlendirilmelidir.
SKST'de Hormon Tedavisi Öncelikli: Seks kord-stromal tümörlerde, özellikle granüloza hücreli tümörlerde, tümör sıklıkla hormon reseptörü pozitiftir. Bu nedenle, nüks hastalıkta kemoterapiden önce mutlaka aromataz inhibitörleri (letrozol, anastrozol) gibi düşük toksisiteli hormon tedavileri düşünülmelidir.
Türkiye'de İlaçlara Erişim: BEP, EP, karboplatin+paklitaksel, dosetaksel, gemsitabin, oksaliplatin, ifosfamid, mesna, oral etoposid gibi ilaçların çoğuna Türkiye'de erişim vardır ve uygun endikasyonlarda geri ödenmektedir. Daktinomisin (Cosmegen®) bulunabilirliği sınırlı olabilir. YDKT+OKHN ise belirli akademik merkezlerde uygulanabilmektedir.
"Surveillance - Malignant Germ Cell/Sex Cord-Stromal Tumors (LCOC-B)"
İzlem - Malign Germ Hücreli / Seks Kord-Stromal Tümörler (LCOC-B)
Bu bölüm, malign germ hücreli tümörler (MGHT) ve malign seks kord-stromal tümörler (SKST) için tedavi sonrası izlem protokollerini iki ayrı tablo halinde detaylandırır. Bu tümörlerin yavaş seyirli olması ve geç nüks edebilme potansiyeli nedeniyle izlem programları, epitelyal over kanserlerinden farklılık gösterir ve daha uzun süreli takip gerektirir.
Tablo 1: Malign Germ Hücreli Tümörler (MGHT) İçin İzlem
MGHT'de izlem, tümörün nüks potansiyeli, tümör belirteçlerinin (AFP, β-hCG, LDH) takipteki değeri ve geç nüksler nedeniyle çok önemlidir. Aşağıdaki tablo, LCOC-B'de detaylandırılan izlem programını özetlemektedir.
| Zaman | Klinik Değerlendirme | Pelvik USG | Tümör Belirteçleri (AFP, β-hCG, LDH) | Akciğer Grafisi | Toraks/Abdomen/Pelvik BT veya MR |
| 1. Yıl | 3 ayda bir | 3 ayda bir | 2 ayda bir | - | 3 ayda bir |
| 2. Yıl | 3 ayda bir | 3 ayda bir | 3 ayda bir | - | 3 ayda bir |
| 3. Yıl | 6 ayda bir | 6 ayda bir | 6 ayda bir | - | 6-12 ayda bir |
| 4-5. Yıl | 12 ayda bir | - | 12 ayda bir (10 yıla kadar) | 6 ayda bir | Klinik olarak endike |
| 5 Yıl Sonrası | 12 ayda bir | - | 12 ayda bir (10 yıla kadar) | Klinik olarak endike | Klinik olarak endike |
MGHT İzleminde Önemli Noktalar:
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Tümör Belirteçleri Altın Değerindedir | AFP, β-hCG ve LDH, MGHT'de tedavi yanıtının değerlendirilmesi ve nüksün erken saptanması için en değerli araçlardır. Tedavi sonrası belirteçlerin normale dönmesi beklenir. Belirteçlerde yükselme, görüntülemede hastalık saptanmasa bile, nüksün ilk işareti olabilir ve yakın takip gerektirir. |
| Görüntüleme Sıklığı | İlk 2 yıl 3 ayda bir BT/MR önerilir. Bu, nükslerin en sık görüldüğü dönemdir. 3. yılda sıklık azaltılır. 5 yıldan sonra ise sadece klinik olarak endike olduğunda görüntüleme yapılır. |
| Pelvik USG'nin Yeri | Over rezervi korunan (fertilite koruyucu cerrahi geçirmiş) hastalarda, ilk 2 yıl 3 ayda bir, 3. yıl 6 ayda bir pelvik USG önerilir. Bu, kalan overin değerlendirilmesi ve nüksün erken saptanması için önemlidir. |
| Uzun Süreli Belirteç Takibi | Tümör belirteçlerinin 10 yıla kadar yıllık ölçülmesi önerilir. Bu, geç nüksleri yakalamak için önemlidir. |
| Growing Teratoma Sendromu | Kemoterapi sonrası, belirteçler normal olmasına rağmen, görüntülemede kitlelerde büyüme olabilir. Bu durum, "growing teratoma sendromu" olarak adlandırılır ve içinde benign (genellikle mature teratom) doku bulunan metastazların büyümesidir. Tedavisi cerrahi rezeksiyondur. |
Tablo 2: Malign Seks Kord-Stromal Tümörler (SKST) İçin İzlem
SKST'de izlem, tümörün yavaş seyirli ve çok geç nüks edebilme potansiyeli (10-20 yıl sonra) nedeniyle MGHT'den farklıdır ve daha esnek bir program önerilir.
| Zaman | Fizik Muayene | Serum Tümör Belirteçleri (İnhibin, AMH, Testosteron) | Görüntüleme |
| 0-2 Yıl | Evreye göre: • Düşük riskli erken evre: 6-12 ayda bir • Yüksek riskli hastalık: 4-6 ayda bir | Klinik olarak endike ise, yapılacaksa fizik muayene ile aynı sıklıkta. | Sadece semptom, yüksek belirteç veya fizik muayenede şüphe varsa. |
| 2 Yıldan Sonra | Evreye göre (yukarıdaki gibi). | Klinik olarak endike ise, yapılacaksa fizik muayene ile aynı sıklıkta. | Sadece semptom, yüksek belirteç veya fizik muayenede şüphe varsa. |
SKST İzleminde Önemli Noktalar:
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Uzun Süreli Takip Şart | SKST'de nüksler 5-10 yıl veya daha sonra (hatta 20-30 yıl sonra) görülebilir. Bu nedenle, hastalar ömür boyu takip edilmelidir. NCCN kılavuzu 2 yıl sonrası için net bir sıklık belirtmemiş olsa da, klinik pratikte yıllık fizik muayene ve belirteç takibi önerilir. |
| Tümör Belirteçleri Çok Değerlidir | İnhibin, özellikle granüloza hücreli tümörde en önemli tümör belirtecidir. AMH (Anti-Müllerian Hormon) da granüloza hücreli tümörde kullanılabilir. Sertoli-Leydig hücreli tümörde ise testosteron düzeyi takip edilebilir. Tedavi sonrası belirteçlerin normale dönmesi beklenir. Yükselme, nüksün erken göstergesi olabilir. |
| Görüntüleme Sadece Gerektiğinde | SKST'de rutin görüntüleme önerilmez. Görüntüleme, sadece semptom varlığında, fizik muayenede şüpheli bulgu olması durumunda veya tümör belirteçlerinde yükselme olduğunda yapılmalıdır. Bu, gereksiz radyasyon maruziyetini ve maliyeti önler. |
| Hormon Replasman Tedavisi (HRT) | Cerraji sonrası menopoza giren genç hastalarda HRT düşünülebilir. Ancak, SKST'ler hormon duyarlı olabileceğinden, HRT kararı dikkatlice verilmeli ve hasta yakından izlenmelidir. |
Klinik Yorum (LCOC-B):
İzlem, Tedavi Kadar Önemlidir: MGHT ve SKST'de yüksek kür oranlarına rağmen, nüks riski tamamen ortadan kalkmaz. Bu nedenle, düzenli ve disiplinli bir izlem programı, nüksü erken evrede yakalamak ve kurtarma tedavisi şansını artırmak için hayati öneme sahiptir.
Belirteçlerin Gücü: MGHT'de AFP/β-hCG/LDH, SKST'de ise inhibin/AMH/testosteron, nüksü görüntülemeden aylar hatta yıllar önce haber verebilir. Bu belirteçlerin düzenli takibi, hastaların yakın izlemi ve gereksiz görüntülemelerden kaçınılması açısından çok değerlidir.
Hasta Eğitimi Şart: Hastalar, geç nüks riski konusunda bilgilendirilmeli ve düzenli kontrollerini aksatmamaları gerektiği vurgulanmalıdır. Özellikle SKST'li hastalar, yıllar sonra bile olsa, herhangi bir semptom geliştiğinde (karın ağrısı, şişkinlik, hormonal değişiklikler) hekime başvurmaları konusunda uyarılmalıdır.
İzlem Maliyeti ve Radyasyon: MGHT'de ilk 2 yıl 3 ayda bir BT önerisi, maliyet ve radyasyon maruziyeti açısından endişe yaratabilir. Ancak, bu tümörlerin agresif doğası ve erken nüksün küratif tedavi şansını artırması nedeniyle, bu yoğun izlem programı haklıdır. 3. yıldan itibaren sıklığın azaltılması, radyasyon maruziyetini sınırlamak için önemlidir.
Türkiye'de Pratik: Türkiye'de, MGHT ve SKST'li hastaların izlemi, genellikle bu tablolara uygun olarak yapılmaktadır. Tümör belirteçlerine (AFP, β-hCG, LDH, inhibin) erişim vardır. BT ve MR gibi görüntüleme yöntemleri yaygın olarak bulunmaktadır. Önemli olan, hastaların düzenli takipten çıkmamasını sağlamak ve izlem programını aksatmamaktır.
Principles of Imaging (OV-A)
Görüntüleme Prensipleri (OV-A)
Bu bölüm, over kanseri, fallop tüpü kanseri ve primer periton kanserinin tanı, evreleme, tedavi yanıtı değerlendirmesi ve izleminde kullanılacak görüntüleme yöntemlerine dair temel prensipleri ve önerileri içerir.
1. Genel Prensipler
| Yöntem | Teknik Detaylar ve Endikasyonlar |
| BT (Bilgisayarlı Tomografi) | Oral ve IV kontrastlı (anafilaksi veya ciddi böbrek yetmezliği kontrendike değilse) yapılmalıdır. Gerekirse rektal kontrast eklenebilir. Toraks BT, IV kontrastlı veya kontrastsız yapılabilir. |
| MR (Manyetik Rezonans) | Gadolinyum bazlı kontrast maddeler ile yapılmalıdır (anafilaksi kontrendike değilse). Böbrek yetmezliği olan seçilmiş hastalarda BT'ye tercih edilir. |
| PET/BT veya PET/MR | Belirsiz over lezyonlarında, yönetimi değiştirecekse kullanılabilir. İleri evre hastalıkta uzak metastazları saptamada yardımcı olabilir. |
2. Görüntüleme Önerileri Tabloları
Tablo 1: Epitelyal Over Kanseri / Fallop Tüpü Kanseri / Primer Periton Kanseri (LCOC'ler dahil) Tanısal Değerlendirme (Workup)
| Klinik Durum | Klinik Olarak Endike Görüntüleme |
| Şüpheli/palpabl pelvik kitle, asit, abdominal distansiyon veya semptomlar | • Pelvik USG • Abdomen/Pelvis BT veya MR Metastatik veya yaygın hastalık şüphesi varsa: • Toraks BT |
| Belirsiz over lezyonları (yönetimi değiştirecekse) | • PET/BT, MR veya PET/MR |
| Yeni tanı almış over kanseri (LCOC'ler dahil) ile sevk edilen hasta | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT • Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR • PET/MR veya PET/BT (kafatası tabanından uyluk ortasına) |
Tablo 2: Epitelyal Over Kanseri / Fallop Tüpü Kanseri / Primer Periton Kanseri - Tedavi Yanıtı Değerlendirmesi ve İzlem
| Klinik Durum | Klinik Olarak Endike Görüntüleme |
| Primer kemoterapi alan hastalar (Evre IA, IB, IC) | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT • Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR • PET/MR veya PET/BT (kafatası tabanından uyluk ortasına) |
| Platin-bazlı kemoterapi alan hastalar (Evre II-IV) | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT • Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR • PET/MR veya PET/BT (kafatası tabanından uyluk ortasına) |
| Tedavi almayan hastalar (Evre I-IV) | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT • Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR • PET/MR veya PET/BT (kafatası tabanından uyluk ortasına) |
| Nüks hastalık | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT • Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR • PET/MR veya PET/BT (kafatası tabanından uyluk ortasına) |
Tablo 3: Daha Az Görülen Over Kanserleri (LCOC) İçin İzlem Görüntüleme Önerileri
| Tümör Tipi / Klinik Durum | Klinik Olarak Endike Görüntüleme |
| Düşük Grade'li Seröz Karsinom (LGSOC) | • Nüks şüphesinde: Toraks/Abdomen/Pelvik BT, Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR, PET/MR veya PET/BT |
| Overin Seröz Borderline Epitelyal Tümörü (LMP) (İnkomplet cerrahi evreleme veya tümör redüksiyon cerrahisi geçirmemiş) | • Daha önce yapılmadıysa: Toraks/Abdomen/Pelvik BT, Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR, PET/MR veya PET/BT |
| Overin Seröz Borderline Epitelyal Tümörü (LMP) (Final patolojide borderline) | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT, Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR, PET/MR veya PET/BT • Fertilite koruyucu cerrahi geçirenlerde: USG |
| Malign Germ Hücreli Tümörler (İnkomplet evreleme veya adjuvan tedavi sonrası) | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT, Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR, PET/MR veya PET/BT |
| Benign Teratom | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT veya Abdomen/Pelvis MR |
| Overin Küçük Hücreli Karsinomu (Hiperkalsemik Tip - SCCOHT) | • PET/BT (kafatası tabanından uyluk ortasına) • İlk 2 yıl 3-6 ayda bir, sonrasında yılda bir. |
Tablo 4: Malign Germ Hücreli Tümörler ve Malign Seks Kord-Stromal Tümörler İçin İzlem Görüntüleme Önerileri
| Tümör Tipi | Klinik Olarak Endike Görüntüleme |
| Malign Germ Hücreli Tümörler | • Akciğer grafisi: 4-5. yıllarda 6 ayda bir, 5 yıl sonrasında klinik olarak endike. • Toraks/Abdomen/Pelvik BT veya Abdomen/Pelvis MR: 1-2. yıllarda 3 ayda bir, 3. yılda 6-12 ayda bir, 4-5. yıllarda klinik olarak endike, 5 yıl sonrasında klinik olarak endike. • Over rezervi korunan hastalarda: Pelvik USG 1-2. yıllarda 3 ayda bir, 3. yılda 6 ayda bir. |
| Malign Seks Kord-Stromal Tümörler | • Semptom, yüksek belirteç veya fizik muayenede şüphe varsa: - Akciğer grafisi - Toraks/Abdomen/Pelvik BT - Abdomen/Pelvis MR - PET/BT veya PET |
3. Görüntüleme Prensipleri ile İlgili Klinik Yorum
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| USG'den BT/MR'a Geçiş | Pelvik USG, over kanseri şüphesinde mükemmel bir ilk basamak görüntüleme yöntemidir. Ancak, hastalığın yaygınlığını değerlendirmek, cerrahi planlamayı yapmak ve metastazları saptamak için Toraks/Abdomen/Pelvik BT veya MR mutlaka yapılmalıdır. |
| MR'ın Avantajları | MR, özellikle BT'nin yetersiz kaldığı durumlarda (örneğin, peritoneal implantları değerlendirmede, böbrek yetmezliği olan hastalarda) ve pelvik anatomiyi daha iyi göstermede üstün olabilir. NCCN, MR'ı BT'ye eşdeğer bir seçenek olarak sunmaktadır. |
| PET/BT'nin Yeri | PET/BT, rutin evrelemede önerilmez. Ancak, belirsiz lezyonlarda, nüks şüphesinde (özellikle CA-125 yükselip BT'de lezyon saptanamıyorsa) ve SCCOHT gibi agresif tümörlerin takibinde değerli bir araçtır. |
| LCOC'lere Özel Yaklaşım | LCOC'lerin izleminde görüntüleme yaklaşımı, tümörün biyolojisine göre değişir. Örneğin, düşük grade'li seröz karsinomda (LGSOC) nüks şüphesinde BT/MR önerilirken, SCCOHT'de daha sık PET/BT önerilmektedir. Borderline tümörlerde ise, fertilite koruyucu cerrahi geçirenlerde pelvik USG önem kazanır. |
| Radyasyondan Kaçınma | Özellikle genç hastalarda ve uzun süreli takip gerektiren tümörlerde (LGSOC, SKST, borderline tümörler), mümkün olduğunca radyasyon içermeyen yöntemler (MR, USG) tercih edilmelidir. BT'nin tekrarlandığı durumlarda, düşük doz protokolleri kullanılabilir. |
| Türkiye'de Pratik | Türkiye'de, Toraks/Abdomen/Pelvik BT, over kanseri evreleme ve takibinde en sık kullanılan ve en kolay ulaşılabilir görüntüleme yöntemidir. MR ve PET/BT'ye erişim de giderek artmaktadır, ancak maliyet ve bulunabilirlik sorun olabilir. Özellikle SCCOHT gibi nadir tümörlerde PET/BT kullanımı, deneyimli merkezlerde tercih edilmektedir. |
|
|
|
"Principles of Surgery (OV-B)"
Cerrahi Prensipler (OV-B)
Bu bölüm, over kanseri, fallop tüpü kanseri ve primer periton kanserinin cerrahi tedavisinde uyulması gereken temel prensipleri, cerrahi yaklaşımları, evreleme prosedürlerini ve özel durumları detaylandırır.
1. Genel Prensipler
| Konu | Öneri ve Detay |
| Cerrahi Uzmanlık | Uygun cerrahinin jinekolojik onkolog tarafından yapılması önerilir. |
| Cerrahi İnsizyon | Cerrahi evreleme, primer debulking, interval debulking veya sekonder sitoredüksiyon planlanan hastaların çoğunda vertikal orta hat abdominal insizyon kullanılmalıdır. |
| Minimal İnvaziv Cerrahi (MİC) | • Erken evre hastalıkta: Deneyimli cerrah tarafından, seçilmiş hastalarda MİC uygulanabilir. • İleri evre hastalıkta: Laparoskopi, optimal sitoredüksiyonun değerlendirilmesinde kullanılabilir. • Interval debulking cerrahide: Seçilmiş hastalarda MİC uygulanabilir. MİC ile optimal debulking sağlanamıyorsa açık cerrahiye geçilmelidir. |
| İntraoperatif Değerlendirme | Frozen section (intraoperatif patolojik değerlendirme) cerrahi yönetime yardımcı olabilir. |
| İP Kemoterapi Planlaması | İntraperitoneal (IP) kemoterapi düşünülüyorsa, cerrahi öncesi hasta port yerleşimi konusunda bilgilendirilmelidir. |
2. Operasyon Raporunda Bulunması Gerekenler
| Bilgi | Detay |
| Başlangıç Hastalık Yaygınlığı | Debulking öncesi pelviste, orta abdomen ve üst abdomendeki hastalık yaygınlığı tanımlanmalıdır (pelvik brimden alt kotlara kadar). |
| Rezidü Hastalık Miktarı | Debulking sonrası aynı bölgelerde kalan rezidü hastalık miktarı belirtilmelidir. |
| Rezeksiyon Durumu | Tam (R0) veya inkomplet rezeksiyon; inkomplet ise major lezyonun boyutu ve toplam lezyon sayısı belirtilmelidir. Miliyer veya küçük lezyonlar varsa not edilmelidir. |
3. Cerrahi Yaklaşımlar
Tablo 1: Yeni Tanı İnvaziv Epitelyal Over Kanseri - Overler, Fallop Tüpleri ve Uterusa Sınırlı Görünen (Evre IA-IIA)
| Prosedür | Detay |
| Amaç | Maksimum sitoredüksiyon (pelvik hastalığın tamamen çıkarılması) ve üst abdomen ile retroperitonda okült hastalığın değerlendirilmesi. |
| Asit/Yıkama | Abdomen girildiğinde, sitolojik inceleme için asit aspire edilmeli veya peritoneal yıkama yapılmalıdır. |
| Periton Değerlendirmesi | Tüm peritoneal yüzeyler görselleştirilmeli, metastaz şüphesi olan her alan eksize edilmeli veya biyopsi alınmalıdır. Şüpheli alan yoksa, pelvis, parakolik oluklar ve diyafram alt yüzeylerinden random peritoneal biyopsiler alınmalıdır (diyafram sürüntüsü Papanicolaou boyası için kabul edilebilir alternatif). |
| Histerektomi ve BSO | BSO ve histerektomi yapılmalı, kapsüllü kitle mümkün olduğunca sağlam çıkarılmalıdır. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | Fertilite korumak isteyen seçilmiş hastalarda, USO veya BSO ile uterus korunması düşünülebilir. Uterus korunması, gelecekte yardımcı üreme tekniklerine olanak sağlar. |
| Omentektomi | Yapılmalıdır. |
| Para-aortik Lenf Nodu Diseksiyonu | Vena kava ve aortadan bilateral olarak, en az inferior mezenterik arter seviyesine, tercihen renal vasküler yapılara kadar lenf nodu dokusu sıyrılmalıdır. |
| Pelvik Lenf Nodu Diseksiyonu | Tercih edilen yöntem, common iliak vasküler yapıların üzerinde ve anterolateralinde, external iliak vasküler yapıların üzerinde ve medialinde, hipogastrik vasküler yapıların üzerinde ve medialinde ve obturator fossadan (en az obturator sinirin önüne kadar) lenf nodlarının bilateral olarak çıkarılmasıdır. |
Tablo 2: Yeni Tanı İnvaziv Epitelyal Over Kanseri - Pelvis ve Üst Abdomen Tutulumu (Evre > IIB)
| Prosedür | Detay |
| Amaç | Tüm abdominal, pelvik ve retroperitoneal hastalığın maksimum sitoredüksiyonu. Rezidü hastalık <1 cm optimal sitoredüksiyon olarak tanımlanır, ancak tüm makroskopik hastalığın çıkarılması (R0) üstün sağkalım avantajı sağlar. |
| Asit/Yıkama | Varsa asit aspire edilmeli, sitoloji için yıkama yapılmalıdır. |
| Omentum | Tutulan tüm omentum çıkarılmalıdır. |
| Lenf Nodları | Preoperatif görüntülemede veya cerrahi eksplorasyonda saptanan şüpheli ve/veya büyümüş nodlar rezeke edilmelidir. Klinik olarak negatif nodların rezeksiyonu gerekli değildir. |
| Sitoredüktif Prosedürler | Optimal cerrahi sitoredüksiyon için gerekebilecek prosedürler: Barsak rezeksiyonu ve/veya apendektomi, diyafram stripping veya diğer peritoneal yüzeylerin strippingi, splenektomi, parsiyel sistektomi ve/veya üreteroneosistostomi, parsiyel hepatektomi, parsiyel gastrektomi, kolesistektomi ve/veya distal pankreatektomi. |
| İP Kateter Yerleştirilmesi | Cerrahi sitoredüksiyon sonrası düşük volümlü rezidü hastalığı olan seçilmiş hastalar, İP tedavi için adaydır. Bu hastalarda, ilk cerrahi sırasında İP kateter yerleştirilmesi düşünülmelidir. |
Tablo 3: Neoadjuvan Kemoterapi (NACT) Sonrası Interval Debulking Cerrahi (IDS)
| Prosedür | Detay |
| Amaç | Primer debulking cerrahide olduğu gibi, IDS sırasında da abdomen, pelvis ve retroperitondaki tüm makroskopik hastalığın çıkarılması için maksimum çaba gösterilmelidir. Jinekolojik onkolog konsültasyonu önerilir. |
| Zamanlama | IDS, kemoterapiye yanıt veya stabil hastalık durumunda, 3-4 siklus NACT sonrası yapılmalıdır. Alternatif zamanlama prospektif olarak değerlendirilmemiştir, ancak bireysel hasta faktörlerine göre düşünülebilir. |
| HIPEC | Evre III hastalıkta IDS sırasında Cisplatin (100 mg/m²) ile HIPEC düşünülebilir. Seçilmiş evre IV hastalarda da (kategori 2B) düşünülebilir: NACT'e intraperitoneal ve ekstraperitoneal iyi yanıt alınan veya evre IV hastalık bölgeleri tamamen kaybolan (örneğin, malign plevral efüzyonun düzelmesi) veya artık rezeke edilebilir hale gelen hastalar. Sodyum tiyosülfat, renal koruma için perfüzyon başlangıcında verilebilir. |
| Periton Değerlendirmesi | Tüm peritoneal yüzeyler görselleştirilmeli, metastaz şüphesi olan her alan eksize edilmeli veya biyopsi alınmalıdır. |
| Omentektomi | Yapılmalıdır. |
| Lenf Nodları | Klinik olarak negatif nodlarda sistematik lenfadenektomi önerilmez, ancak şüpheli ve/veya büyümüş nodlar rezeke edilmelidir. |
| Sitoredüktif Prosedürler | Primer cerrahide olduğu gibi, gerekebilecek prosedürler uygulanabilir. |
4. Özel Durumlar ve Cerrahi Yaklaşımlar
Tablo 4: Risk Azaltıcı Salpingo-Ooferektomi (RRSO) Protokolü
| Adım | Detay |
| Endikasyon | RRSO endikasyonları için NCCN Genetik/Familial Yüksek Risk Değerlendirme: Meme, Over, Pankreas, Prostat kılavuzuna bakınız. |
| Cerrahi Yaklaşım | Minimal invaziv laparoskopik cerrahi uygulanır. |
| Eksplorasyon | Üst abdomen, barsak yüzeyleri, omentum, apendiks (varsa) ve pelvik organlar incelenir. |
| Biyopsi | Anormal peritoneal bulgular varsa biyopsi alınır. |
| Yıkama | Pelvik yıkama sitolojisi alınır (50 cc serum fizyolojik instile edilir ve hemen aspire edilir). |
| BSO | Total BSO yapılır: Overlardan 2 cm proksimal over vasküler yapı/IP ligament, tüm tüp kornuaya kadar ve overlerle tüpleri çevreleyen tüm periton (özellikle tüp ve/veya over ile pelvik yan duvar arasındaki adezyonların altındaki periton) çıkarılır. |
| Doku İşleme | Tüpler ve overlere minimal instrumentasyon uygulanır, endobag içinde pelvisten çıkarılır. SEE-FIM (Sectioning and Extensively Examining the FIMbriated end) protokolü ile işlenir. |
| Okült Malignite/STIC | Okült malignite veya STIC saptanırsa, jinekolojik onkolojiye yönlendirilir. |
| Sadece Salpenjektomi | Tek başına salpenjektominin koruyucu etkisi kanıtlanmamıştır. Düşünülürse, tüp fimbriadan uterus kornuaya kadar çıkarılmalı ve yukarıdaki gibi işlenmelidir. Tek başına salpenjektomide over kanseri riski devam eder. Premenopozal hastalarda ooferektomi meme kanseri riskini azaltır, ancak etkinin büyüklüğü belirsizdir. |
Tablo 5: Özel Cerrahi Durumlar
| Durum | Cerrahi Yaklaşım |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | • Endikasyon: Erken evre ve/veya düşük riskli tümörler (erken evre invaziv epitelyal tümörler, LMP lezyonlar, malign germ hücreli tümörler, müsinöz tümörler, malign seks kord-stromal tümörler) ve fertilite koruma isteği. • Prosedür: USO (uterus ve kontralateral over korunarak) veya BSO (uterus korunarak) . Endometrial örnekleme ile eşlik eden primer veya hiperplazi ekarte edilmelidir. Reprodüktif endokrinoloji konsültasyonu önerilir. • Evreleme: Okült yüksek evre hastalığı ekarte etmek için kapsamlı cerrahi evreleme yapılmalıdır, ancak pediatrik, adölesan ve genç erişkinlerde klinik olarak erken evre malign germ hücreli tümörlerde evreleme atlanabilir (pediatrik cerrahi literatürüne dayanarak). |
| Müsinöz Tümörler | • Primer invaziv müsinöz over tümörleri nadirdir. Bu nedenle, üst ve alt GIS dikkatlice değerlendirilmelidir (okült GIS primerini ekarte etmek için). • Apendektomi: Sadece apendiks anormal görünüyorsa yapılmalıdır. Normal apendikste rezeksiyon gerekmez. • Lenfadenektomi: Müsinöz histoloji frozen section ile doğrulanırsa ve şüpheli lenf nodu yoksa, lenfadenektomiden kaçınılması düşünülebilir. |
| Overin Borderline Epitelyal (LMP) Tümörleri | • Lenfadenektominin sağkalıma etkisi gösterilmemiştir, ancak evre yükseltme potansiyeli vardır. • Omentektomi ve multiple peritoneal biyopsiler (peritoneal implantların en sık olduğu yerler) hastaların yaklaşık %30'unda evreyi yükseltebilir ve prognozu etkileyebilir. |
| Sekonder Sitoredüksiyon | • Endikasyon: Nüks over kanserinde, ilk kemoterapi tamamlandıktan sonra ≥6 ay nükssüz dönem, iyi performans statusu, asit olmaması, ve tam rezeksiyona uygun izole veya sınırlı odakta nüks. • Değerlendirme: Preoperatif görüntülemeye ek olarak, tam rezeksiyonun mümkün olup olmadığını belirlemek için laparoskopi kullanılabilir. Sekonder sitoredüksiyon, açık veya minimal invaziv yaklaşımlarla yapılabilir. Sekonder sitoredüksiyon uygunluğunu değerlendirmek için valide edilmiş skorlama yöntemleri kullanılabilir. |
Tablo 6: Palyatif Yardımcı Cerrahi Prosedürler
| Prosedür | Endikasyon |
| Parasentez / kalıcı peritoneal kateter | Asit semptomlarını palyasyonu. |
| Torasentez / plöredez / VATS / kalıcı plevral kateter | Malign plevral efüzyon semptomlarının palyasyonu. |
| Üreteral stent / nefrostomi | Üreteral obstrüksiyonun palyasyonu. |
| Gastrostomi tüpü / intestinal stent / intestinal obstrüksiyon cerrahisi | İntestinal obstrüksiyon semptomlarının palyasyonu. |
| Not | Palyatif prosedür kararları, jinekolojik onkoloji cerrahı veya over kanseri nüks paternleri konusunda deneyimli bir hekim ile birlikte verilmelidir. |
Klinik Yorum (OV-B):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Jinekolojik Onkolog Merkezde | Over kanseri cerrahisi, sadece tümörü çıkarmak değil, aynı zamanda doğru evreleme yapmak ve hastanın prognozunu belirlemek anlamına gelir. Bu nedenle, cerrahinin bir jinekolojik onkolog tarafından yapılması, sağkalım avantajı ile doğrudan ilişkilidir. |
| R0 Rezeksiyon Hedefi | NCCN, rezidü hastalık <1 cm'yi optimal sitoredüksiyon olarak tanımlasa da, tüm makroskopik hastalığın çıkarılması (R0) için maksimum çaba gösterilmesi gerektiğini vurgular. R0 rezeksiyon, en iyi sağkalım sonuçlarını sağlar. |
| Lenf Nodu Diseksiyonunun Akılcı Kullanımı | Erken evre hastalıkta sistematik lenfadenektomi evreleme için önemlidir. Ancak ileri evre hastalıkta veya interval cerrahide, sadece şüpheli/büyümüş nodların çıkarılması önerilir. Bu, gereksiz morbiditeyi önler. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi Mümkün | Over kanseri, özellikle genç hastalarda, fertilite koruyucu cerrahi için bir engel değildir. USO + uterus korunması, seçilmiş erken evre ve düşük riskli tümörlerde güvenle uygulanabilir. Pediatrik/adölesan germ hücreli tümörlerde evreleme atlanabilir. |
| Müsinöz Tümörlerde Apendektomi Sınırlı | Müsinöz tümörlerde rutin apendektomi artık önerilmemektedir. Sadece apendiks anormal görünüyorsa yapılmalıdır. Bu, gereksiz cerrahiyi önlemek için akılcı bir yaklaşımdır. |
| Sekonder Sitoredüksiyon Seçilmiş Hastada | Nüks over kanserinde sekonder sitoredüksiyon, iyi seçilmiş hastalarda (uzun hastalıksız dönem, izole nüks) sağkalım avantajı sağlayabilir. Ancak, her nüks hastada uygulanmamalı, kriterlere uyan hastalar için düşünülmelidir. |
"Principles of Pathology (OV-C)"
Patoloji Prensipleri (OV-C)
Bu bölüm, over kanseri, fallop tüpü kanseri ve primer periton kanserinin patolojik değerlendirmesinde uyulması gereken temel prensipleri, histolojik sınıflamayı, biyobelirteç testlerini ve nadir over kanserlerinin (LCOC) tanısal özelliklerini detaylandırır.
1. Genel Prensipler
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Histolojik Sınıflama | WHO histolojik sınıflaması kullanılmalıdır (OV-F). |
| Tanı Zamanlaması | Çoğu over kanseri (LCOC'ler dahil) biyopsi veya cerrahi spesimenin patolojik analizi sonrası tanı alır. |
| FNA'dan Kaçınma | FNA (İnce İğne Aspirasyonu), erken evre olduğu düşünülen hastalarda tanı için önerilmez (kist rüptürü ve malign hücrelerin peritoneal kaviteye yayılmasını önlemek için). Ancak, primer debulking için uygun olmayan yaygın hastalığı olanlarda gerekli olabilir. |
| Primer Periton ve Fallop Tüpü Kanserleri | Genellikle postoperatif (overde major tutulum yoksa) veya preoperatif (biyopsi varsa ve hasta daha önce BSO geçirmişse) tanı alır. Tedavileri epitelyal over kanseri ile aynıdır. |
| Patoloji Raporu | CAP (College of American Pathologists) protokolü patoloji raporları için yararlı bir araçtır. |
| Patolojik Değerlendirmede Bulunması Gerekenler | • Tümör bölgesi/bölgeleri (over, fallop tüpü, primer periton) • Tümör boyutu/boyutları • Diğer doku/organ tutulumu • Over/fallop tüpü tümörleri: Yüzey tutulumu (var/yok/saptanamaz), spesimen bütünlüğü (kapsül/seroza intakt/fraktüre/parçalı) • Histolojik tip ve grade • Yayılım ve/veya implantlar (örneklenmişse/saptanmışsa) • Sitoloji: Peritoneal veya asit sıvısı veya yıkama/plevral sıvı • Lenf nodları: İncelenen nodların sayısı ve lokasyonu, en büyük metastatik deposit boyutu • STIC, endometriozis (özellikle endometrioid veya berrak hücreli karsinom ile devamlılık varsa) ve/veya endosalpingiosis • Evreleme bilgisi (FIGO ve TNM) |
2. Tümör Biyobelirteç Testleri
| Klinik Durum | Önerilen Testler ve Detaylar |
| Upfront (İlk Basamak) Tedavi | • Somatic testler, en azından bu grupta faydası kanıtlanmış müdahaleleri yönlendirebilecek moleküler değişiklikleri tanımlamalıdır: BRCA1/2, LOH (Loss of Heterozygosity) veya HRD (Homolog Rekombinasyon Defektifliği) durumu (germline BRCA1/2 P/LP varyantı yoksa). |
| Nüks Tedavisi | • Tümör biyobelirteç analizi, tümör-spesifik veya tümör-agnostik fayda sağlayabilecek hedefe yönelik tedavileri belirlemek için, uygun şekilde, aşağıdaki testleri içermelidir (daha önce yapılmadıysa): • HER2 durumu (IHC) • PD-L1 (IHC, CPS) • BRCA1/2 • HRD durumu • MSI (Mikrosatellit İnstabilitesi) • MMR (Mismatch Repair) • TMB (Tümör Mutasyon Yükü) • BRAF, KRAS • FRα (FOLR1) • RET • NTRK1/2/3 • MGPT (Multigene Panel Testing), özellikle onaylı tedavi seçenekleri sınırlı olan nadir histolojilerde önemli olabilir. • Testler, mevcut en son tümör dokusunda yapılmalıdır. |
| Sıvı Biyopsi (ctDNA) | Doku bazlı analiz klinik olarak mümkün olmadığında, biyobelirteç testleri ctDNA (dolaşımdaki tümör DNA'sı) üzerinde yapılabilir. |
| Validasyon | Valide edilmiş biyobelirteç testleri, CLIA (Clinical Laboratory Improvement Amendments)-onaylı bir tesiste yapılmalıdır. |
| HRD Testi ve PARP İnhibitörleri | • Mevcut klinik HRD testleri, HRD'nin vekil (proxy) ölçümleridir ve fonksiyonel HRD'yi tam olarak tahmin etmede doğruluktan yoksundur. • HRD testi, germline BRCA1/2 P/LP varyantı olmayan hastalara önerilir, çünkü HRD test durumu, bu hastalarda PARP inhibitörü (PARPi) idame tedavisinin fayda büyüklüğü hakkında bilgi verebilir. • Panel, HRP (Homolog Rekombinasyon Proficient) tümörü olan hastalarda PARPi kullanımını, şu anda, minimal fayda sağlayacağını düşünmektedir. |
3. Daha Az Görülen Over Kanserleri (LCOC) - Patolojik Özellikler
| Tümör Tipi | Patolojik Özellikler ve Ayırıcı Tanı |
| Borderline Epitelyal Tümörler (Düşük Malign Potansiyelli - LMP) | • Tanım: Frank invazyon olmaksızın maligniteyi düşündüren sitolojik özellikler gösteren primer epitelyal lezyon. • Terminoloji: 2023 CAP protokolü "borderline" terimini kullanır, "LMP" kullanmaz. • Tipler: Tipik olarak seröz veya müsinöz; diğer histolojik alt tipler de görülebilir. • Peritoneal İmplantlar: Seröz borderline tümörlerin yaklaşık %30'unda peritoneal implantlar bulunur. Bunlar non-invaziv veya invaziv olabilir. • İnvaziv İmplantlar: WHO'ya göre, invaziv implantlar düşük grade'li seröz karsinom ile eş anlamlıdır ve adjuvan tedavi gerektirir. • Non-invaziv İmplantlar: Adjuvan tedavi gerektirmez, ancak ileride düşük grade'li seröz karsinom gelişme riskini en az %15-20 oranında artırır. Nüksler 5 yıl veya daha sonra görülebileceğinden, uzun süreli klinik takip gerektirir. |
| Berrak Hücreli Karsinom | • Grade: Yüksek grade'li tümörlerdir. • İlişki: Endometriozis zemininde gelişebilir. • İmmünohistokimya: Çoğu napsin A eksprese eder, WT1 ve östrojen reseptörleri (ER) için negatiftir. |
| Müsinöz Karsinom (Primer vs Metastatik) | • Ayırıcı Tanı: Primer müsinöz over karsinomlarını GIS metastazlarından ayırmak zordur. • İmmünohistokimya: • PAX8 (+) : Primer over tümörü lehine, ancak PAX8 negatifliği overi dışlamaz. • SATB2 (+) : Kolon orijini ile uyumlu. • Primer Over Karsinomu Lehine Bulgular: Tek taraflı, "ekspansil (expansile) " invazyon paterni, kompleks papiller yapı, >13 cm (primer müsinöz için) veya <13 cm (metastatik için), düzgün dış yüzey, mikroskopik kistik glandlar, nekrotik lüminal debris, mural nodüller ve eşlik eden teratom, adenofibrom, endometriozis veya Brenner tümörü. • İnvazyon Paterni: Çoğu erken evre invaziv müsinöz over kanseri, kompleks glandüler, papiller ve/veya kribriform mimari ile karakterize, labirentimsi veya anastomozlaşan patern ve az veya hiç stroma içermeyen "ekspansil (expansile)" büyüme paterni gösterir. Yaklaşık %20'si, desmoplastik stroma içinde gelişigüzel dizilmiş ve açılı tümör hücre adacıklarının oluşturduğu, en az 5 mm lineer yayılım gösteren "infiltratif (infiltrative)" destrüktif invazyon paterni gösterir. İnfiltratif patern, artmış nüks ve mortalite riski ile ilişkilidir. • Metastatik Kolorektal Adenokarsinom: Genellikle CK20 (+). |
| Endometrioid Karsinom | • İlişki: Endometriozis ile ilişkili olabilir. • İmmünohistokimya: Genellikle sitokeratin 7 (CK7) (+) , PAX8 (+) , östrojen reseptörleri (ER) (+) . • Ayırıcı Tanı: Seks kord-stromal tümörlere çok benzer görünebilir. |
| Karsinosarkom (MMMT) | • Güncel Görüş: Çoğu patolog, MMMT'leri kötü diferansiye epitelyal over kanserinin (metaplastik karsinom) bir varyantı olarak kabul eder. |
4. Özel Durumlar ve Patolojik Değerlendirme
| Durum | Patolojik Yaklaşım |
| Adneksa'yı Tutabilen Diğer Kanserler | Aşağıdaki kanserler sıklıkla adneksa'yı tutabilir ve ayırıcı tanıda düşünülmelidir: • Uterus • Serviks • GIS (ince ve kalın barsak, pankreas) • Lenfoma |
| Risk Azaltıcı Cerrahi (RRSO) | • Fallop tüpleri: SEE-FIM (Sectioning and Extensively Examining the FIMbriated end) protokolü ile işlenmeli ve kanser kanıtı olup olmadığı değerlendirilmelidir. • Overler: Dikkatlice kesitlenmeli, işlenmeli ve değerlendirilmelidir. • 2023 CAP protokolü, fallop tüpleri ve overlerin kesitlenme sürecini açıklar. |
| Patoloji Konsültasyonu | Eşdeğer patolojik bulguları olan veya daha önce over kanseri tanısı almış ve NCCN üye kurumlarına sevk edilen hastaların patolojileri, NCCN üye kurumlarındaki patologlar tarafından tekrar değerlendirilmelidir. |
Klinik Yorum (OV-C):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Patoloji Raporu Tedavinin Temelidir | Doğru histolojik tip ve grade tayini, uygun tedavi planlamasının ilk ve en önemli adımıdır. Bu nedenle, patoloji raporunun CAP protokolüne uygun, eksiksiz ve detaylı olması şarttır. |
| Jinekopatolog Konsültasyonu | Özellikle LCOC'lerde (düşük grade'li seröz, berrak hücreli, müsinöz, borderline, seks kord-stromal, germ hücreli) tanısal hata oranı yüksektir. Bu nedenle, bu tümörlerde deneyimli bir jinekopatolog ile konsültasyon, doğru tanı ve tedavi için kritik öneme sahiptir. |
| Moleküler Test Zamanlaması | BRCA ve HRD testi, artık sadece nüks tedavisi için değil, upfront idame tedavi (PARP inhibitörleri) kararını vermek için de gereklidir. Bu nedenle, mümkün olan en erken aşamada (tercihen tanı anında) germline ve somatik testler yapılmalıdır. |
| HRD Testinin Yorum | NCCN'nin de vurguladığı gibi, mevcut HRD testleri mükemmel değildir. Test sonucu, PARP inhibitörü faydasını öngörmede yardımcı olur, ancak tek başına yeterli değildir. Klinik karar verirken, hastanın diğer özellikleri (evre, histoloji, performans durumu) de göz önünde bulundurulmalıdır. |
| Borderline Tümörlerde "İnvaziv İmplant" Uyarısı | Non-invaziv implantların LGSOC'ye progresyon riski (%15-20) göz ardı edilmemelidir. Bu hastalar, adjuvan tedavi almasalar bile, uzun süreli (yıllarca) yakın takip edilmelidir. |
| Müsinöz Tümörlerde GIS Metastazı Ekartasyonu | Müsinöz over tümörü tanısı alan her hastada, öncelikle bunun metastatik bir GIS kanseri olmadığından emin olunmalıdır. Bu, klinik (kolonoskopi, görüntüleme) ve patolojik (IHC) olarak doğrulanmalıdır. |
"Principles of Systemic Therapy (OV-D)"
Sistemik Tedavi Prensipleri (OV-D)
Bu bölüm, over kanseri, fallop tüpü kanseri ve primer periton kanserinin sistemik tedavisinde uyulması gereken genel prensipleri, neoadjuvan tedavi, adjuvan tedavi, idame tedavi (PARP inhibitörleri) ve nüks tedavisine yönelik detaylı rejimleri içerir.
1. Genel Prensipler (OV-D 1/12)
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Çalışmalara Katılım | Over kanserli hastalar, tanı ve tedavinin her aşamasında klinik çalışmalara katılmaya teşvik edilmelidir. |
| Organ Fonksiyonu ve Performans | Kemoterapi öncesi yeterli organ fonksiyonu ve performans durumu sağlanmalıdır. |
| Jinekolojik Onkolog Değerlendirmesi | Evre IIIC veya IV invaziv epitelyal over kanseri şüphesi olan tüm hastalar, primer sitoredüktif cerrahi (PCS) adayı olup olmadıklarını belirlemek için tedavi başlangıcından önce bir jinekolojik onkolog tarafından değerlendirilmelidir. |
| Fertilite Korunması | Fertilite koruyucu prosedür isteyen hastalar, uygun fertilite uzmanına yönlendirilmelidir (NCCN AYA Onkoloji kılavuzu). |
| Alopesi Yönetimi | Yüksek alopesi oranı olan kemoterapi alan hastalarda, saçlı deri soğutma (scalp cooling) düşünülebilir. |
| Tedavi Hedefleri | Sistemik tedavinin hedefleri hasta ile tartışılmalıdır. |
| Komplikasyon Yönetimi | Hastalar kemoterapi sırasında yakından izlenmeli, komplikasyonlar tedavi edilmelidir. Uygun doz azaltımları ve modifikasyonları yapılmalıdır. |
| Tedavi Sonrası Değerlendirme | Kemoterapi tamamlandıktan sonra hastalar, tedavi sırasında ve sonrasında yanıt açısından değerlendirilmeli ve uzun dönem komplikasyonlar açısından izlenmelidir. |
| Kemosensitivite Testleri | Bazı NCCN merkezlerinde, eşdeğer kemoterapi seçenekleri olduğunda gelecek kemoterapi kararları için kemosensitivite/direnç testleri kullanılmaktadır. Ancak mevcut kanıt düzeyi, standart tedavinin yerini alması için yeterli değildir. |
| Biyobenzerler | FDA onaylı bir biyobenzer, önerilen herhangi bir sistemik biyolojik tedavinin yerine kullanılabilir. |
| Subkutan Pembrolizumab | Pembrolizumab ve berahyaluronidaz alfa (subkutan enjeksiyon) , IV pembrolizumab yerine kullanılabilir. Farklı doz ve uygulama talimatları vardır. |
| DPYD Testi | DPYD testi hakkında bilgi için NCCN Kolon Kanseri Kılavuzu'na bakınız. |
2. Tanımlar
| Terim | Tanım |
| Adjuvan Tedavi | Kanser cerrahisini takiben, hastalık nüksü riskini azaltmak veya cerrahi sitoredüksiyon sonrası kalan rezidü hastalığı (makroskopik veya mikroskopik) tedavi etmek amacıyla verilen ilaçlar, radyasyon veya diğer tamamlayıcı tedaviler. |
| Neoadjuvan Tedavi (NACT) | Kanser cerrahisinden önce, tümör yükünü azaltmak ve cerrahiye hazırlık amacıyla verilen ilaçlar, radyasyon veya diğer tedaviler. |
| Nüks Tedavisi | İlk tedaviyi takiben klinik, biyokimyasal veya radyolojik olarak kanser nüksü kanıtlandığında, nüks eden kanseri tedavi etmek, semptomları kontrol altına almak veya yaşam süresini/kalitesini artırmak için kullanılan ilaçlar, radyasyon veya diğer tedaviler. |
3. Neoadjuvan Tedavi Prensipleri (OV-D 2/12)
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Endikasyon | • Primer sitoredüksiyon için uygun olmayan (kötü performans statusu, komorbiditeler) veya hastalığı optimal sitoredüksiyon olasılığı düşük olan (yaygın, rezeke edilemez hastalık) hastalarda. |
| Tanı | NACT öncesi tanı, görüntüleme eşliğinde tru-cut biyopsi ile histolojik olarak doğrulanmalıdır. Biyopsi mümkün değilse, asit veya plevral efüzyon sitopatolojisi + CA-125:CEA oranı >25 kullanılabilir. |
| Rejimler | NACT'de kullanılan rejimler, ileri evre over kanseri için önerilen IV rejimlerdir (karboplatin + paklitaksel, vb.). Bevacizumab içeren rejimler kullanılacaksa, IDS'den 4-6 hafta önce kesilmelidir (yara iyileşmesi sorunlarını önlemek için). |
| Siklus Sayısı | Genellikle 3-4 siklus önerilir, ancak yanıta bağlı olarak 4-6 siklusa uzatılabilir. |
| Interval Sitoredüktif Cerrahi (IDS) | NACT sonrası yanıt veya stabil hastalık varsa, maksimal sitoredüksiyon hedeflenerek IDS yapılır. |
| HIPEC | Evre III hastalıkta, IDS sırasında Cisplatin 100 mg/m² ile HIPEC düşünülebilir. Seçilmiş evre IV hastalarda da (kategori 2B) düşünülebilir. |
4. PARP İnhibitörü (PARPi) İdame Tedavi Prensipleri (OV-D 3/12)
Bu tablo, OV-5'te detaylandırılan idame tedavi seçeneklerinin özetidir. 2026 V1 güncellemesinde bu tablo kapsamlı olarak revize edilmiştir.
| Rejim | Doz ve Uygulama | İdame Ortamı | Süre | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) |
| Niraparib (Zejula®) monoterapisi | • 300 mg PO, günde bir kez • Başlangıç dozu: Vücut ağırlığı <77 kg ve/veya trombosit <150.000/mm³ ise 200 mg/gün | • Post-primer kemoterapi • Post-nüks kemoterapi | • Primer: 36 aya kadar • Nüks: Progresyon/toksisiteye kadar | PRIMA (N Engl J Med 2019): • mPFS (HRD pozitif): 21.9 ay vs 10.4 ay (HR 0.43; p<0.001) • mPFS (tüm popülasyon): 13.8 ay vs 8.2 ay (HR 0.62; p<0.001) • OS (final, 2024): Tüm popülasyonda anlamlı fark yok (HR 0.85; p=0.06) |
| Olaparib (Lynparza®) monoterapisi | 300 mg (2x150 mg) PO, günde iki kez | • Post-primer kemoterapi • Post-nüks kemoterapi | • Primer: 2 yıla kadar • Nüks: Progresyon/toksisiteye kadar | SOLO-1 (N Engl J Med 2018): • 7 yıllık PFS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001) • 7 yıllık OS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001) |
| Rucaparib (Rubraca®) monoterapisi | 600 mg (2x300 mg) PO, günde iki kez | • Post-primer kemoterapi • Post-nüks kemoterapi | • Primer: 2 yıla kadar • Nüks: Progresyon/toksisiteye kadar | ATHENA-MONO (J Clin Oncol 2022): • mPFS (HRD pozitif): 28.7 ay vs 11.3 ay (HR 0.47; p<0.001) • mPFS (tüm popülasyon): 20.2 ay vs 9.2 ay (HR 0.52; p<0.001) |
| Olaparib + Bevacizumab | • Olaparib: 300 mg PO, günde iki kez • Bevacizumab: 15 mg/kg IV, 21 günde bir | Post-primer kemoterapi + Bevacizumab | • Olaparib: 2 yıla kadar • Bevacizumab: 15 aya kadar | PAOLA-1 (N Engl J Med 2019): • mPFS (HRD pozitif): 37.2 ay vs 17.7 ay (HR 0.33) • OS (5 yıl, HRD pozitif): %65.5 vs %48.4 (HR 0.62) |
| Niraparib + Bevacizumab | • Niraparib: 300 mg/gün (veya 200 mg/gün) PO • Bevacizumab: 15 mg/kg IV, 21 günde bir | Post-primer kemoterapi + Bevacizumab | • Niraparib: 3 yıla kadar • Bevacizumab: 15 aya kadar | OVARIO (Faz II, Gynecol Oncol 2022): • 18 aylık PFS (tüm popülasyon): %62 • mOS (5 yıl, tüm popülasyon): 61.1 ay |
PARPi Genel Bilgiler:
Yan Etki Yönetimi: Kan sayımı (CBC) düzenli takibi, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri izlemi, kan basıncı takibi (özellikle niraparib için zorunlu, diğerleri için önerilir). Toksisiteye göre doz azaltımı veya tedaviye ara verilir.
Uyarı: LCOC'lerde PARPi idame tedavisi kullanımına dair veriler sınırlıdır.
Kontrendikasyon/Uyarı: PARPi + bevacizumab kombinasyonu, nüks tedavisi sonrası idame için önerilmez.
5. Primer Sistemik Tedavi Rejimleri - Evre I Hastalık (OV-D 5/12)
| Histolojik Tip | Tercih Edilen (Preferred) | Diğer Önerilen (Other Recommended) | Belirli Durumlarda Yararlı (Useful in Certain Circumstances) |
| Yüksek Grade'li Seröz Endometrioid (Grade 2/3) Berrak Hücreli Karsinom Karsinosarkom | • Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) • FOLFOX (5-FU + Leucovorin + Oxaliplatin) | • Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin • Karboplatin + Dosetaksel | • Sisplatin + Paklitaksel • Karsinosarkom için: - Karboplatin + Ifosfamid - Sisplatin + Ifosfamid + Mesna - Ifosfamid + Mesna + Paklitaksel (kategori 2B) |
| Müsinöz Karsinom (Evre IA, IB, IC, Grade 1-3) | • Kapesitabin + Oksaliplatin • Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) • FOLFOX | • Karboplatin + Dosetaksel • Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | • Sisplatin + Paklitaksel |
| Düşük Grade'li Seröz (Evre IC) / Grade 1 Endometrioid (Evre IC) | • Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) ± idame letrozol (kategori 2B) veya diğer hormon tedavisi (kategori 2B) • Hormon tedavisi (AI'ler - kategori 2B) | • Karboplatin + Dosetaksel ± idame letrozol (kategori 2B) veya diğer hormon tedavisi (kategori 2B) • Hormon tedavisi (Leuprolid, Goserelin, Tamoksifen, Fulvestrant - kategori 2B) • Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin ± idame letrozol (kategori 2B) veya diğer hormon tedavisi (kategori 2B) | • Karboplatin + Paklitaksel • Sisplatin + Paklitaksel |
6. Primer Sistemik Tedavi Rejimleri - Evre II-IV Hastalık (OV-D 6/12)
| Histolojik Tip | Tercih Edilen (Preferred) | Diğer Önerilen (Other Recommended) | Belirli Durumlarda Yararlı (Useful in Certain Circumstances) |
| Yüksek Grade'li Seröz Endometrioid (Grade 2/3) Berrak Hücreli Karsinom Karsinosarkom | • Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) • ICON-7: Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab • GOG-218: Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab | • Karboplatin (haftalık) + Paklitaksel (haftalık) • Karboplatin + Dosetaksel • Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin • Karboplatin (3 haftalık) + Paklitaksel (haftalık) • GOG-218: Karboplatin + Dosetaksel + Bevacizumab | • Sisplatin + Paklitaksel • Dosetaksel + Oksaliplatin + Bevacizumab • IP/IV Karboplatin + Paklitaksel • IP/IV Sisplatin + Paklitaksel (optimal debulking Evre II-III) • Karsinosarkom için: - Karboplatin + Ifosfamid - Sisplatin + Ifosfamid + Mesna - Ifosfamid + Mesna + Paklitaksel (kategori 2B) |
| Müsinöz Karsinom | • FOLFOX ± Bevacizumab (Bevacizumab kategori 2B) • Kapesitabin + Oksaliplatin ± Bevacizumab (Bevacizumab kategori 2B) • Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) • ICON-7/GOG-218: Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab | • Karboplatin (haftalık) + Paklitaksel (haftalık) • Karboplatin + Dosetaksel • Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin • Karboplatin (3 haftalık) + Paklitaksel (haftalık) • GOG-218: Karboplatin + Dosetaksel + Bevacizumab | • Sisplatin + Paklitaksel • Dosetaksel + Oksaliplatin + Bevacizumab (kategori 2B) |
| Düşük Grade'li Seröz / Grade 1 Endometrioid | • Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) ± idame letrozol (kategori 2B) veya diğer hormon tedavisi (kategori 2B) • ICON-7/GOG-218: Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab + idame Bevacizumab • Hormon tedavisi (AI'ler - kategori 2B) | • Karboplatin (haftalık) + Paklitaksel (haftalık) • Karboplatin + Dosetaksel ± idame letrozol (kategori 2B) veya diğer hormon tedavisi (kategori 2B) • Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin ± idame letrozol (kategori 2B) veya diğer hormon tedavisi (kategori 2B) • Karboplatin (3 haftalık) + Paklitaksel (haftalık) • GOG-218: Karboplatin + Dosetaksel + Bevacizumab • Hormon tedavisi (Leuprolid, Goserelin, Tamoksifen, Fulvestrant - kategori 2B) | • Sisplatin + Paklitaksel • Dosetaksel + Oksaliplatin + Bevacizumab (kategori 2B) |
7. Primer Sistemik Tedavi - Önerilen Dozlar (OV-D 7/12)
| Rejim | Doz ve Uygulama Şekli | Siklus |
| Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) | • Paklitaksel: 175 mg/m² IV, 1. gün (3 saat inf.) • Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün (1 saat inf.) | 21 günde bir tekrar x 3-6 siklus (Evre I'de 6 siklus HGSC için, diğerlerinde 3-6; Evre II-IV'te 6 siklus) |
| Karboplatin + Dosetaksel | • Dosetaksel: 60-75 mg/m² IV, 1. gün • Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir tekrar x 3-6 siklus |
| Sisplatin + Paklitaksel (3 haftalık) | • Paklitaksel: 175 mg/m² IV, 1. gün • Sisplatin: 75 mg/m² IV, 1. gün (yoğun hidrasyon ile) | 21 günde bir tekrar x 3-6 siklus |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | • Karboplatin: AUC 5 IV, 1. gün • Lipozomal Doksorubisin: 30 mg/m² IV, 1. gün | 28 günde bir tekrar x 3-6 siklus |
| IP/IV Sisplatin + Paklitaksel | • Paklitaksel: 135 mg/m² IV (24 saat inf.) veya 3 saat, 1. gün • Sisplatin: 75-100 mg/m² IP, 2. gün (2 saat, yoğun hidrasyon ile) • Paklitaksel: 60 mg/m² IP, 8. gün | 21 günde bir tekrar x 6 siklus |
| IP/IV Karboplatin + Paklitaksel | • Paklitaksel: 80 mg/m² IV, 1., 8., 15. günler • Karboplatin: AUC 6 IP, 1. gün (IV paklitaksel sonrası) | 21 günde bir tekrar x 6-8 siklus |
| ICON-7: Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab | • Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5-6 IV + Bevacizumab: 7.5 mg/kg IV, 1. gün | 21 günde bir tekrar x 5-6 siklus, ardından Bevacizumab idamesi 12 ek siklus |
| GOG-218: Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab | • Paklitaksel: 175 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 6 IV, 1. gün (x 6 siklus) • Bevacizumab: 15 mg/kg IV, 2. siklustan itibaren 21 günde bir | 6 siklus kemoterapi + 22 siklusa kadar Bevacizumab |
| Karboplatin (3 haftalık) + Paklitaksel (haftalık) | • Paklitaksel: 80 mg/m² IV, 1., 8., 15. günler • Karboplatin: AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir tekrar x 6 siklus |
| Karboplatin (haftalık) + Paklitaksel (haftalık) | • Paklitaksel: 60 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 2 IV, 1., 8., 15. günler | 21 günde bir tekrar x 6 siklus (18 hafta) |
| Karboplatin + Dosetaksel + Bevacizumab (GOG-218) | • Dosetaksel: 75 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 6 IV, 1. gün (x 6 siklus) • Bevacizumab: 15 mg/kg IV, 2. siklustan itibaren 21 günde bir | 6 siklus kemoterapi + 22 siklusa kadar Bevacizumab |
| Dosetaksel + Oksaliplatin + Bevacizumab | • Dosetaksel: 75 mg/m² IV + Oksaliplatin: 85 mg/m² IV + Bevacizumab: 15 mg/kg IV, 1. gün | 21 günde bir tekrar x 6 siklus, ardından Bevacizumab 1 yıla kadar |
| >70 yaş ve/veya komorbiditeli hastalar için Karboplatin + Paklitaksel | • Paklitaksel: 135 mg/m² IV + Karboplatin: AUC 5 IV, 1. gün | 21 günde bir tekrar x 3-6 siklus |
| >70 yaş ve/veya komorbiditeli hastalar için Haftalık Karboplatin + Haftalık Paklitaksel | • Paklitaksel: 60 mg/m² IV (1 saat) + Karboplatin: AUC 2 IV (30 dak), 1., 8., 15. günler | 21 günde bir tekrar |
| Malign Germ Hücreli Tümörler için Karboplatin + Etoposid | • Karboplatin: 400 mg/m² IV, 1. gün • Etoposid: 120 mg/m² IV, 1-3. günler | 28 günde bir tekrar x 3 siklus |
| Malign Germ Hücreli Tümörler için BEP | • Bleomisin: 30 ünite IV, haftada 1 (1., 8., 15. günler) • Etoposid: 100 mg/m² IV, 1-5. günler • Sisplatin: 20 mg/m² IV, 1-5. günler | 21 günde bir tekrar x 3 siklus (iyi riskli, kategori 2B) veya 4 siklus (kötü riskli) |
8. Platin-Duyarlı Nüks Tedavi Rejimleri (OV-D 8/12)
| Kategori | Rejim | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Preferred (Tercih Edilen) | Karboplatin + Gemsitabin ± Bevacizumab | Karboplatin: Paraplatin® Gemsitabin: Gemzar® Bevacizumab: Avastin® | Gemsit: 1000 mg/m² IV, 1.,8. gün + Karbop: AUC 4 IV 1. gün ± Bev: 15 mg/kg IV, 1. gün (idame ile) | OCEANS (J Clin Oncol 2012): • mPFS: 12.4 ay vs 8.4 ay (HR 0.48; p<0.0001) • OS: Anlamlı fark yok (HR 0.95; p=0.65) | Var (Bevacizumab) | Var (Bevacizumab + karboplatin + gemsitabin, platin-duyarlı nüks) |
| Preferred | Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Karboplatin Lipozomal Doksorubisin: Caelyx® | Karbop: AUC 5 IV + LipDox: 30 mg/m² IV, 1. gün, 28 günde bir | CALYPSO (J Clin Oncol 2010): • mPFS: 11.3 ay vs 9.4 ay (HR 0.82; p=0.005) • Daha az nöropati ve alopesi | Var | Var (Caelyx, platin-duyarlı nüks) |
| Preferred | Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin Paklitaksel: Taxol® | Pakli: 175 mg/m² IV + Karbop: AUC 5-6 IV, 1. gün, 21 günde bir | ICON4/AGO-OVAR-2.2 (Lancet 2003): • mPFS: 13.2 ay vs 10.5 ay (HR 0.76; p=0.0004) • OS: 29.8 ay vs 27.1 ay (HR 0.82; p=0.02) | Var | Var |
| Other Recommended | Karboplatin + Dosetaksel | Karboplatin Dosetaksel: Taxotere® | Doset: 75 mg/m² IV + Karbop: AUC 5-6 IV, 1. gün, 21 günde bir | (Faz II verileri) | Sınırlı | Sınırlı/Yok |
| Other Recommended | Sisplatin + Gemsitabin | Sisplatin: Cisplatin® Gemsitabin | Sisp: 75 mg/m² IV + Gemsit: 1000 mg/m² IV, 1.,8. gün, 21 günde bir | (Platin-dirençliliği tersine çevirme) | Sınırlı | Var (kısıtlı) |
| Useful in Certain Circumstances | Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) (FRα-pozitif, ≥%75 boyanma) | Elahere® | 6 mg/kg IV (düzeltilmiş ideal vücut ağırlığı), 3 haftada bir | PICCOLO (Faz II, Ann Oncol 2025): Platin-duyarlı, 3. basamak ve sonrası hastalarda etkinlik | Var (platin-dirençli) | Yok |
| Useful in Certain Circumstances | Dabrafenib + Trametinib (BRAF V600E mutant) | Tafinlar® + Mekinist® | Dabra: 150 mg PO günde iki kez Trame: 2 mg PO günde bir kez | NCI-MATCH (J Clin Oncol 2020): Over kanseri alt grubunda yüksek yanıt | Var (tumor-agnostik) | Var (kısıtlı) |
| Useful in Certain Circumstances | Fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®) (HER2-pozitif IHC 3+ veya 2+) | Enhertu® | 5.4 mg/kg IV, 3 haftada bir | DESTINY-PanTumor02 (J Clin Oncol 2024): ORR IHC3+'da %63.6 | Var (tumor-agnostik IHC3+) | Var (çok kısıtlı, endikasyon dışı) |
9. Platin-Dirençli Nüks Tedavi Rejimleri (OV-D 9/12)
| Kategori | Rejim | İlaçlar ve Ticari İsimler (Türkiye) | Doz ve Uygulama | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Preferred (Tercih Edilen) | Haftalık Paklitaksel ± Bevacizumab | Paklitaksel: Taxol® Bevacizumab: Avastin® | Pakli: 80 mg/m² IV, 1.,8.,15. günler (28 günde bir) ± Bev: 10 mg/kg 2 haftada bir veya 15 mg/kg 3 haftada bir | AURELIA (J Clin Oncol 2014): • mPFS: 6.7 ay vs 3.4 ay (HR 0.48; p<0.001) • OS: Anlamlı fark yok (HR 0.85; p=0.17) | Var | Var (Bevacizumab + haftalık paklitaksel) |
| Preferred | Lipozomal Doksorubisin ± Bevacizumab | Lipozomal Doksorubisin: Caelyx® | LipDox: 40-50 mg/m² IV, 28 günde bir ± Bevacizumab | AURELIA alt grup analizi | Var | Var (Caelyx, platin-dirençli nüks) |
| Preferred | Topotekan ± Bevacizumab | Topotekan: Hycamtin® | Topo: 1.25 mg/m² IV 1-5. gün (21 günde bir) veya 4 mg/m² IV 1.,8.,15. gün (28 günde bir) | AURELIA alt grup analizi | Var | Var (Hycamtin) |
| Preferred | Gemsitabin ± Bevacizumab | Gemsitabin: Gemzar® | Gemsit: 1000 mg/m² IV, 1.,8.,15. gün (28 günde bir) | AURELIA alt grup analizi | Var | Var (Gemzar) |
| Preferred | Oral Siklofosfamid + Bevacizumab | Siklofosfamid: Endoxan® Bevacizumab | Siklo: 50 mg PO, günde bir kez Bev: 10 mg/kg IV, 2 haftada bir | (Faz II) | Yok | Var (kısıtlı, endikasyon dışı) |
| Preferred | Paklitaksel (haftalık) + Bevacizumab | Yukarıdaki gibi |
| AURELIA | Var | Var |
| Other Recommended (Diğer Önerilen) | Oral Etoposid | Etoposid: Vepesid® kapsül | 50 mg/m²/gün PO, 21 gün, 7 gün ara (28 günde bir) | (GOG çalışması) | Var | Var (Vepesid) |
| Other Recommended | Karboplatin + Paklitaksel (haftalık) (x) | (Dozlar yukarıda) |
| (Platin direncine rağmen kullanılabilir) | Sınırlı | Var |
| Other Recommended | Albumin-bound Paklitaksel + Karboplatin (taxan alerjisi için) | Albumin-bound Paklitaksel: Abraxane® | Nab-P: 260 mg/m² IV + Karbop: AUC 5-6 IV, 21 günde bir | (Taxan alerjisinde alternatif) | Var (meme) | Var (kısıtlı, endikasyon dışı) |
| Other Recommended | Sisplatin + Gemsitabin (x) | Yukarıdaki gibi |
|
| Sınırlı | Var (kısıtlı) |
| Other Recommended | Paklitaksel + Pembrolizumab ± Bevacizumab (PD-L1 CPS ≥1) | Paklitaksel Pembrolizumab: Keytruda® | Pakli: 80 mg/m² IV haftalık Pem: 200 mg IV 3 haftada bir | KEYNOTE-B96 (ara analiz, Gyn Canc 2025): • mPFS (CPS≥1): 8.3 ay vs 7.2 ay (p=0.0014) • OS (CPS≥1): 18.2 ay vs 14.0 ay (p=0.0053) | Var (hızlandırılmış) | Yok |
| Useful in Certain Circumstances (Belirli Durumlarda Yararlı) | Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) (FRα-pozitif, ≥%75 boyanma, Kategori 1) | Elahere® | 6 mg/kg IV (düzeltilmiş ideal vücut ağırlığı), 3 haftada bir | MIRASOL (N Engl J Med 2023): • mPFS: 5.6 ay vs 4.0 ay (HR 0.62; p<0.001) • OS: 16.5 ay vs 12.8 ay (HR 0.67; p=0.005) | Var (Kategori 1) | Yok |
| Useful in Certain Circumstances | İpilimumab + Nivolumab (Berrak hücreli karsinom) | Yervoy® + Opdivo® | (Çalışma protokollerine göre) | Gao ve ark. (JAMA Oncol 2025): ORR %55 | Yok | Yok |
| Useful in Certain Circumstances | Trametinib (Düşük grade'li seröz) | Mekinist® | 2 mg PO, günde bir kez | GOG 281 (Lancet 2022): • mPFS: 13.0 ay vs 7.2 ay (HR 0.48; p<0.0001) | Var (melanom) | Var (kısıtlı, endikasyon dışı) |
| Useful in Certain Circumstances | Avutometinib + Defaktinib (Düşük grade'li seröz, KRAS-mutant) | (Türkiye'de yok) | (Çalışma dozları) | RAMP 201 (J Clin Oncol 2025): ORR %44 (KRAS-mutant) | Yok | Yok |
Platin-Dirençli Nüks Tedavisinde Önemli Uyarılar:
(x) Platin ajanlarının sınırlı aktivitesi: Platin bazlı rejimde hastalık progresyon göstermişse, platin ajanları genellikle önerilmez.
(t) Dosetaksel: Daha önce taksan kullanmış hastalarda.
(z) PD-L1 pozitifliği: FDA onaylı bir test ile CPS ≥1 olarak belirlenmelidir.
PARPi monoterapisi: 2026 V1 güncellemesinde, platin-dirençli ve platin-duyarlı nüks tedavisinde PARP inhibitörü monoterapisi (niraparib, olaparib, rucaparib) seçenekleri çıkarılmıştır.
Klinik Yorum (OV-D):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Tedavi Kişiselleştirilmelidir | Over kanseri sistemik tedavisi, histoloji, evre, grade, moleküler profil (BRCA, HRD), performans durumu, komorbiditeler ve hasta tercihi gibi birçok faktöre göre kişiselleştirilmelidir. NCCN'nin sunduğu seçenekler, bu kişiselleştirmeye olanak tanır. |
| Platin Duyarlılığı Bir Spektrumdur | Nüks tedavisinde, platin duyarlılığı sadece bir eşik değer (≥6 ay) değil, bir spektrum olarak değerlendirilmelidir. 6-12 ay arası nüks eden bir hasta ile 24 ay sonra nüks eden bir hastanın tedaviye yanıtı aynı olmayacaktır. |
| PARP İnhibitörlerinde Yeni Dönem | Nüks tedavisinde PARP inhibitörü monoterapisinin (kategori 3) çıkarılması, bu ilaçların sadece idame tedavisinde ve BRCA mutant hastalarda (veya HRD pozitif) kullanılması gerektiğini vurgular. Ayrıca, uzun süreli PARPi kullanımında MDS/AML riski unutulmamalıdır. |
| Platin-Dirençli Hastalıkta Yeni Umutlar | Platin-dirençli hastalıkta, mirvetuksimab (Elahere®) FRα-pozitif hastalarda, pembrolizumab + kemoterapi PD-L1 pozitif hastalarda, ipilimumab + nivolumab ise berrak hücreli karsinomda umut verici sonuçlar göstermektedir. Bu, dirençli hastalıkta dahi moleküler testlerin önemini artırmaktadır. |
| Türkiye'de İlaçlara Erişim | Karboplatin, paklitaksel, gemsitabin, lipozomal doksorubisin, topotekan, bevacizumab gibi temel ilaçlara erişim ve geri ödeme genel olarak iyidir. PARP inhibitörleri (olaparib, niraparib) BRCA mutant veya tüm hastalarda (niraparib) belirli koşullarda geri ödenmektedir. Ancak, mirvetuksimab, pembrolizumab (over endikasyonu), ipilimumab, nivolumab gibi yeni nesil ilaçların over kanseri endikasyonuyla geri ödemesi yoktur veya çok kısıtlıdır. |
| Klinik Çalışmalara Yönlendirin | Over kanseri tedavisi hızla gelişmektedir. Özellikle nadir histolojilerde, platin-dirençli hastalıkta veya standart tedavilere yanıtsız durumlarda, hastaları uygun klinik çalışmalara yönlendirmek, en güncel tedavi seçeneklerine erişimlerini sağlamanın en iyi yoludur. |
"Management of Drug Reactions (OV-E)"
İlaç Reaksiyonlarının Yönetimi (OV-E)
Bu bölüm, over kanseri tedavisinde kullanılan kemoterapi ve hedefe yönelik ajanlara bağlı gelişen infüzyon reaksiyonları ve hipersensitivite (alerjik) reaksiyonlarının tanınması, yönetimi ve önlenmesine yönelik prensipleri detaylandırır.
1. Genel Bilgiler ve Tanımlar
| Terim | Tanım ve Özellikler |
| İnfüzyon Reaksiyonu | Genellikle daha hafif semptomlarla (yüzde kızarma, döküntü, ateş, göğüste sıkışma, hafif kan basıncı değişiklikleri, sırt ağrısı, titreme) karakterizedir. İnfüzyon hızını azaltmak veya infüzyonu durdurmakla sıklıkla düzelir. En sık taksanlar (paklitaksel, dosetaksel) ve lipozomal doksorubisin ile görülür. |
| Hipersensitivite (Alerjik) Reaksiyon | Daha şiddetli semptomlarla (nefes darlığı, generalize ürtiker/kaşıntı, kan basıncı değişiklikleri, anjiyoödem, anaflaksi) karakterizedir. Semptomlar infüzyon durdurulduktan sonra da devam edebilir. En sık platin türevleri (karboplatin, sisplatin, oksaliplatin) ile görülür. Tekrarlayan maruziyetlerde risk artar. |
| Anaflaksi | Çok nadir, ancak hayatı tehdit eden, kardiyovasküler kollapsa yol açabilen ciddi alerjik reaksiyon. Platin ve taksan ajanları ile görülebilir. |
2. Risk Faktörleri ve Ön Hazırlık
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Yüksek Riskli Hastalar | • İlaca uzun süre ara verildikten sonra tekrar maruziyet • İlacın ilk ve sonraki maruziyetlerinde çoklu sikluslar • IV uygulama (oral veya IP'ye göre risk daha yüksek) • Diğer ilaçlara alerji öyküsü • Daha önce reaksiyon geçirme |
| Hasta ve Aile Eğitimi | İlaç reaksiyonu olasılığı, belirti ve semptomları hakkında hastalar ve aileleri bilgilendirilmelidir. Hastalara, özellikle klinikten ayrıldıktan sonra (gecikmiş döküntü) herhangi bir belirti gelişirse bildirmeleri söylenmelidir. |
| Klinik Hazırlık | Klinik ve hemşirelik personeli, her ilaç infüzyonunda olası bir ilaç reaksiyonuna karşı hazırlıklı olmalıdır. Şiddetli bir reaksiyon durumunda acil müdahale için standing order'lar yazılmalı ve tedavi alanında hayatı tehdit eden reaksiyonlar için uygun tıbbi ekipman bulunmalıdır. |
| Adrenalin Kullanımı | Herhangi bir kemoterapi ilacı tedavisi sırasında veya kısa süre sonra hipotansiyon (sistolik KB <90 mmHg) ile birlikte veya tek başına alerjik/hipersensitivite reaksiyonu semptomları gelişen her hastada Adrenalin (IM, 0.3 mL 1 mg/mL solüsyon/Epipen) kullanılmalıdır. Akut kardiyopulmoner arrest durumunda, standart resüsitasyon (ACLS) prosedürleri uygulanmalıdır. |
| Desensitizasyon | Hastayı bir alerjene karşı daha az reaksiyon gösterecek hale getirme sürecidir. Daha önce ilaç reaksiyonu geçirmiş hastalar için bir seçenektir. Daha önce çok şiddetli, hayatı tehdit eden bir reaksiyon geçirmişse, ilgili ilaç, bir alerji uzmanı veya desensitizasyon deneyimi olan bir uzman rehberliğinde kullanılmamalıdır. |
3. İnfüzyon Reaksiyonları ve Yönetimi
| Özellik | Detay |
| Sorumlu İlaçlar | Taksanlar (paklitaksel, dosetaksel), lipozomal doksorubisin. |
| Semptomlar | Yüzde kızarma, döküntü, ateş, göğüste sıkışma, hafif kan basıncı değişiklikleri, sırt ağrısı, titreme. |
| Yönetim (Daha Önce Reaksiyon Geçirdiyse) | Hafif reaksiyonlar için (yüzde kızarma, döküntü, titreme): 1. Hasta, hekim ve hemşire ekibinin plan konusunda rahat olması. 2. Hastanın uygun şekilde bilgilendirilmesi. 3. Klinik alanda acil ekipmanın hazır bulunması. 4. Taksan infüzyonu çok daha yavaş bir hızda yeniden başlatılır ve tolere edildikçe hız kademeli olarak artırılır. Bu yavaş infüzyonun desensitizasyondan farklı olduğu unutulmamalıdır. |
4. Alerjik Reaksiyonlar (Hipersensitivite) ve Yönetimi
| Özellik | Detay |
| Sorumlu İlaçlar | Platin türevleri (karboplatin, sisplatin, oksaliplatin). Müsinöz over kanserinde kullanılan oksaliplatin de bu gruptadır. |
| Semptomlar | Döküntü, ödem, nefes darlığı (bronkospazm), senkop veya presenkop, göğüs ağrısı, taşikardi, ürtiker/kaşıntı, kan basıncı değişiklikleri, bulantı, kusma, titreme, barsak fonksiyonlarında değişiklik, ve bazen "kötü bir şey olacak" hissi. Semptomlar infüzyon durdurulduktan ve/veya tedavi müdahalelerinden sonra devam edebilir. |
| Yönetim (Daha Önce Reaksiyon Geçirdiyse) | 1. Platin reaksiyonu (örn. karboplatin-hipersensitivite reaksiyonu) geçiren hastalar için alerji uzmanı (veya kalifiye tıbbi/jinekolojik onkolog) konsültasyonu ve cilt testi düşünülmelidir. 2. Hafif reaksiyon geçiren hastalar, platin ilacı yavaş infüze edilse bile daha ciddi reaksiyonlar geliştirebilir. 3. Daha şiddetli veya hayatı tehdit eden reaksiyonlar (kan basıncı değişiklikleri, dispne, taşikardi, yaygın ürtiker, anaflaksi, hipoksi) için, ilgili ilaç, desensitizasyon deneyimi olan bir uzman rehberliğinde kullanılmamalıdır. 4. İlacı tekrar vermek uygunsa, semptomlar düzelmiş olsa bile, kemoterapiye devam etmeden önce hastalar desensitize edilmelidir. Daha önce ilaç reaksiyonu geçirdilerse, hastalar her infüzyonda desensitize edilmelidir. |
5. İlaç Reaksiyonu Yönetim Algoritmaları (OV-E 4-7/12)
NCCN, platin ajanları ve taksan/lipozomal doksorubisin/biotherapeutic ajanlar için ayrıntılı yönetim algoritmaları sunar. Bu algoritmaların özeti aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Platin Ajanlara (Karboplatin, Sisplatin, Oksaliplatin) Bağlı Reaksiyon Yönetimi
| Reaksiyon Şiddeti | Yönetim |
| Hafif Reaksiyon (Yüzde kızarma, döküntü, ürtiker) | 1. İnfüzyonu durdur. 2. Semptomlar düzelene kadar bekle. 3. H1 antihistaminik (difenhidramin, hidroksizin) + H2 bloker (simetidin, famotidin) ± kortikosteroid (metilprednizolon, hidrokortizon, deksametazon) uygula. 4. Semptomlar düzeldikten sonra, infüzyonu daha yavaş hızda yeniden başlat. 5. Bir sonraki sikluslarda premedikasyonu artır. |
| Orta Dereceli Reaksiyon (Hafif dispne, göğüste sıkışma, hipotansiyon, GI semptomlar) | 1. İnfüzyonu durdur. 2. Semptomlar düzelene kadar bekle. 3. H1 antihistaminik + H2 bloker + kortikosteroid uygula, gerekirse IV sıvı. 4. Semptomlar düzeldikten sonra, desensitizasyon yap. |
| Şiddetli Reaksiyon (Şiddetli dispne, hışıltı, boğazda sıkışma, anjiyoödem, hipotansiyon, anaflaksi) | 1. İnfüzyonu durdur. 2. H1 antihistaminik + H2 bloker + kortikosteroid + adrenalin uygula, IV sıvı, havayolu desteği. 3. Hastayı hastaneye yatır, gözlem altında tut. 4. İlacı tekrar kullanma, alerji konsültasyonu iste. |
Tablo 2: Taksan (Paklitaksel, Dosetaksel), Lipozomal Doksorubisin veya Biyoterapötik Ajanlara Bağlı Reaksiyon Yönetimi
| Reaksiyon Şiddeti | Yönetim |
| Hafif Reaksiyon (Yüzde kızarma, döküntü, ürtiker, kaşıntı, ateş, titreme) | 1. İnfüzyonu durdur. 2. Semptomlar düzelene kadar bekle. 3. H1 antihistaminik (difenhidramin, hidroksizin) ± H2 bloker (simetidin, famotidin) ± kortikosteroid (metilprednizolon, hidrokortizon, deksametazon) uygula. 4. Semptomlar düzeldikten sonra, infüzyonu daha yavaş hızda yeniden başlat. 5. Bir sonraki sikluslarda premedikasyonu artır. |
| Orta/Şiddetli Reaksiyon (Nefes darlığı, göğüste sıkışma, hipotansiyon, generalize ürtiker, anjiyoödem) | 1. İnfüzyonu durdur. 2. H1 antihistaminik + H2 bloker + kortikosteroid uygula, gerekirse IV sıvı, adrenalin. 3. Albumin-bound paklitaksel (Abraxane®) geçiş düşünülebilir (tıbbi gereklilik varsa, örn. hipersensitivite reaksiyonu). Ancak, taksan değiştirmenin tüm hastalarda reaksiyonu önleyeceğine dair veri yoktur ve çapraz reaksiyonlar yaşanmıştır. 4. Desensitizasyon yap (deneyimli merkezde). |
6. Önemli İlaç Reaksiyonları ve Yönetim İpuçları
| İlaç | Reaksiyon Tipi | Yönetim İpuçları |
| Paklitaksel | İnfüzyon reaksiyonu (%27) | Premedikasyon (steroid + antihistaminik) şart. Reaksiyon gelişirse infüzyon hızı düşürülür, antihistaminik verilir. Şiddetli reaksiyonda albumin-bound paklitaksel (Abraxane®) geçiş veya desensitizasyon. |
| Karboplatin | Hipersensitivite (alerjik) reaksiyon (%16) | Risk: 6 siklus üzeri, tekrarlayan tedaviler. Reaksiyon gelişirse, alerji konsültasyonu ve cilt testi. Desensitizasyon protokolleri uygulanır. Tekrarlayan reaksiyonlarda karboplatin yerine sisplatin kullanılabilir (çapraz reaksiyon riski). |
| Sisplatin | Hipersensitivite (alerjik) reaksiyon (karboplatinden az) | Yönetim karboplatin ile benzer. |
| Oksaliplatin | Hipersensitivite (alerjik) reaksiyon | Müsinöz over kanserinde kullanılır. Yönetim diğer platinlerle benzer. Desensitizasyon protokolleri mevcuttur. |
| Lipozomal Doksorubisin | İnfüzyon reaksiyonu | Genellikle ilk infüzyonda, "sıcak basması" tarzında, yüzde kızarıklık, nefes darlığı, sırt ağrısı. İnfüzyon hızını yavaşlatmakla düzelir. |
Klinik Yorum (OV-E):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Platin Alerjisi Sık ve Ciddidir | Over kanseri tedavisinde karboplatin, birçok hastada 6 siklus veya daha fazla kullanılır. Bu, alerji riskini artırır. Özellikle nüks tedavisinde karboplatin tekrarlandığında, hastaları alerji belirtileri açısından yakından izlemek ve alerji gelişirse hızla müdahale etmek çok önemlidir. |
| Desensitizasyon Hayat Kurtarır | Platin alerjisi gelişen hastalarda, platin bazlı tedavi hala en etkili seçenek olabilir. Bu durumda, deneyimli bir merkezde uygulanan desensitizasyon protokolleri sayesinde hasta güvenli bir şekilde tedavi edilebilir. Desensitizasyon, her tedavi siklusunda tekrarlanmalıdır. |
| Taksan Alerjisinde Abraxane Alternatifi | Paklitaksel alerjisi gelişen hastalarda, albumin-bound paklitaksel (Abraxane®) iyi bir alternatif olabilir. Ancak, Abraxane'in içinde paklitakselin çözücüsü (Cremophor EL) bulunmadığı için alerji riski daha düşüktür, ancak çapraz reaksiyon tamamen ekarte edilemez. |
| Acil Durum Hazırlığı Şart | Her kemoterapi infüzyonu sırasında, anafilaksi dahil ciddi reaksiyonlara karşı acil müdahale ekipmanı (adrenalin, antihistaminikler, kortikosteroidler, oksijen, ambu, entübasyon ekipmanı) hazır bulundurulmalı ve personel bu konuda eğitimli olmalıdır. |
| Hasta Eğitimi İhmal Edilmemeli | Hastalar, olası reaksiyon belirtileri konusunda bilgilendirilmeli ve herhangi bir belirti geliştiğinde hemen sağlık personeline bildirmeleri gerektiği vurgulanmalıdır. Gecikmiş reaksiyonlar da olabileceği için, taburculuk sonrası da dikkatli olmaları önerilmelidir. |
WHO Histologic Classification (OV-F)
Bölüm: WHO Histolojik Sınıflaması (OV-F)
Bu bölüm, over tümörlerinin Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından belirlenen histolojik sınıflamasını içerir. Doğru histolojik tanı, uygun tedavi yaklaşımının belirlenmesi ve prognozun değerlendirilmesi için kritik öneme sahiptir. Sınıflama, tümörün davranışını belirten davranış kodları (behavior codes) ile birlikte verilmiştir.
Davranış Kodları (Behavior Codes)
| Kod | Anlamı |
| /0 | Benign tümörler |
| /1 | Tanımlanmamış, borderline veya belirsiz davranış |
| /2 | Karsinoma in situ ve grade III intraepitelyal neoplazi |
| /3 | Malign tümörler, primer bölge |
1. Over Tümörlerinin WHO Histolojik Sınıflaması
Tablo 1: Epitelyal Tümörler (En Sık Görülen Grup)
| Tümör Tipi | Alt Tipler | Davranış Kodu | Açıklama ve Klinik Önem |
| Seröz Tümörler | • Benign (kistadenom) • Borderline (atipik proliferatif tümör) • Malign (düşük grade'li adenokarsinom, yüksek grade'li adenokarsinom) | /0, /1, /3 | En sık görülen epitelyal tümör grubu. Yüksek grade'li seröz karsinom (HGSC) en agresif ve en sık görülen over kanseri tipidir. Düşük grade'li seröz karsinom (LGSOC) ise daha nadir, daha iyi prognozlu ve farklı moleküler özelliklere (KRAS, BRAF mutasyonları) sahiptir. |
| Müsinöz Tümörler | • Benign (kistadenom) • Borderline (atipik proliferatif tümör) • Malign (adenokarsinom) | /0, /1, /3 | Genellikle büyük, tek taraflı kitleler. En önemli ayırıcı tanı, GIS kaynaklı metastazlardır (Krukenberg tümörü, kolon kanseri metastazı). "Ekspansil" ve "infiltratif" invazyon paternleri prognozu etkiler. |
| Endometrioid Tümörler | • Benign (kistadenom) • Borderline (atipik proliferatif tümör) • Malign (adenokarsinom) | /0, /1, /3 | Endometriozis ile güçlü ilişkili. Grade 1 endometrioid karsinom iyi prognozlu, hormon reseptörü pozitif ve sıklıkla erken evrede teşhis edilir. Grade 2/3 endometrioid karsinom, HGSC'ye benzer şekilde tedavi edilir. |
| Berrak Hücreli Tümörler | • Benign (kistadenom) • Borderline (atipik proliferatif tümör) • Malign (adenokarsinom) | /0, /1, /3 | Endometriozis ile ilişkili. Yüksek grade'li tümörlerdir, ancak HGSC'den farklı moleküler profile (ARID1A, PIKCA mutasyonları) sahiptir. Kemoterapiye HGSC kadar duyarlı değildir. |
| Brenner Tümörleri | • Benign • Borderline (atipik proliferatif tümör) • Malign | /0, /1, /3 | Nadir görülen, genellikle benign seyirli tümörler. Malign formu çok nadirdir. |
| Karsinosarkom (MMMT) |
| /3 | Kötü diferansiye epitelyal over kanserinin bir varyantı olarak kabul edilir. Hem epitelyal hem de sarkomatöz bileşenler içerir. Çok agresif seyirlidir. |
Tablo 2: Germ Hücreli Tümörler (Genç Yaşta Sık Görülen Grup)
| Tümör Tipi | Davranış Kodu | Açıklama ve Klinik Önem |
| Disgerminom | /3 | En sık görülen malign germ hücreli tümör. Genç kadınlarda görülür. Radyosensitif ve kemoterapiye çok duyarlı. LDH sıklıkla yüksek, bazen β-hCG yükselebilir. |
| İmmatür Teratom | /3 | Grade 1-3. Grade 1 iyi prognozlu, grade 2-3 daha agresif. Nöral dokular içerir. AFP yükselebilir. |
| Yolk Sak Tümörü (Endodermal Sinüs Tümörü) | /3 | Agresif, hızlı büyüyen tümör. AFP (çok yüksek) karakteristik belirteçtir. |
| Embriyonel Karsinom | /3 | Nadir, agresif tümör. AFP ve β-hCG (yüksek). |
| Non-gestasyonel Koryokarsinom | /3 | Çok nadir, agresif, hematojen metastaz yapar. β-hCG (çok yüksek). |
| Miks Germ Hücreli Tümör | /3 | Birden fazla germ hücreli tümör tipi içerir. |
Tablo 3: Seks Kord-Stromal Tümörler (Hormon Aktif Tümörler)
| Tümör Tipi | Alt Tipler | Davranış Kodu | Açıklama ve Klinik Önem |
| Granüloza-Stromal Hücre Tümörleri | • Erişkin tip granüloza hücreli tümör • Juvenil tip granüloza hücreli tümör • Tekoma-fibroma grubu | /1, /3 | En sık görülen seks kord-stromal tümör. Erişkin tip, perimenopozal/postmenopozal kadınlarda görülür, östrojen salgılar (endometriyal patolojiye yol açabilir). İnhibin önemli bir tümör belirtecidir. Yavaş seyirli, geç nüksler (10-20 yıl) görülebilir. |
| Sertoli-Stromal Hücre Tümörleri | • Sertoli-Leydig hücreli tümör | /1, /3 | Nadir. Genç kadınlarda görülür. Androjen salgılar (virilizasyon, hirsutizm). |
| Granüloza-Sertoli-Leydig Hücre Tümörleri |
| /1, /3 | Çok nadir, miks tip. |
| Sklerozan Stromal Tümör |
| /1 | Nadir, genellikle benign. |
Tablo 4: Diğer Nadir Over Tümörleri
| Tümör Tipi | Davranış Kodu | Açıklama ve Klinik Önem |
| Overin Küçük Hücreli Karsinomu, Hiperkalsemik Tip (SCCOHT) | /3 | 2026 V1 NCCN kılavuzunda yeni eklenen bölüm. Çok nadir, genç kadınlarda görülen, son derece agresif ve kötü prognozlu tümör. SMARCA4 gen mutasyonu ile ilişkili. Sıklıkla hiperkalsemi ile prezente olur. |
| Lipid Hücreli Tümörler | /1, /3 | Steroid hücreli tümörler olarak da bilinir. Hormon aktif olabilir. |
| Over Rete Adneksa Tümörleri | /1, /3 | Çok nadir. |
| Mezonefrik Tümörler | /1, /3 | Çok nadir. |
| Wolf Kanadı Tümörleri | /1, /3 | Çok nadir. |
| Paraganglioma | /1 | Çok nadir. |
| Overin Nöroendokrin Tümörleri | /3 | Küçük hücreli karsinom (pulmoner tip), büyük hücreli nöroendokrin karsinom, karsinoid tümör. |
Tablo 5: Overe Metastaz Yapan Tümörler
| Primer Tümör Kaynağı | Açıklama ve Klinik Önem |
| Gastrointestinal Sistem | Mide (Krukenberg tümörü - signet ring hücreleri), kolon, apendiks, pankreas. Müsinöz histolojide mutlaka ekarte edilmelidir. |
| Meme | Lobüler meme kanseri overe metastaz yapabilir. |
| Endometriyum | Endometriyal karsinom overe metastaz yapabilir veya senkronize tümörler görülebilir. |
| Lenfoma | Over, lenfoma tutulumu gösterebilir (Non-Hodgkin lenfoma). |
| Diğer | Serviks, böbrek, melanom, akciğer. |
Klinik Yorum (OV-F):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Doğru Histolojik Tanı Tedavinin Temelidir | Over kanseri, tek bir hastalık değil, birçok farklı histolojik tipi içeren heterojen bir grup tümördür. Her bir histolojik tipin farklı bir biyolojisi, prognozu ve tedavi yaklaşımı vardır. Bu nedenle, doğru histolojik tanı, uygun tedavi planlaması için olmazsa olmazdır. |
| Jinekopatoloji Konsültasyonu Şart | Özellikle nadir görülen tümörlerde (LCOC), deneyimli bir jinekopatolog tarafından yapılan konsültasyon, tanısal hataları önlemek ve doğru tedaviye yönlendirmek için hayati öneme sahiptir. |
| İmmünohistokimya (IHC) Ayırıcı Tanıda Vazgeçilmezdir | IHC, özellikle ayırıcı tanının zor olduğu durumlarda (primer over müsinöz karsinomu vs GIS metastazı; endometrioid karsinom vs seks kord-stromal tümör) kritik rol oynar. PAX8, SATB2, CK7, CK20, napsin A, WT1, ER, inhibin gibi belirteçler, doğru tanıya ulaşmada yardımcıdır. |
| Moleküler Profil Giderek Önem Kazanıyor | Histolojik sınıflamanın yanı sıra, tümörlerin moleküler profili (BRCA, HRD, KRAS, BRAF, ARID1A, PIKCA, MSI, TMB, NTRK, HER2, FRα) tedavi seçeneklerini (PARP inhibitörleri, MEK inhibitörleri, BRAF inhibitörleri, immünoterapi, mirvetuksimab) belirlemede giderek daha önemli hale gelmektedir. |
| LCOC'ler İçin Farkındalık Gerekli | Over kanserlerinin büyük çoğunluğunu oluşturan HGSC dışında kalan bu tümörler, nadir görülmeleri nedeniyle akılda tutulmalı ve tanısal algoritmalarda yer almalıdır. Özellikle genç hastalarda görülen over tümörlerinde germ hücreli tümörler, hormon semptomları varlığında seks kord-stromal tümörler, müsinöz tümörlerde ise GIS metastazı ekarte edilmelidir. |
Staging (ST-1)
Evreleme (ST-1)
Bu bölüm, over kanseri, fallop tüpü kanseri ve primer periton kanserinin evrelemesinde kullanılan AJCC (American Joint Committee on Cancer) TNM ve FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) evreleme sistemlerini detaylandırır. Doğru evreleme, prognozun belirlenmesi ve uygun tedavi planlaması için kritik öneme sahiptir.
Tablo 1: Over, Fallop Tüpü ve Primer Periton Kanseri için AJCC TNM ve FIGO Evreleme Sistemi (8. Baskı, 2017)
| TNM | FIGO | Tanım |
| Primer Tümör (T) |
|
|
| TX |
| Primer tümör değerlendirilemiyor |
| T0 |
| Primer tümör kanıtı yok |
| T1 | I | Tümör over(ler)e veya fallop tüp(ler)ine sınırlı |
| T1a | IA | Tümör bir overe sınırlı (kapsül sağlam) veya bir fallop tüpüne sınırlı; over veya fallop tüpü yüzeyinde tümör yok, asit veya peritoneal yıkamada malign hücre yok |
| T1b | IB | Tümör her iki overe sınırlı (kapsüller sağlam) veya her iki fallop tüpüne sınırlı; over veya fallop tüpü yüzeyinde tümör yok, asit veya peritoneal yıkamada malign hücre yok |
| T1c | IC | Tümör bir veya her iki over veya fallop tüpüne sınırlı, aşağıdakilerden biri ile birlikte: |
| T1c1 | IC1 | Cerrahi spill (intraoperatif rüptür) |
| T1c2 | IC2 | Kapsül rüptürü (preoperatif) veya over/tüp yüzeyinde tümör |
| T1c3 | IC3 | Asit veya peritoneal yıkamada malign hücreler |
| T2 | II | Tümör bir veya her iki over veya fallop tüpünü tutar ve pelvise yayılım gösterir (aşağıya doğru) veya primer periton kanseri |
| T2a | IIA | Tümör uterusa ve/veya tüplere ve/veya overlere yayılmış/yayılım göstermiş |
| T2b | IIB | Tümör diğer pelvik intraperitoneal dokulara yayılmış |
| T3 | III | Tümör bir veya her iki over veya fallop tüpünü tutar veya primer periton kanseri, sitolojik veya histolojik olarak doğrulanmış periton metastazları ile birlikte (pelvis dışı) ve/veya retroperitoneal lenf nodu metastazı (porta hepatis metastazı IIIA2, IIIB, IIIC değil) |
| T3a | IIIA2 | Pelvis dışında mikroskopik peritoneal metastaz (supra mezokolik) (makroskopik hastalık yok) |
| T3b | IIIB | Pelvis dışında makroskopik peritoneal metastaz, en büyük çapı ≤ 2 cm |
| T3c | IIIC | Pelvis dışında makroskopik peritoneal metastaz, en büyük çapı > 2 cm |
| TNM | FIGO | Tanım |
| Bölgesel Lenf Nodları (N) |
|
|
| NX |
| Bölgesel lenf nodları değerlendirilemiyor |
| N0 |
| Bölgesel lenf nodu metastazı yok |
| N0(i+) |
| Bölgesel lenf nodlarında izole tümör hücreleri (ITC) ≤ 0.2 mm |
| N1 | IIIA1 | Pozitif retroperitoneal lenf nodları (histolojik olarak doğrulanmış) |
| N1a | IIIA1i | Metastaz ≤ 10 mm (en büyük boyutta) |
| N1b | IIIA1ii | Metastaz > 10 mm (en büyük boyutta) |
| TNM | FIGO | Tanım |
| Uzak Metastaz (M) |
|
|
| M0 |
| Uzak metastaz yok |
| M1 | IV | Uzak metastaz (peritoneal metastazlar dahil değil) |
| M1a | IVA | Plevral efüzyonda pozitif sitoloji |
| M1b | IVB | Parankimal karaciğer veya dalak metastazları; karın dışı organlara metastaz (inguinal lenf nodları ve karın boşluğu dışındaki lenf nodları dahil); barsağın transmural tutulumu |
Tablo 2: TNM ve FIGO Evre Gruplaması
| FIGO Evresi | T | N | M |
| Evre I | T1 | N0 | M0 |
| Evre IA | T1a | N0 | M0 |
| Evre IB | T1b | N0 | M0 |
| Evre IC | T1c | N0 | M0 |
| Evre II | T2 | N0 | M0 |
| Evre IIA | T2a | N0 | M0 |
| Evre IIB | T2b | N0 | M0 |
| Evre IIIA1 | T1/T2 | N1 | M0 |
| Evre IIIA2 | T3a | N0/N1 | M0 |
| Evre IIIB | T3b | N0/N1 | M0 |
| Evre IIIC | T3c | N0/N1 | M0 |
| Evre IV | Any T | Any N | M1 |
| Evre IVA | Any T | Any N | M1a |
| Evre IVB | Any T | Any N | M1b |
Evreleme ile İlgili Önemli Klinik Noktalar
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Cerrahi Evrelemenin Önemi | Over kanserinde doğru evreleme, kapsamlı cerrahi evreleme ile mümkündür. Bu, total abdominal histerektomi + bilateral salpingo-ooforektomi (TAH+BSO), omentektomi, peritoneal biyopsiler ve lenf nodu diseksiyonunu içerir. Cerrahi evreleme yapılmadan sadece görüntüleme ile evreleme yapmak, hastaların %30'unda evreyi olduğundan düşük (upstaging) saptamaya yol açabilir. |
| Evre IC'nin Alt Grupları | 2014 FIGO güncellemesi ile Evre IC, üç alt gruba ayrılmıştır: IC1 (cerrahi spill), IC2 (kapsül rüptürü veya yüzey tutulumu), IC3 (asit/peritoneal yıkamada pozitif sitoloji). Bu alt grupların prognozu farklıdır (IC3 en kötü) ve adjuvan tedavi kararını etkileyebilir. |
| Lenf Nodu Metastazı ve Evre IIIA1 | Pozitif retroperitoneal lenf nodları, makroskopik peritoneal hastalık olmasa bile, hastalığı Evre IIIA1'e yükseltir. Lenf nodu metastazının boyutu da (≤10 mm vs >10 mm) prognozu etkiler (IIIA1i vs IIIA1ii). |
| Evre IV Hastalık | Evre IV, uzak metastazı ifade eder. Evre IVA (plevral efüzyonda pozitif sitoloji) ile Evre IVB (karaciğer/dalak parankim metastazı, karın dışı organ metastazları, barsak transmural tutulumu) arasında prognoz farkı vardır (IVB daha kötü). Karaciğer kapsülü metastazları (parankim tutulumu olmadan) hala Evre III olarak kabul edilir. |
| Primer Periton Kanseri | Primer periton kanseri, overlerde minimal veya hiç tutulum olmaksızın peritonda yaygın hastalık ile prezente olur. Over kanseri ile aynı şekilde evrelenir ve tedavi edilir. |
| Fallop Tüpü Kanseri | Fallop tüpü kanseri de over kanseri ile aynı şekilde evrelenir. STIC (Seröz Tübal İntraepitelyal Karsinom) , yüksek grade'li seröz karsinomun öncü lezyonu olarak kabul edilir ve Evre 0 olarak sınıflandırılabilir. |
Klinik Yorum (ST-1):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| FIGO ve AJCC Uyumu | Over kanseri evrelemesinde kullanılan iki sistem (FIGO ve AJCC TNM) artık tamamen uyumludur. Bu, uluslararası ortak dil ve veri paylaşımı açısından büyük bir avantajdır. |
| Evre, Prognozun En Güçlü Belirleyicisidir | Over kanserinde evre, sağkalımın en önemli belirleyicisidir. Erken evre (Evre I) hastalıkta 5 yıllık sağkalım >%90 iken, ileri evre (Evre III-IV) hastalıkta bu oran %20-30'lara düşer. |
| Doğru Evreleme İçin Cerrahi Şart | Klinik evreleme (görüntüleme) genellikle yetersizdir. Kesin evre, ancak kapsamlı cerrahi evreleme sonrası patolojik değerlendirme ile konulabilir. Bu nedenle, over kanseri şüphesi olan her hasta, uygun cerrahi evreleme yapabilecek bir jinekolojik onkolog tarafından ameliyat edilmelidir. |
| Upstaging (Evre Yükseltme) Önemlidir | Cerrahi evreleme sonrası hastaların yaklaşık %30'unda evre yükselmesi (upstaging) görülür. Bu, adjuvan tedavi kararını doğrudan etkiler. Örneğin, sadece USG ile Evre I olarak değerlendirilen bir hasta, cerrahi evreleme sonrası Evre IIIA1 (lenf nodu pozitif) çıkabilir ve adjuvan kemoterapi alması gerekebilir. |
| Moleküler Profil Evreye Eklenmeli | Günümüzde, evrelemenin yanı sıra tümörün moleküler profili (BRCA mutasyonu, HRD durumu) de prognozu ve tedavi seçeneklerini belirlemede en az evre kadar önemli hale gelmiştir. Bu nedenle, evreleme bilgisi mutlaka moleküler test sonuçları ile birlikte değerlendirilmelidir. |
Abbreviations (ABBR-1)
Kısaltmalar (ABBR-1)
| Kısaltma | İngilizce Açılımı | Türkçe Karşılığı |
| ACLS | Advanced Cardiovascular Life Support | İleri Kardiyovasküler Yaşam Desteği |
| AFP | Alpha-fetoprotein | Alfa-fetoprotein |
| AJCC | American Joint Committee on Cancer | Amerikan Kanser Ortak Komitesi |
| ALT | Alanine Aminotransferase | Alanin Aminotransferaz |
| AML | Acute Myeloid Leukemia | Akut Myeloid Lösemi |
| AST | Aspartate Aminotransferase | Aspartat Aminotransferaz |
| AUC | Area Under the Curve | Eğri Altında Kalan Alan |
| AYA | Adolescent and Young Adult | Adölesan ve Genç Erişkin |
| β-hCG | Beta-human Chorionic Gonadotropin | Beta-insan Koryonik Gonadotropini |
| BRAF | B-Raf Proto-Oncogene | B-Raf Proto-Onkogeni |
| BSO | Bilateral Salpingo-Oophorectomy | Bilateral Salpingo-Ooferektomi (İki Taraflı Tüp ve Overlerin Alınması) |
| C/A/P | Chest/Abdomen/Pelvis | Toraks/Abdomen/Pelvis |
| CA-125 | Cancer Antigen 125 | Kanser Antijeni 125 |
| CA 19-9 | Carbohydrate Antigen 19-9 | Karbonhidrat Antijeni 19-9 |
| CAP | College of American Pathologists | Amerikan Patologlar Koleji |
| CBC | Complete Blood Count | Tam Kan Sayımı |
| CEA | Carcinoembryonic Antigen | Karsinoembriyonik Antijen |
| CI | Confidence Interval | Güven Aralığı |
| CLIA | Clinical Laboratory Improvement Amendments | Klinik Laboratuvar İyileştirme Değişiklikleri (ABD'de laboratuvar sertifikasyonu) |
| CPS | Combined Positive Score | Kombine Pozitif Skor (PD-L1 için) |
| CR | Complete Response | Tam Yanıt |
| ctDNA | Circulating Tumor DNA | Dolaşımdaki Tümör DNA'sı |
| DFS | Disease-Free Survival | Hastalıksız Sağkalım |
| dMMR | Mismatch Repair Deficient | Mismatch Repair Eksikliği |
| DSS | Disease-Specific Survival | Hastalığa Özgü Sağkalım |
| ECOG | Eastern Cooperative Oncology Group | Doğu Kooperatif Onkoloji Grubu (Performans skoru) |
| ER | Estrogen Receptor | Östrojen Reseptörü |
| ERAS | Enhanced Recovery After Surgery | Cerrahi Sonrası Hızlandırılmış İyileşme |
| FDA | Food and Drug Administration | (ABD) Gıda ve İlaç Dairesi |
| FDG-PET | Fluorodeoxyglucose-Positron Emission Tomography | Florodeoksiglukoz-Pozitron Emisyon Tomografisi |
| FIGO | International Federation of Gynecology and Obstetrics | Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu |
| FNA | Fine-Needle Aspiration | İnce İğne Aspirasyonu |
| FRα (FOLR1) | Folate Receptor Alpha | Folat Reseptör Alfa |
| G-CSF | Granulocyte Colony-Stimulating Factor | Granülosit Koloni Uyarıcı Faktör |
| GI | Gastrointestinal | Gastrointestinal |
| GIS | Gastrointestinal System | Gastrointestinal Sistem |
| GOG | Gynecologic Oncology Group | Jinekolojik Onkoloji Grubu |
| HCT | Hematopoietic Cell Transplant | Hematopoietik Hücre Nakli |
| HDKT | High-Dose Chemotherapy | Yüksek Doz Kemoterapi |
| HE4 | Human Epididymis Protein 4 | İnsan Epididimis Proteini 4 |
| HER2 | Human Epidermal Growth Factor Receptor 2 | İnsan Epidermal Büyüme Faktör Reseptörü 2 |
| HGSC | High-Grade Serous Carcinoma | Yüksek Grade'li Seröz Karsinom |
| HIPEC | Hyperthermic Intraperitoneal Chemotherapy | Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi |
| HR | Homologous Recombination / Hazard Ratio | Homolog Rekombinasyon / Tehlike Oranı (Hazard Ratio) |
| HRD | Homologous Recombination Deficiency | Homolog Rekombinasyon Defektifliği |
| HRP | Homologous Recombination Proficiency | Homolog Rekombinasyon Yeterliliği (Sağlam) |
| HRT | Hormone Replacement Therapy | Hormon Replasman Tedavisi |
| IDS | Interval Debulking Surgery | Interval Sitoredüktif Cerrahi |
| IHC | Immunohistochemistry | İmmünohistokimya |
| IM | Intramuscular | İntramüsküler (Kas içi) |
| IP | Intraperitoneal | İntraperitoneal (Karın içi) |
| IP/IV | Intraperitoneal/Intravenous | İntraperitoneal/İntravenöz |
| ITC | Isolated Tumor Cells | İzole Tümör Hücreleri |
| IV | Intravenous | İntravenöz (Damar içi) |
| LDH | Lactate Dehydrogenase | Laktat Dehidrogenaz |
| LFT | Liver Function Test | Karaciğer Fonksiyon Testi |
| LGSOC | Low-Grade Serous Ovarian Carcinoma | Düşük Grade'li Seröz Over Karsinomu |
| LH-RH | Luteinizing Hormone-Releasing Hormone | Luteinizan Hormon Salgılatıcı Hormon |
| LMP | Low Malignant Potential | Düşük Malign Potansiyelli |
| LCOC | Less Common Ovarian Cancers | Daha Az Görülen Over Kanserleri |
| LOH | Loss of Heterozygosity | Heterozigotluk Kaybı |
| MAPK | Mitogen-Activated Protein Kinase | Mitojenle Aktive Edilmiş Protein Kinaz |
| MDS | Myelodysplastic Syndrome | Miyelodisplastik Sendrom |
| MGHT | Malignant Germ Cell Tumors | Malign Germ Hücreli Tümörler |
| MGPT | Multigene Panel Testing | Çok Genli Panel Testi |
| MİC | Minimal İnvaziv Cerrahi | Minimal İnvaziv Cerrahi |
| MMMT | Malignant Mixed Mullerian Tumor | Malign Mülleryan Mikst Tümör (Karsinosarkom) |
| MMR | Mismatch Repair | Mismatch Repair (DNA onarım geni) |
| MR | Magnetic Resonance | Manyetik Rezonans |
| MRI | Magnetic Resonance Imaging | Manyetik Rezonans Görüntüleme |
| MSI | Microsatellite Instability | Mikrosatellit İnstabilitesi |
| MSI-H | Microsatellite Instability-High | Mikrosatellit İnstabilitesi-Yüksek |
| NACT | Neoadjuvant Chemotherapy | Neoadjuvan Kemoterapi |
| NCCN | National Comprehensive Cancer Network | Ulusal Kapsamlı Kanser Ağı |
| NTRK | Neurotrophic Tyrosine Receptor Kinase | Nörotrofik Tirozin Reseptör Kinaz |
| OKHN | Otolog Kök Hücre Nakli | Otolog Kök Hücre Nakli |
| ORR | Overall Response Rate | Genel Yanıt Oranı |
| OS | Overall Survival | Genel Sağkalım |
| PARP | Poly (ADP-ribose) Polymerase | Poli (ADP-riboz) Polimeraz |
| PARPi | PARP Inhibitor | PARP İnhibitörü |
| PCS | Primary Cytoreductive Surgery | Primer Sitoredüktif Cerrahi |
| PD-1 | Programmed Cell Death Protein 1 | Programlı Hücre Ölümü Proteini 1 |
| PD-L1 | Programmed Death-Ligand 1 | Programlı Ölüm Ligandı 1 |
| PET/CT | Positron Emission Tomography/Computed Tomography | Pozitron Emisyon Tomografisi/Bilgisayarlı Tomografi |
| PFS | Progression-Free Survival | Progresyonsuz Sağkalım |
| PFT | Pulmonary Function Test | Pulmoner Fonksiyon Testi |
| P/LP | Pathogenic/Likely Pathogenic | Patojenik/Muhtemel Patojenik |
| PO | Per Oral (by mouth) | Ağız Yoluyla |
| PR | Partial Response | Kısmi Yanıt |
| PR | Progesterone Receptor | Progesteron Reseptörü |
| PS | Performance Status | Performans Durumu |
| QOL | Quality of Life | Yaşam Kalitesi |
| REI | Reproductive Endocrinology and Infertility | Reprodüktif Endokrinoloji ve İnfertilite |
| RET | Rearranged During Transfection | Transfeksiyon Sırasında Yeniden Düzenlenmiş (Onkogen) |
| RFS | Relapse-Free Survival | Nükssüz Sağkalım |
| RRSO | Risk-Reducing Salpingo-Oophorectomy | Risk Azaltıcı Salpingo-Ooferektomi |
| RT | Radiation Therapy | Radyoterapi |
| SC | Subcutaneous | Subkutan (Deri altı) |
| SCCOHT | Small Cell Carcinoma of the Ovary, Hypercalcemic Type | Overin Küçük Hücreli Karsinomu, Hiperkalsemik Tip |
| SD | Stable Disease | Stabil Hastalık |
| SEE-FIM | Sectioning and Extensively Examining the FIMbriated end | Fimbriyal Ucun Kesitlenmesi ve Kapsamlı İncelenmesi (protokol) |
| SGK | Sosyal Güvenlik Kurumu | Sosyal Güvenlik Kurumu (Türkiye) |
| SGO | Society of Gynecologic Oncology | Jinekolojik Onkoloji Derneği |
| SKST | Sex Cord-Stromal Tumors | Seks Kord-Stromal Tümörler |
| STIC | Serous Tubal Intraepithelial Carcinoma | Seröz Tübal İntraepitelyal Karsinom |
| TAH | Total Abdominal Hysterectomy | Total Abdominal Histerektomi |
| TMB | Tumor Mutational Burden | Tümör Mutasyon Yükü |
| TMB-H | Tumor Mutational Burden-High | Tümör Mutasyon Yüksek |
| TNM | Tumor, Node, Metastasis | Tümör, Nod, Metastaz |
| TP53 | Tumor Protein 53 | Tümör Proteini 53 |
| US | Ultrasound | Ultrason |
| USG | Ultrasonography | Ultrasonografi |
| USO | Unilateral Salpingo-Oophorectomy | Unilateral Salpingo-Ooferektomi (Tek Taraflı Tüp ve Overin Alınması) |
| VATS | Video-Assisted Thoracoscopic Surgery | Video Yardımlı Torakoskopik Cerrahi |
| WHO | World Health Organization | Dünya Sağlık Örgütü |
| WT1 | Wilms Tumor 1 | Wilms Tümörü 1 |
| YDKT | Yüksek Doz Kemoterapi | Yüksek Doz Kemoterapi |
Klinik Yorum (ABBR-1):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Ortak Dil Kullanımı | Bu kısaltmalar, over kanseri yönetiminde uluslararası literatürü takip etmek, hasta dosyalarını düzenlemek ve meslektaşlarla iletişim kurmak için ortak bir dil oluşturur. Özellikle BRCA, HRD, PARPi, HIPEC, IDS gibi kısaltmalar, günlük pratikte sıkça kullanılmaktadır. |
| Kısaltmaların Doğru Kullanımı | Kısaltmaların doğru kullanımı, tıbbi hataları önlemek açısından önemlidir. Örneğin, PR hem "partial response" (kısmi yanıt) hem de "progesterone receptor" (progesteron reseptörü) anlamına gelebilir. Bağlama göre doğru anlamın çıkarılması gerekir. |
| Türkçe Karşılıklar | Klinik pratikte sıklıkla İngilizce kısaltmalar kullanılsa da, hasta ile iletişimde ve bazı resmi belgelerde Türkçe karşılıkların bilinmesi önemlidir. Özellikle hasta onam formlarında, cerrahi prosedürler (BSO, USO, TAH) Türkçe açıklamalarıyla birlikte yazılmalıdır. |
| Yeni Kısaltmalar | Over kanseri tedavisindeki hızlı gelişmeler, yeni kısaltmaların (SCCOHT, FRα, CPS, TMB-H, MSI-H, dMMR, NTRK) da günlük pratiğe girmesine neden olmaktadır. Bu kısaltmaların anlamlarını bilmek, yeni tedavi seçeneklerini değerlendirebilmek için gereklidir. |
Genel Bakış (Overview)
1. Epidemiyoloji ve Genel Bilgiler
| Konu | Detay |
| Over Kanseri Sıklığı | Epitelyal over kanseri, Amerika Birleşik Devletleri'nde kadınlarda kanser mortalitesinin altıncı en sık nedenidir. |
| 2026 Tahmini Veriler (ABD) | • Yeni tanı: 21.010 • Ölüm: 12.450 |
| 5 Yıllık Sağkalım | Yaklaşık %52. Ancak, erken evre hastalık ve belirli histolojik alt tipler için sağkalım daha uzundur. |
| Kılavuzun Kapsamı | Bu kılavuz, en sık görülen alt tipler olan yüksek grade'li seröz ve grade 2/3 endometrioid kanserlerin yanı sıra, daha az görülen over kanserlerini (LCOC) de içerir: • Karsinosarkom • Berrak hücreli karsinom • Müsinöz karsinom • Düşük grade'li seröz karsinom • Overin küçük hücreli karsinomu (hiperkalsemik tip) • Grade 1 endometrioid karsinom • Borderline epitelyal tümörler • Malign seks kord-stromal tümörler • Malign germ hücreli tümörler |
2. Kılavuzun Kapsamı ve Sınırlamaları
| Konu | Detay |
| Klinik Varyasyonlar | Kılavuz, tüm olası klinik varyasyonları içeremez ve iyi klinik yargının veya tedavilerin bireyselleştirilmesinin yerini alması amaçlanmamıştır. |
| İstisnalar | Kılavuz geliştirme sürecinde panel üyeleri arasında istisnai durumlar tartışılmıştır. |
| %5 Kuralı | Tüm vakaların %5'inden azını oluşturan nadir klinik durumlar veya koşullar, bu kılavuzlardan çıkarılmıştır. |
Klinik Yorum (Overview):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Over Kanseri Bir Hastalık Değil, Bir Hastalıklar Grubudur | Over kanseri denildiğinde akla ilk gelen yüksek grade'li seröz karsinom (HGSC) olsa da, aslında over kaynaklı birçok farklı tümör tipi vardır. Her birinin kendine özgü biyolojisi, prognozu ve tedavi yaklaşımı vardır. Bu nedenle, "over kanseri" tanısıyla karşılaştığımızda, histolojik alt tipi mutlaka belirlemeli ve tedaviyi buna göre planlamalıyız. |
| LCOC'ler İçin Farkındalık Gerekli | Nadir over kanserleri (LCOC), tüm over kanserlerinin küçük bir yüzdesini oluştursa da, her biri önemli klinik zorluklar içerir. Bu tümörlerin tanınması, doğru tanı için jinekopatoloji konsültasyonu yapılması ve tedavi seçeneklerinin (hormon tedavileri, hedefe yönelik tedaviler) bilinmesi, bu hastaların yönetiminde kritik öneme sahiptir. |
| Kılavuzlar Yol Gösterir, Ancak Tek Başına Yeterli Değildir | NCCN kılavuzları, güncel kanıtları ve uzman görüşlerini sentezleyerek kliniğimize yol gösteren çok değerli kaynaklardır. Ancak, her hasta farklıdır. Kılavuzdaki önerileri uygularken, hastanın performans durumu, komorbiditeleri, kişisel tercihleri ve sosyal desteği gibi bireysel faktörleri de göz önünde bulundurarak tedaviyi kişiselleştirmek, iyi hekimliğin olmazsa olmazıdır. |
| %5 Kuralı ve Nadir Tümörler | Kılavuzun %5 kuralı, pratik bir yaklaşım olsa da, nadir tümörlerin yönetiminde kliniğin elini zayıflatabilir. Bu nedenle, nadir tümörlerle karşılaştığımızda, deneyimli merkezlerle konsültasyon yapmak, multidisipliner tümör konseylerinde vakayı tartışmak ve mümkünse klinik çalışmalara yönlendirmek en doğru yaklaşımdır. |
Sıradaki bölüm olan "Guidelines Update Methodology" (Kılavuz Güncelleme Metodolojisi) için hazır olduğunuzda lütfen belirtin.
Bölüm: Over Kanseri için Risk Faktörleri
1. Genetik Risk Faktörleri
| Risk Faktörü | Detay ve Klinik Önem |
| BRCA1/2 Gen Mutasyonları | Konfirme BRCA1/2 P/LP varyantı taşıyıcıları over kanseri için artmış risk altındadır. |
| Risk Azaltıcı Cerrahinin Etkinliği | Risk azaltıcı salpingo-ooforektominin (RRSO) , BRCA1/2 P/LP varyantı taşıyıcılarında over kanseri riskini azaltmadaki etkinliği birçok çalışmada gösterilmiştir. |
| Detaylı Bilgi | Genetik/ailevi riskler ve risk azaltıcı stratejiler hakkında detaylı bilgi için NCCN Genetik/Familial Yüksek Risk Değerlendirme: Meme, Over, Pankreas ve Prostat kılavuzuna bakınız (www.NCCN.org). |
2. Koruyucu Faktörler
| Faktör | Risk Azaltma Oranı | Açıklama |
| Gebelik/Doğum | %30-60 | ≥1 gebelik/doğum öyküsü, over kanseri riskinde azalma ile ilişkilidir. |
| Oral Kontraseptif Kullanımı | %30-60 | Oral kontraseptif (doğum kontrol hapı) kullanımı riski azaltır. |
| Emzirme | %30-60 | Emzirme, koruyucu etki gösterir. |
3. Risk Artırıcı Faktörler
| Faktör | Risk Etkisi | Açıklama |
| Nulliparite (Hiç doğum yapmamış olma) | Artmış risk | Hiç doğum yapmamış kadınlarda over kanseri riski daha yüksektir. |
| Postmenopozal Hormon Tedavisi | Artmış risk (tartışmalı) | Postmenopozal hormon tedavisinin over kanseri riskini artırabileceğini gösteren veriler vardır, ancak çalışmalar arasında farklılıklar vardır. |
| İnfertilite Tedavisi (IVF) | Borderline tümör riskinde artış | İn vitro fertilizasyon (IVF) için over stimülasyonu, overin borderline epitelyal tümörleri (düşük malign potansiyelli - LMP) riskini artırabilir. |
| Obezite | Artmış risk (tartışmalı) | Obezitenin over kanseri riski ile ilişkili olduğu gösterilmiştir, ancak veriler tutarlı değildir. |
| Sigara | Artmış risk (tartışmalı) | Sigara içiminin over kanseri riski ile ilişkili olduğu gösterilmiştir, ancak veriler tutarlı değildir. |
Klinik Yorum (Risk Faktörleri):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Genetik Risk Değerlendirmesi Şart | Over kanseri tanısı alan her hastada, aile öyküsü dikkatlice alınmalı ve uygun kriterleri taşıyan hastalar genetik danışmanlığa yönlendirilmelidir. BRCA1/2 mutasyonu saptanması, sadece hasta için değil, aile bireyleri için de hayati önem taşır. Ayrıca, BRCA mutasyonu, PARP inhibitörü tedavisi için bir prediktif biyobelirteçtir. |
| Koruyucu Faktörlerin Klinik Kullanımı | Gebelik, emzirme ve oral kontraseptif kullanımı gibi koruyucu faktörler, over kanseri riskini azaltmada önemli rol oynar. Bu bilgiler, özellikle yüksek riskli hastalarla (BRCA taşıyıcıları) risk azaltma stratejilerini konuşurken kullanılabilir. |
| Risk Faktörlerinin Karmaşıklığı | Over kanseri risk faktörleri, tek başına değil, birbirleriyle etkileşim içinde değerlendirilmelidir. Örneğin, genetik yatkınlığı olan bir bireyde, koruyucu faktörlerin varlığı riski tamamen ortadan kaldırmayabilir. |
| Yaşam Tarzı Faktörleri | Obezite ve sigara gibi yaşam tarzı faktörleri, over kanseri riski ile ilişkili olsa da, verilerin tutarsızlığı nedeniyle net önerilerde bulunmak zordur. Ancak, genel sağlık açısından, tüm hastalara sağlıklı kilo ve sigarasız yaşam önerilmelidir. |
| İnfertilite Tedavisi ve Borderline Tümörler | IVF sonrası borderline tümör riskindeki artış, bu tedaviyi düşünen hastaların bilgilendirilmesi gereken önemli bir noktadır. Ancak, risk artışı mutlak değil, rölatiftir ve IVF'in getirdiği faydalar (gebelik şansı) ile birlikte değerlendirilmelidir. |
Bölüm: Klinik Belirti ve/veya Semptomlar
1. Klinik Belirtiler (Fizik Muayene Bulguları)
| Belirti | Açıklama |
| Abdominal Distansiyon/Asit | Karında şişlik, gerginlik, sıvı birikimi |
| Palpabl Pelvik/Abdominal Kitle | Fizik muayenede ele gelen kitle |
2. Klinik Semptomlar (Hasta Şikayetleri)
| Semptom | Açıklama |
| Şişkinlik (Bloating) | Karında dolgunluk, gaz sıkışması hissi |
| Pelvik veya Abdominal Ağrı | Kasık veya karın bölgesinde ağrı |
| Yemek Yemede Zorluk / Çabuk Doyma | Az yemekle doyma, iştahsızlık |
| Üriner Semptomlar | Sık idrara çıkma, acil idrara çıkma hissi |
3. Önemli Klinik Uyarı
| Uyarı | Detay |
| Semptomların Değerlendirilmesi | Bu semptomlar özellikle yeni ortaya çıkmış, sık (>12 kez/ay) ve bilinen veya daha önce tanımlanmış herhangi bir maligniteye/nedene bağlanamıyorsa, over patolojisi olasılığı akla gelmelidir. |
| Hekimin Sorumluluğu | Bu semptomlar kümesi ile başvuran hastaları değerlendiren hekimler, over patolojisi olasılığının farkında olmalıdır. |
Klinik Yorum (Klinik Belirti ve Semptomlar):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Sinsi Başlangıç ve Spesifik Olmayan Semptomlar | Over kanseri, "sessiz katil" olarak adlandırılmasının nedeni, erken evrelerde genellikle hiçbir belirti vermemesi veya çok hafif, spesifik olmayan semptomlarla ortaya çıkmasıdır. Bu semptomlar (şişkinlik, hazımsızlık, sık idrara çıkma) sıklıkla gastrointestinal veya üriner sistem hastalıklarıyla karıştırılabilir. |
| Semptomların Persistan ve Yeni Olması Önemli | Toplumda oldukça sık görülen bu semptomların over kanseri açısından uyarıcı olması için yeni ortaya çıkmış, sürekli (persistan) ve sık (>12 gün/ay) olması gerekir. Uzun süredir ara sıra şişkinlik yaşayan bir hastada over kanseri olasılığı düşükken, son birkaç aydır neredeyse her gün şişkinlik ve karın ağrısı olan bir hastada over kanseri mutlaka akla gelmelidir. |
| Over Kanseri Bilincinin Artırılması | Hem sağlık profesyonelleri hem de toplum, over kanserinin bu sinsi semptomları konusunda bilinçlendirilmelidir. Özellikle birinci basamak hekimleri, bu semptomlarla başvuran hastalarda over kanseri olasılığını düşünmeli ve gerekli tetkikleri (pelvik muayene, USG, CA-125) yapmalı veya hastayı jinekolojik onkolojiye yönlendirmelidir. |
| Tanıda Gecikmeyi Önlemek | Over kanserinde tanıda gecikme, hastalığın ileri evrede teşhis edilmesine ve prognozun kötüleşmesine yol açar. Bu nedenle, özellikle risk faktörleri (BRCA mutasyonu, aile öyküsü) olan hastalarda semptomlar daha dikkatli değerlendirilmeli ve düşük eşikle ileri tetkik yapılmalıdır. |
Bölüm: Değerlendirme (Workup)
Bu bölüm, over kanseri şüphesi olan bir hastada yapılması gereken değerlendirme basamaklarını detaylandırır.
1. Görüntüleme (Imaging)
| Değerlendirme Basamağı | Önerilen Yöntem | Açıklama |
| Primer Görüntüleme | Pelvik USG ve/veya Abdomen/Pelvis BT/MR | Klinik olarak endike ise Toraks BT eklenebilir. |
| Belirsiz Over Lezyonları | PET/BT, MR veya PET/MR | Sonuçlar yönetimi değiştirecekse, belirsiz over lezyonları için endike olabilir. |
| Yeni Tanı Almış Hasta (Cerrahi Sonrası Sevk) | • Toraks/Abdomen/Pelvik BT • Toraks BT + Abdomen/Pelvis MR • PET/MR veya PET/BT (kafatası tabanından uyluk ortasına) | Daha önce cerrahi geçirmiş ve yeni tanı almış hastalarda hastalığın yaygınlığını değerlendirmek için. |
2. Laboratuvar Çalışmaları ve Biyobelirteç Testleri
| Test | Açıklama ve Klinik Önemi |
| CBC (Tam Kan Sayımı) | Anemi, trombositoz vb. değerlendirmek için |
| Biyokimya Profili + LFT | Böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını değerlendirmek için |
| CA-125 | Preoperatif dönemde bakılabilir. Klinik seyirle korelasyon gösterir, tedavi yanıtını ve nüksü izlemede kullanılır. |
| HE4 | Prognoz ve nüksün erken saptanmasında CA-125'e ek bilgi sağlayabilir. |
| İnhibin | Seks kord-stromal tümörlerde (özellikle granüloza hücreli tümör) yükselir. |
| AFP, β-hCG, LDH | Germ hücreli tümörlerde yükselir. Genç hastalarda over kitlesi varlığında mutlaka bakılmalıdır. |
| CEA, CA 19-9 | Müsinöz tümörlerde yükselebilir. Gastrointestinal sistem kaynaklı metastazları ekarte etmek için önemlidir. |
| CA-125:CEA Oranı | >25 ise over kanseri lehine yorumlanır. Özellikle biyopsi mümkün değilse, asit veya plevral efüzyon sitopatolojisi ile birlikte tanıyı desteklemek için kullanılabilir. |
3. Beslenme Durumu ve Performans Statusu
| Değerlendirme | Açıklama |
| Beslenme Durumu | Hastanın beslenme durumu değerlendirilir. Kötü beslenme, suboptimal cerrahi, cerrahi komplikasyonlar ve kötü sağkalım ile ilişkilidir. |
| Performans Statusu (PS) | ECOG performans skoru değerlendirilir. PS, sekonder sitoredüktif cerrahi ve sistemik tedaviye uygunluğu belirlemede kullanılır. |
4. Gastrointestinal (GI) Değerlendirme
| Endikasyon | Açıklama |
| Yüksek CEA ve Adneksiyal Kitle | Overe metastaz yapmış bir GIS primer tümörü ile primer over müsinöz karsinomunu ayırt etmek için GIS değerlendirmesi (endoskopi, kolonoskopi) yapılmalıdır. |
| Pankreatik Kitle veya Yaygın Abdominal Hastalık | Primer GIS kanseri şüphesini artırır. |
5. Aile Öyküsü ve Genetik Test
| Değerlendirme | Açıklama |
| Aile Öyküsü | Detaylı aile öyküsü alınır. |
| Genetik Danışmanlık ve Test | Hastalar, over kanseri risk genlerinde germline mutasyon taşıyıcılığı açısından genetik danışmanlığa ve/veya genetik teste yönlendirilmelidir. Primer tedavi (cerrahi ve kemoterapi) genetik danışmanlık için geciktirilmemelidir. |
6. Jinekolojik Onkolog Konsültasyonu
| Endikasyon | Açıklama |
| Klinik Olarak Şüpheli Lezyonlar | Klinik olarak şüpheli lezyonu olan tüm hastalar, değerlendirme için deneyimli bir jinekolojik onkoloğa yönlendirilmelidir. |
| Jinekolojik Onkologun Rolü | • Hastanın cerrahi adayı olup olmadığını değerlendirmek • Neoadjuvan tedavi (NACT) için uygun adayları belirlemek • Debulking cerrahisinin fizibilitesini belirlemek için laparoskopik değerlendirme yapmak • Kesin tanı için ihtiyaç duyulan dokuyu elde etmek |
7. Reprodüktif Endokrinoloji ve İnfertilite (REI) Değerlendirmesi
| Endikasyon | Açıklama |
| Fertilite Koruma İsteği | Fertiliteyi korumak isteyen hastalar, kemoterapi başlamadan önce oosit toplama olasılığı da dahil olmak üzere konsültasyon için bir reprodüktif endokrinoloğa yönlendirilmelidir. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi Adayları | Fertilite koruyucu cerrahi, erken evre ve/veya düşük riskli tümörleri (erken evre invaziv epitelyal tümörler, LMP lezyonlar, malign germ hücreli tümörler, malign seks kord-stromal tümörler) olan ve fertiliteyi korumak isteyen hastalar için düşünülebilir. |
Klinik Yorum (Workup):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Multidisipliner Yaklaşım Şart | Over kanseri şüphesi olan bir hastanın değerlendirmesi, jinekolojik onkoloji, radyoloji, patoloji, tıbbi onkoloji, genetik ve gerektiğinde gastroenteroloji gibi farklı disiplinlerin bir arada çalışmasını gerektirir. Multidisipliner yaklaşım, doğru tanı, doğru evreleme ve doğru tedavi planlamasının temelidir. |
| Görüntülemenin Akılcı Kullanımı | Pelvik USG, ilk basamak görüntüleme yöntemi olarak çok değerlidir. Ancak, hastalığın yaygınlığını değerlendirmek ve cerrahi planlamayı yapmak için Toraks/Abdomen/Pelvik BT veya MR mutlaka yapılmalıdır. PET/BT, rutin evrelemede değil, belirsiz lezyonlarda veya nüks şüphesinde kullanılmalıdır. |
| Tümör Belirteçleri Tanıda Yardımcıdır, Ancak Tek Başına Tanı Koydurmaz | CA-125 başta olmak üzere tümör belirteçleri, tanıyı desteklemek, tedavi yanıtını izlemek ve nüksü saptamak için çok faydalıdır. Ancak, tek başına yüksek CA-125 over kanseri tanısı koydurmaz (endometriozis, pelvik inflamatuar hastalık, gebelik, diğer kanserlerde de yükselebilir). Tanı mutlaka histolojik veya sitolojik olarak doğrulanmalıdır. |
| Genetik Test Zamanlaması | Genetik test, tedavi planlamasını (PARP inhibitörleri) doğrudan etkilediği için mümkün olan en erken aşamada yapılmalıdır. Ancak, genetik test sonucu beklenirken, acil cerrahi veya kemoterapi gereken hastalarda tedavi geciktirilmemelidir. |
| Jinekolojik Onkolog Elzemdir | Over kanseri şüphesi olan her hasta, mutlaka bir jinekolojik onkolog tarafından değerlendirilmelidir. Jinekolojik onkolog, sadece cerrahiyi yapmakla kalmaz, aynı zamanda hastanın tüm tedavi sürecini (neoadjuvan tedavi, adjuvan tedavi, idame tedavi, nüks tedavisi) yöneten ve multidisipliner ekibi koordine eden ana hekimdir. |
Histopathology, Staging, and Molecular Testing
Histopatoloji, Evreleme ve Moleküler Test
Bu bölüm, over kanseri tanısında patolojik değerlendirme, evreleme ve moleküler testlerin temel prensiplerini detaylandırır.
1. Tanıda Histopatoloji
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Tanı Zamanlaması | Çoğu over kanseri (LCOC'ler dahil) biyopsi veya cerrahi spesimenin patolojik analizi sonrası tanı alır. Bu, preoperatif, intraoperatif veya postoperatif olabilir. |
| Patoloji Raporu İçeriği | CAP (College of American Pathologists) protokolü patoloji raporları için yararlı bir araçtır. Raporda bulunması gerekenler: • Tümör bölgesi/bölgeleri (over, fallop tüpü, primer periton) • Tümör boyutu/boyutları • Diğer doku/organ tutulumu • Over/fallop tüpü tümörleri: Yüzey tutulumu (var/yok/saptanamaz), spesimen bütünlüğü (kapsül/seroza intakt/fraktüre/parçalı) • Histolojik tip ve grade • Yayılım ve/veya implantlar (örneklenmişse/saptanmışsa) • Sitoloji: Peritoneal veya asit sıvısı veya yıkama/plevral sıvı • Lenf nodları: İncelenen nodların sayısı ve lokasyonu, en büyük metastatik deposit boyutu • STIC, endometriozis (özellikle endometrioid veya berrak hücreli karsinom ile devamlılık varsa) ve/veya endosalpingiosis • Evreleme bilgisi (FIGO ve TNM) |
2. Histolojik Alt Tipler ve Ayırıcı Tanı
| Tümör Tipi | Patolojik Özellikler ve Ayırıcı Tanı |
| Epitelyal Over Kanseri Alt Tipleri | Dört ana alt tip: Seröz, endometrioid, müsinöz ve berrak hücreli. |
| Seröz Karsinomlar | Çoğu seröz karsinom (%80-90) WT1 (+) . Düşük grade'li ve yüksek grade'li olarak ikiye ayrılır. |
| Endometrioid ve Berrak Hücreli Karsinomlar | Genellikle WT1 (-) . Endometriozis ile ilişkili olabilir. Berrak hücreli karsinomlarda napsin A (+) . |
| Müsinöz Karsinomlar (Primer vs Metastatik) | Primer müsinöz over karsinomlarını GIS metastazlarından ayırmak zordur. PAX8 (+) primer over tümörü lehine, SATB2 (+) kolon orijini lehine. |
| Yüksek Grade'li Endometrioid vs Seröz | Yüksek grade'li endometrioid tümörleri yüksek grade'li seröz tümörlerden ayırmak zor olabilir. İmmünohistokimya (IHC) ayırıcı tanıda yardımcı olur. |
| Seks Kord-Stromal Tümörler | Endometrioid karsinomlara çok benzer görünebilir. |
3. Evreleme
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Evreleme Sistemi | Over kanseri, FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) evrelemesi kullanılarak Evre I-IV olarak sınıflandırılır. Bu sistem, AJCC Cancer Staging Manual, 8. Baskı'ya dahil edilmiştir. |
| Cerrahi Evrelemenin Önemi | Tam cerrahi evreleme sonrası, erken evre olduğu düşünülen hastaların yaklaşık %30'unda evre yükselmesi (upstaging) görülür. Bu nedenle, USO veya BSO geçiren çoğu hastada, okült yüksek evre hastalığı ekarte etmek için kapsamlı cerrahi evreleme önerilir. |
| Evrelemenin Sağkalıma Etkisi | Cerrahi evrelemenin kapsamı genel sağkalımı (OS) etkilemez. Pediatrik/adölesan hastalarda, klinik olarak erken evre malign germ hücreli tümörlerde kapsamlı cerrahi evreleme ihmal edilebilir. |
4. Moleküler Test
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Genetik Risk Değerlendirmesi | Patolojik tanı sonrası, hastalar genetik risk değerlendirmesi ve germline/somatik teste (daha önce yapılmadıysa) yönlendirilmelidir. |
| Testin Yapılacağı Laboratuvar | Tüm testler, mevcut en son tümör dokusunda, CLIA (Clinical Laboratory Improvement Amendments)-onaylı bir tesiste yapılmalıdır. |
| Upfront (İlk Basamak) Test Hedefleri | İlk basamak tedavide, testler en azından bu grupta faydası kanıtlanmış müdahaleleri yönlendirebilecek moleküler değişiklikleri tanımlamalıdır: BRCA1/2 mutasyon durumu ve HRD durumu. |
| BRCA Testi | Germline ve/veya somatik BRCA1/2 testi, idame tedavi (PARP inhibitörleri) seçimini yönlendirdiği için, platin-bazlı ilk basamak kemoterapiyi tamamlayan ve idame tedaviye aday olabilecek hastalarda BRCA1/2 mutasyon durumunu belirlemek önemlidir. |
| HRD Testi | BRCA mutasyonu yoksa, HRD testi önerilir. HRD durumu, PARP inhibitörü idame tedavisinin fayda büyüklüğü hakkında bilgi verebilir. |
| HRD Testinin Sınırlılıkları | Mevcut klinik HRD testleri, HRD'nin vekil (proxy) ölçümleridir ve fonksiyonel HRD'yi tam olarak tahmin etmede doğruluktan yoksundur. Panel, HRP tümörü olan hastalarda PARPi kullanımını, şu anda, minimal fayda sağlayacağını düşünmektedir. |
| Nüks Hastalıkta Test | Nüks hastalıkta, tümör biyobelirteç analizi, tümör-spesifik veya tümör-agnostik fayda sağlayabilecek hedefe yönelik tedavileri belirlemek için aşağıdaki testleri içermelidir (daha önce yapılmadıysa): • HER2 (IHC) • PD-L1 (IHC, CPS) • BRCA1/2, HRD • MSI, MMR, TMB • BRAF, KRAS • FRα (FOLR1) • RET, NTRK1/2/3 |
Klinik Yorum (Histopatoloji, Evreleme ve Moleküler Test):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Doğru Histolojik Tanı Tedavinin Temelidir | Over kanseri, tek bir hastalık değil, birçok farklı histolojik tipi içeren heterojen bir grup tümördür. Her bir histolojik tipin farklı bir biyolojisi, prognozu ve tedavi yaklaşımı vardır. Bu nedenle, doğru histolojik tanı, uygun tedavi planlaması için olmazsa olmazdır. Özellikle LCOC'lerde (düşük grade'li seröz, berrak hücreli, müsinöz, borderline, seks kord-stromal, germ hücreli) tanısal hata oranı yüksektir ve deneyimli bir jinekopatolog ile konsültasyon şarttır. |
| İmmünohistokimya (IHC) Vazgeçilmezdir | IHC, özellikle ayırıcı tanının zor olduğu durumlarda (primer over müsinöz karsinomu vs GIS metastazı; endometrioid karsinom vs seks kord-stromal tümör) kritik rol oynar. PAX8, SATB2, CK7, CK20, napsin A, WT1, ER, inhibin gibi belirteçler, doğru tanıya ulaşmada yardımcıdır. |
| Cerrahi Evreleme Prognozun ve Tedavinin Anahtarıdır | Over kanserinde doğru evreleme, ancak kapsamlı cerrahi evreleme ile mümkündür. Sadece görüntüleme ile evreleme yapmak, hastaların %30'unda evreyi olduğundan düşük saptamaya (upstaging) yol açar ve bu da adjuvan tedavi kararını olumsuz etkiler. Bu nedenle, over kanseri şüphesi olan her hasta, uygun cerrahi evreleme yapabilecek bir jinekolojik onkolog tarafından ameliyat edilmelidir. |
| Moleküler Test Artık Standart Bakımın Bir Parçasıdır | BRCA ve HRD testi, artık sadece nüks tedavisi için değil, upfront idame tedavi (PARP inhibitörleri) kararını vermek için de gereklidir. Bu nedenle, mümkün olan en erken aşamada (tercihen tanı anında) germline ve somatik testler yapılmalıdır. HRD testinin sınırlılıkları bilinmeli ve sonuçlar dikkatle yorumlanmalıdır. |
| Nüks Hastalıkta Kapsamlı Moleküler Profilleme | Nüks eden over kanserinde, özellikle nadir histolojilerde, tümörün moleküler profiline bakmak, yeni tedavi seçeneklerinin (immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler) önünü açabilir. Bu nedenle, nüks anında, daha önce yapılmadıysa, kapsamlı bir panel testi (HER2, PD-L1, MSI, TMB, BRAF, KRAS, FRα, RET, NTRK) yapılması önerilir. |
|
|
|
Bölüm: Primer Tedavi Önerileri (Primary Treatment Recommendations)
Bu bölüm, over kanseri şüphesi olan veya tanı almış tüm hastalar için primer tedavi yaklaşımlarını (cerrahi, neoadjuvan kemoterapi, adjuvan kemoterapi ve idame tedavi) özetlemektedir.
1. Primer Tedaviye Genel Yaklaşım
| Adım | Öneri |
| Jinekolojik Onkolog Değerlendirmesi | Tüm hastalar, cerrahi adaylığını değerlendirmek, debulking cerrahisinin fizibilitesini laparoskopik ve/veya radyografik olarak değerlendirmek ve neoadjuvan tedavi (NACT) için uygun adayları belirlemek üzere bir jinekolojik onkolog tarafından değerlendirilmelidir. |
| Tedavi Seçenekleri | Evre, grade ve histolojiye bağlı olarak: • Cerrahi + İzlem • Cerrahi + Adjuvan Tedavi (kemoterapi ± hedefe yönelik tedavi) • Cerrahi + Adjuvan Tedavi + İdame Tedavi (bevacizumab, PARP inhibitörleri) • Neoadjuvan Kemoterapi (NACT) + Interval Sitoredüktif Cerrahi (IDS) |
| Radyoterapi (RT) | Tüm abdomen RT, düşük etkinlik ve yüksek toksisite nedeniyle NCCN merkezlerinde nadiren kullanılır. Palyatif lokalize RT, nüks hastalıkta semptom kontrolü ve/veya oligometastatik hastalık için düşünülebilir. |
2. Laparoskopik Değerlendirme
| Konu | Detay |
| Endikasyon | İleri evre hastalıkta, primer debulking cerrahi ile optimal sitoredüksiyonun mümkün olup olmadığını veya NACT'in daha iyi bir seçenek olup olmadığını değerlendirmek için seçilmiş hastalarda minimal invaziv prosedürler kullanılabilir. |
| Randomize Çalışma Sonucu | Laparoskopi ile değerlendirme yapılan hastalarda, primer sitoredüktif cerrahi yapılanlara göre >1 cm rezidü hastalık oranı daha düşük bulunmuştur (%10 vs %39; RR 0.25; p<0.001). Sağkalım oranları her iki grupta benzerdir. |
3. Fertilite Koruyucu Cerrahi
| Konu | Detay |
| Endikasyon | Erken evre (Evre I) ve/veya düşük riskli tümörler (erken evre invaziv epitelyal tümörler, LMP lezyonlar, malign germ hücreli tümörler, malign seks kord-stromal tümörler) ve fertilite koruma isteği. |
| Cerrahi Prosedür | USO (uterus ve kontralateral over korunarak) veya bilateral tümörlerde BSO (uterus korunarak) , kapsamlı cerrahi evreleme ile birlikte. |
| Prognoz | Fertilite koruyucu cerrahi, radikal cerrahi ile karşılaştırıldığında DFS veya OS'yi olumsuz etkilemez. |
4. Cerrahi Prensipler
| Konu | Detay |
| Cerrahi Yaklaşım | Çoğu hasta için açık laparotomi (vertikal orta hat insizyon) önerilir. Seçilmiş erken evre hastalarda, deneyimli bir cerrah tarafından minimal invaziv teknikler (laparoskopi, robotik) uygulanabilir. |
| Cerrahi Prosedür | • Histerektomi + BSO (uterus varsa) • Kapsamlı cerrahi evreleme (asit/yıkama sitolojisi, periton biyopsileri, omentektomi, lenf nodu diseksiyonu) • Maksimal sitoredüksiyon (tüm görünür tümörün çıkarılması hedeflenir, R0) |
| Lenf Nodu Diseksiyonu | Sistematik lenfadenektominin sağkalıma katkısı tartışmalıdır. Klinik olarak negatif nodlarda sistematik lenfadenektomi önerilmez; ancak şüpheli ve/veya büyümüş nodlar rezeke edilmelidir. |
5. Adjuvan Kemoterapi Rejimleri (Evre II-IV)
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsimler) | Doz ve Uygulama | Siklus | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Karboplatin + Paklitaksel (3 haftalık) | Karboplatin: Paraplatin®, Karboplatin Ebewe® Paklitaksel: Taxol®, Paxene® | Pakli: 175 mg/m² IV (3 saat) + Karbop: AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir x 6 | GOG-111, OV-10: Sisplatin+siklofosfamide göre OS avantajı (p<0.001) | Var (over CA birinci basamak) | Var |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (ICON-7) | Bevacizumab: Avastin®, Zirabev®, Alymsys® | Pakli+Karbop (yukarıdaki gibi) + Bev: 7.5 mg/kg IV, 1. gün | 21 günde bir x 5-6, sonrası Bev idame x 12 | ICON-7 (N Engl J Med 2011): • mPFS: 19.8 ay vs 17.4 ay (HR 0.87; p=0.04) • OS (yüksek riskli): 39.7 ay vs 30.2 ay (HR 0.78; p=0.03) | Var (ileri evre over CA) | Var (Evre IIIB-IV) |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (GOG-218) | Bevacizumab: Avastin® | Pakli: 175 mg/m² IV + Karbop: AUC 6 IV, 1. gün x 6 siklus + Bev: 15 mg/kg IV, siklus 2'den itibaren 21 günde bir | 6 siklus KT + 22 siklus Bev idame | GOG-218 (N Engl J Med 2011): • mPFS: 14.1 ay vs 10.3 ay (HR 0.72; p<0.001) • OS: Anlamlı fark yok | Var | Var |
| Karboplatin + Dosetaksel | Dosetaksel: Taxotere®, Doxotel® | Doset: 60-75 mg/m² IV + Karbop: AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir x 6 | SCOTROC (J Natl Cancer Inst 2004): Paklitaksel+karboplatin ile benzer PFS/OS, farklı toksisite | Var (over CA) | Sınırlı (endikasyon dışı) |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Lipozomal Doksorubisin: Caelyx®, Lipodox® | Karbop: AUC 5 IV + LipDox: 30 mg/m² IV, 1. gün | 28 günde bir x 3-6 | MITO-2 (J Clin Oncol 2011): Paklitaksel+karboplatin ile benzer PFS/OS | Var | Var (nüks, birinci basamakta sınırlı) |
| IP/IV Sisplatin + Paklitaksel | Sisplatin: Cisplatin Ebewe® | Pakli: 135 mg/m² IV (24 saat) 1. gün + Sisp: 75-100 mg/m² IP 2. gün + Pakli: 60 mg/m² IP 8. gün | 21 günde bir x 6 | GOG-172 (J Clin Oncol 2006): • mPFS: 23.8 ay vs 18.3 ay (p=0.05) • mOS: 65.6 ay vs 49.7 ay (p=0.03) | Var (optimal debulking Evre III) | Yok |
6. İdame Tedavi Rejimleri (Primer Tedavi Sonrası)
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsimler) | Doz ve Uygulama | Süre | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Olaparib (Lynparza®) | Olaparib | 300 mg (2x150 mg) PO, günde iki kez | 2 yıla kadar | SOLO-1 (N Engl J Med 2018): • 7 yıllık PFS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001) • 7 yıllık OS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001) | Var (BRCA mutant) | Var (BRCA mutant) |
| Niraparib (Zejula®) | Niraparib | 300 mg/gün veya 200 mg/gün (kilo/trombosit düşükse) | 36 aya kadar | PRIMA (N Engl J Med 2019): • mPFS (HRD+): 21.9 ay vs 10.4 ay (HR 0.43; p<0.001) • mPFS (tüm): 13.8 ay vs 8.2 ay (HR 0.62; p<0.001) | Var (tüm hastalar) | Var (tüm hastalar) |
| Rucaparib (Rubraca®) | Rucaparib | 600 mg (2x300 mg) PO, günde iki kez | 2 yıla kadar | ATHENA-MONO (J Clin Oncol 2022): • mPFS (HRD+): 28.7 ay vs 11.3 ay (HR 0.47; p<0.001) | Var (BRCA mutant) | Yok (primer idamede) |
| Olaparib + Bevacizumab | Olaparib + Bevacizumab | Ola: 300 mg PO günde iki kez + Bev: 15 mg/kg IV 21 günde bir | Ola: 2 yıl Bev: 15 aya kadar | PAOLA-1 (N Engl J Med 2019): • mPFS (HRD+): 37.2 ay vs 17.7 ay (HR 0.33) • OS (5 yıl, HRD+): %65.5 vs %48.4 (HR 0.62) | Var (HRD+) | Var (kombinasyon) |
| Niraparib + Bevacizumab | Niraparib + Bevacizumab | Nira: 300/200 mg/gün + Bev: 15 mg/kg IV 21 günde bir | Nira: 3 yıl Bev: 15 aya kadar | OVARIO (Faz II, Gynecol Oncol 2022): • 18 aylık PFS: %62 • mOS (5 yıl): 61.1 ay | Yok | Var (kombinasyon) |
7. Yan Etki Yönetimi
| İlaç Grubu | Sık Yan Etkiler | Yönetim Stratejileri |
| Platinler (Karboplatin, Sisplatin) | Miyelosupresyon (trombositopeni, nötropeni), nefrotoksisite (sisplatin), nöropati, bulantı-kusma, alerji | • Miyelosupresyon: CBC takibi, doz azaltımı, G-CSF • Nefrotoksite: Sisplatin öncesi/sonrası yoğun IV hidrasyon, mannitol • Bulantı: Aprepitant + ondansetron + deksametazon • Alerji: Desensitizasyon protokolleri |
| Taksanlar (Paklitaksel, Dosetaksel) | Nöropati, alopesi, miyalji/artralji, miyelosupresyon, infüzyon reaksiyonları | • Nöropati: Doz azaltımı, tedavi değişikliği (lipozomal doksorubisin) • İnfüzyon reaksiyonu: Premedikasyon (steroid+antihistaminik), infüzyon hızı düşürme, desensitizasyon • Saçlı deri soğutma: Alopesi için |
| Bevacizumab | Hipertansiyon, proteinüri, kanama, tromboemboli, GIS perforasyonu, yara iyileşmesinde gecikme | • HT: Kan basıncı takibi, antihipertansif tedavi • Proteinüri: Spot idrar protein/kreatinin oranı takibi • Cerrahi: Operasyon öncesi 4-6 hafta ara, yara iyileşmesi tamamlanana kadar başlanmaz |
| PARP İnhibitörleri | Yorgunluk, bulantı, anemi, trombositopeni, nötropeni, MDS/AML riski (uzun süreli) | • CBC takibi: Aylık (niraparibde ilk ay haftalık) • Doz azaltımı: Toksisiteye göre • Kan basıncı takibi: Niraparib için zorunlu |
Klinik Yorumum (Primer Tedavi Önerileri):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Jinekolojik Onkolog Merkezde | Over kanseri tedavisinin her aşamasında (cerrahi, NACT kararı, adjuvan tedavi planlaması) jinekolojik onkolog liderliğinde multidisipliner bir yaklaşım şarttır. Jinekolojik onkolog, sadece cerrahiyi yapmakla kalmaz, tüm tedavi sürecini koordine eder. |
| R0 Rezeksiyon Hedeflenmeli | NCCN, rezidü hastalık <1 cm'yi optimal sitoredüksiyon olarak tanımlasa da, tüm makroskopik hastalığın çıkarılması (R0) için maksimum çaba gösterilmelidir. R0 rezeksiyon, en iyi sağkalım sonuçlarını sağlar. |
| NACT Kararı Doğru Verilmeli | NACT, kötü cerrahi adayı veya optimal sitoredüksiyon olasılığı düşük hastalarda mükemmel bir seçenektir. Ancak, primer cerrahi ile R0 rezeksiyon şansı yüksek olan bir hastayı gereksiz yere NACT'e maruz bırakmak doğru değildir. |
| İdame Tedavi Paradigma Değiştirdi | Over kanseri tedavisi, artık sadece cerrahi ve kemoterapi değil, aynı zamanda idame tedavileri de (bevacizumab, PARP inhibitörleri) içeren bir pakettir. İdame tedavi kararı, hastanın BRCA/HRD durumuna ve primer tedaviye yanıtına göre verilmelidir. |
| PARP İnhibitörlerinde Doğru Hasta Seçimi | PARP inhibitörleri, BRCA mutant ve HRD pozitif hastalarda en büyük faydayı sağlar. HRP tümörlerde fayda minimaldir. Bu nedenle, PARP inhibitörü başlamadan önce BRCA ve HRD testi yapılmalıdır. |
| Türkiye'de Tedavi Seçenekleri | Türkiye'de karboplatin+paklitaksel, bevacizumab içeren rejimler, olaparib (BRCA mutant) ve niraparib (tüm hastalar) primer tedavide geri ödenmektedir. Rucaparib'in primer idamede geri ödemesi yoktur. |
Bölüm: Nüks Hastalık Tedavisi (Therapy for Recurrent Disease)
Bu bölüm, nüks eden over kanserinde tedavi yaklaşımlarını, platin duyarlılığına göre sınıflandırarak detaylandırır.
1. Nüks Hastalıkta Genel Prensipler
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Nüks Tedavisinin Tanımı | Nüks tedavisi, tümör yükünü azaltmak, semptomları kontrol altına almak veya nüks hastalık kanıtı olan hastalarda yaşam süresini/kalitesini artırmak için uygulanan tedavilerdir. |
| Sekonder Sitoredüksiyon | Uzun hastalıksız dönem (≥6 ay), iyi performans statusu, asit olmaması ve tam rezeksiyona uygun izole veya sınırlı nüksü olan hastalarda sekonder sitoredüktif cerrahi düşünülebilir. Tam debulking (R0), sağkalımı artırır. |
| Platin Duyarlılığı Spektrumu | Platin duyarlılığı (≥6 ay) ve direnci (<6 ay) bir spektrumdur. 6-12 ay arası nüks eden bir hasta ile 24 ay sonra nüks eden bir hastanın tedaviye yanıtı aynı olmayacaktır. Klinik yargı ve esneklik kullanılmalıdır. |
| Ardışık Tedaviler | Nüks over kanserli hastalar genellikle birden fazla tedavi kürü alır. Ardışık kemoterapi kürlerinden sonra hastalar aşırı toksisite yaşayabilir ve ilk basamak nüks tedavisinde kullanılan dozları tolere edemeyebilir. |
| İki Ardışık Rejime Progresyon | İki ardışık rejime yanıt vermeyen ve progresyon gösteren hastaların ek tedaviden fayda görme olasılığı düşüktür. Klinik çalışmalar, destekleyici bakım veya ek tedavi kararları bireysel olarak verilmelidir. |
2. Platin-Duyarlı Nüks Hastalık (Platinum-Sensitive Recurrent Disease)
Tanım: Önceki platin-bazlı kemoterapi sonrası tam yanıt alınmış ve nüks, kemoterapinin tamamlanmasından ≥6 ay sonra gelişmişse.
Tablo 1: Platin-Duyarlı Nüks Tedavi Rejimleri
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsimler) | Doz ve Uygulama | Siklus | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Karboplatin + Gemsitabin ± Bevacizumab | Karboplatin: Paraplatin®, Karboplatin Ebewe® Gemsitabin: Gemzar®, Sitagem®, Onkogem® Bevacizumab: Avastin®, Zirabev®, Alymsys® | Gemsit: 1000 mg/m² IV, 1. ve 8. gün Karbop: AUC 4 IV, 1. gün ± Bev: 15 mg/kg IV, 1. gün | 21 günde bir | OCEANS (J Clin Oncol 2012): • mPFS: 12.4 ay vs 8.4 ay (HR 0.48; p<0.0001) • OS: Anlamlı fark yok (HR 0.95; p=0.65) | Var (Bevacizumab + karboplatin + gemsitabin) | Var (Bevacizumab + karboplatin + gemsitabin) |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Karboplatin Lipozomal Doksorubisin: Caelyx®, Lipodox® | Karbop: AUC 5 IV + LipDox: 30 mg/m² IV, 1. gün | 28 günde bir | CALYPSO (J Clin Oncol 2010): • mPFS: 11.3 ay vs 9.4 ay (HR 0.82; p=0.005) • Daha az nöropati ve alopesi | Var | Var (Caelyx) |
| Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin Paklitaksel: Taxol® | Pakli: 175 mg/m² IV + Karbop: AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir | ICON4/AGO-OVAR-2.2 (Lancet 2003): • mPFS: 13.2 ay vs 10.5 ay (HR 0.76; p=0.0004) • OS: 29.8 ay vs 27.1 ay (HR 0.82; p=0.02) | Var | Var |
| Karboplatin + Dosetaksel | Karboplatin Dosetaksel: Taxotere®, Doxotel® | Doset: 75 mg/m² IV + Karbop: AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir | (Faz II verileri) | Sınırlı | Sınırlı/Yok |
| Sisplatin + Gemsitabin | Sisplatin: Cisplatin Ebewe® Gemsitabin | Sisp: 75 mg/m² IV + Gemsit: 1000 mg/m² IV, 1.,8. gün | 21 günde bir | (Platin-dirençliliği tersine çevirme) | Sınırlı | Var (kısıtlı) |
Tablo 2: Platin-Duyarlı Nüks Sonrası İdame Tedavi Rejimleri
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsimler) | Doz ve Uygulama | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Olaparib (Lynparza®) | Olaparib | 300 mg PO, günde iki kez | SOLO-2 (Lancet Oncol 2017): • mPFS: 19.1 ay vs 5.5 ay (HR 0.30; p<0.0001) • OS: Anlamlı fark yok | Var (BRCA mutant) | Var (BRCA mutant) |
| Niraparib (Zejula®) | Niraparib | 300 mg/gün veya 200 mg/gün | NOVA (N Engl J Med 2016): • mPFS (gBRCA): 21.0 ay vs 5.5 ay (HR 0.27) • mPFS (non-gBRCA): 9.3 ay vs 3.9 ay (HR 0.45) | Var (gBRCA mutant) | Var (BRCA mutant) |
| Rucaparib (Rubraca®) | Rucaparib | 600 mg PO, günde iki kez | ARIEL3 (Lancet 2017): • mPFS (BRCA mutant): 16.6 ay vs 5.4 ay (HR 0.23) | Var (BRCA mutant) | Var (BRCA mutant) |
3. Platin-Dirençli Nüks Hastalık (Platinum-Resistant Recurrent Disease)
Tanım: Primer/idame tedavi sırasında progresyon, tedavi sonrası stabil/persistan hastalık veya tam yanıt sonrası nüksün <6 ay içinde gelişmesi.
Tablo 3: Platin-Dirençli Nüks Tedavi Rejimleri
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsimler) | Doz ve Uygulama | Siklus | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Haftalık Paklitaksel ± Bevacizumab | Paklitaksel: Taxol® Bevacizumab: Avastin® | Pakli: 80 mg/m² IV, 1.,8.,15. gün ± Bev: 10-15 mg/kg IV (2-3 haftada bir) | 28 günde bir | AURELIA (J Clin Oncol 2014): • mPFS: 6.7 ay vs 3.4 ay (HR 0.48; p<0.001) • OS: Anlamlı fark yok (HR 0.85; p=0.17) | Var | Var |
| Lipozomal Doksorubisin ± Bevacizumab | Lipozomal Doksorubisin: Caelyx® | LipDox: 40-50 mg/m² IV, 1. gün | 28 günde bir | AURELIA alt grup analizi | Var | Var |
| Topotekan ± Bevacizumab | Topotekan: Hycamtin® | Topo: 1.25 mg/m² IV, 1-5. gün veya 4 mg/m² IV, 1.,8.,15. gün | 21 veya 28 günde bir | AURELIA alt grup analizi | Var | Var |
| Gemsitabin ± Bevacizumab | Gemsitabin: Gemzar® | Gemsit: 1000 mg/m² IV, 1.,8.,15. gün | 28 günde bir | AURELIA alt grup analizi | Var | Var |
| Oral Siklofosfamid + Bevacizumab | Siklofosfamid: Endoxan® Bevacizumab | Siklo: 50 mg PO, günde bir kez Bev: 10 mg/kg IV, 2 haftada bir | Sürekli | (Faz II) | Yok | Var (kısıtlı, endikasyon dışı) |
| Oral Etoposid | Etoposid: Vepesid® kapsül | 50 mg/m²/gün PO, 21 gün, 7 gün ara | 28 günde bir | (GOG çalışması) | Var | Var |
4. Platin-Dirençli Nüks Hastalıkta Hedefe Yönelik Tedaviler
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsimler) | Doz ve Uygulama | Dayandığı Faz 3 Çalışma (Önemli Sonuçlar) | FDA Onayı | Türkiye'de Endikasyon (SGK) |
| Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) (FRα-pozitif, ≥%75 boyanma) | Elahere® | 6 mg/kg IV (düzeltilmiş ideal vücut ağırlığı), 3 haftada bir | MIRASOL (N Engl J Med 2023): • mPFS: 5.6 ay vs 4.0 ay (HR 0.62; p<0.001) • OS: 16.5 ay vs 12.8 ay (HR 0.67; p=0.005) | Var (Kategori 1) | Yok |
| Pembrolizumab + Paklitaksel ± Bevacizumab (PD-L1 CPS ≥1) | Pembrolizumab: Keytruda® Paklitaksel Bevacizumab | Pem: 200 mg IV 3 haftada bir Pakli: 80 mg/m² IV haftalık | KEYNOTE-B96 (Gyn Canc 2025): • mPFS (CPS≥1): 8.3 ay vs 7.2 ay (p=0.0014) • OS (CPS≥1): 18.2 ay vs 14.0 ay (p=0.0053) | Var (hızlandırılmış) | Yok |
| İpilimumab + Nivolumab (Berrak hücreli karsinom) | Yervoy® + Opdivo® | (Çalışma protokollerine göre) | Gao ve ark. (JAMA Oncol 2025): ORR %55 | Yok | Yok |
| Trametinib (Mekinist®) (Düşük grade'li seröz) | Mekinist® | 2 mg PO, günde bir kez | GOG 281 (Lancet 2022): • mPFS: 13.0 ay vs 7.2 ay (HR 0.48; p<0.0001) | Var (melanom) | Var (kısıtlı, endikasyon dışı) |
| Dabrafenib + Trametinib (BRAF V600E mutant) | Tafinlar® + Mekinist® | Dabra: 150 mg PO günde iki kez Trame: 2 mg PO günde bir kez | NCI-MATCH (J Clin Oncol 2020): Over kanseri alt grubunda yüksek yanıt | Var (tumor-agnostik) | Var (kısıtlı) |
| Fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®) (HER2-pozitif IHC 3+ veya 2+) | Enhertu® | 5.4 mg/kg IV, 3 haftada bir | DESTINY-PanTumor02 (J Clin Oncol 2024): ORR IHC3+'da %63.6 | Var (tumor-agnostik IHC3+) | Var (çok kısıtlı, endikasyon dışı) |
5. Yan Etki Yönetimi (Nüks Tedavisinde Özel Durumlar)
| İlaç Grubu | Sık Yan Etkiler | Yönetim Stratejileri |
| Platinler (Tekrarlayan Kullanım) | Alerjik reaksiyonlar (hipersensitivite) - özellikle karboplatin | • Premedikasyon (steroid + antihistaminik) • Desensitizasyon protokolleri • Karboplatin yerine sisplatin kullanımı (çapraz reaksiyon riski) |
| Lipozomal Doksorubisin | El-ayak sendromu (Palmar-Plantar Eritrodizestezi), mukozit | • El-ayak sendromu: Soğuk uygulama, nemlendirici, piridoksin (B6) • Mukozit: Ağız bakımı, topikal anestezikler |
| Topotekan | Miyelosupresyon (nötropeni), yorgunluk | • CBC takibi, G-CSF desteği |
| Gemsitabin | Miyelosupresyon, grip benzeri semptomlar, hepatotoksisite | • CBC takibi, doz azaltımı |
| Etoposid (oral) | Miyelosupresyon, bulantı, sekonder lösemi riski (uzun süreli) | • CBC takibi, kısa süreli kullanım |
| Mirvetuksimab | Oküler toksisite (bulanık görme, keratopati), gastrointestinal semptomlar, nöropati | • Profilaktik kortikosteroid göz damlaları • Düzenli oftalmolojik değerlendirme |
| Pembrolizumab | İmmün ilişkili yan etkiler (pnömonit, kolit, hepatit, endokrinopatiler) | • Kortikosteroid tedavisi, immünsüpresif ajanlar, ilaç kesilmesi |
| Trametinib | Akneiform döküntü, diyare, periferik ödem, hipertansiyon, kardiyak disfonksiyon | • Döküntü: Topikal/nazal antibiyotikler • Diyare: Antidiyareikler • Ekokardiyografi takibi |
Klinik Yorum (Nüks Hastalık Tedavisi):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Platin Duyarlılığı Bir Spektrumdur | Platin duyarlılığı, sadece bir eşik değer (≥6 ay) değil, bir spektrum olarak değerlendirilmelidir. 6-12 ay arası nüks eden bir hasta (parsiyel duyarlı) ile 24 ay sonra nüks eden bir hastanın (çok duyarlı) tedaviye yanıtı aynı olmayacaktır. Parsiyel duyarlı hastalarda non-platin alternatifler veya klinik çalışmalar düşünülebilir. |
| PARP İnhibitörlerinde Yeni Dönem | Nüks tedavisinde PARP inhibitörü monoterapisinin (kategori 3) çıkarılması, bu ilaçların artık sadece idame tedavisinde ve belirli hasta gruplarında (BRCA mutant) kullanılması gerektiğini vurgular. Ayrıca, uzun süreli PARPi kullanımında MDS/AML riski unutulmamalı ve 24 aydan uzun kullanımdan kaçınılmalıdır. |
| Platin-Dirençli Hastalıkta Yeni Umutlar | Uzun yıllar sadece kemoterapi seçeneklerinin olduğu platin-dirençli hastalıkta, son yıllarda önemli gelişmeler olmuştur. Mirvetuksimab (Elahere®) FRα-pozitif hastalarda MIRASOL çalışmasıyla hem PFS hem de OS'de anlamlı fark yaratarak yeni bir standart oluşturmuştur. Pembrolizumab + kemoterapi kombinasyonu PD-L1 pozitif hastalarda, ipilimumab + nivolumab ise berrak hücreli karsinomda umut verici sonuçlar göstermektedir. |
| Düşük Grade'li Seröz Karsinomda MEK İnhibitörleri | Düşük grade'li seröz karsinom (LGSOC), kemoterapiye dirençli ancak MEK inhibitörlerine (trametinib) oldukça duyarlı bir tümördür. GOG 281 çalışması, trametinibin LGSOC'de standart kemoterapiye üstün olduğunu göstermiştir. Bu nedenle, LGSOC'li hastalarda nüks tedavisinde ilk sırada MEK inhibitörleri düşünülmelidir. |
| Tümör Agnostik Endikasyonlar | BRAF V600E mutasyonu, NTRK gen füzyonu, HER2 amplifikasyonu (IHC3+), MSI-H/dMMR, RET füzyonu gibi moleküler değişiklikler, tümör tipinden bağımsız olarak hedefe yönelik tedavilerin (dabrafenib/trametinib, larotrektinib/entrektinib, fam-trastuzumab deruxtekan, pembrolizumab/dostarlimab, selpercatinib) kullanımına olanak tanır. Bu nedenle, nüks hastalıkta kapsamlı moleküler profilleme yapmak, yeni tedavi seçeneklerinin önünü açabilir. |
| Türkiye'de Erişim | Platin-dirençli hastalıkta, haftalık paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, gemsitabin gibi kemoterapi ajanlarına ve bevacizumab kombinasyonlarına erişim genel olarak iyidir. Ancak, mirvetuksimab, pembrolizumab (over endikasyonu), ipilimumab, nivolumab gibi yeni nesil hedefe yönelik ajanların over kanseri endikasyonuyla geri ödemesi yoktur veya çok kısıtlıdır. BRAF mutant hastalarda dabrafenib/trametinib kombinasyonu geri ödenmektedir. |
"Less Common Ovarian Cancers (LCOCs)" (Daha Az Görülen Over Kanserleri)
Bu bölüm, over kanserlerinin nadir histolojik alt tiplerini (LCOC) ve her birine özgü tanı, cerrahi ve tedavi yaklaşımlarını detaylandırır.
1. LCOC'lere Genel Bakış
| Konu | Detay |
| Kapsam | Kılavuzda yer alan LCOC'ler: • Karsinosarkom (MMMT) • Berrak hücreli karsinom • Müsinöz karsinom • Overin küçük hücreli karsinomu, hiperkalsemik tip (SCCOHT) • Düşük grade'li seröz karsinom • Grade 1 endometrioid karsinom • Borderline epitelyal tümörler (düşük malign potansiyelli) • Malign germ hücreli tümörler • Malign seks kord-stromal tümörler |
| Veri Eksikliği | Bu nadir histolojiler için veriler sınırlıdır ve prospektif veri elde etmek zordur. |
| Tedavi Yaklaşımı | Klinik çalışmalara uygun hastalar için klinik çalışmalar, çalışmalara uygun olmayanlar için ise kişiselleştirilmiş tedavi planları en uygun yaklaşımlardır. |
2. Değerlendirme (Workup) - Sayfa 21
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Tanı Zamanlaması | LCOC tanısı genellikle şüpheli pelvik kitle nedeniyle yapılan cerrahi sonrası konur. Bu nedenle, hastalar sıklıkla başka merkezlerde yapılmış cerrahi sonrası kanser merkezlerine sevk edilir. |
| Patoloji Konsültasyonu | LCOC'li bireyler, jinekolojik onkoloji patoloji konfirmasyonu ve/veya ikinci görüşten fayda görebilir. |
| Değerlendirme Basamakları | • Görüntüleme (pelvik USG, A/P BT/MR, toraks BT) • Tümör belirteçleri (CA-125, inhibin, AFP, β-hCG, LDH, CA 19-9, CEA) • Aile öyküsü ve genetik risk değerlendirmesi • Müsinöz histolojide GIS değerlendirmesi (endoskopi, kolonoskopi) • Fertilite korumak isteyenlerde intraoperatif frozen section |
3. Cerrahi (Surgery) - Sayfa 22
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Cerrahi Yaklaşım | Çoğu LCOC erken evrede teşhis edildiği için, birçoğu laparoskopik fertilite koruyucu cerrahi için adaydır. |
| Cerrahi Evreleme | İlk cerrahi önerisi spesifik histolojik tanıya bağlıdır. Çoğu hasta, kapsamlı cerrahi evreleme (GOG standartları) ve sitoredüktif cerrahi geçirmiştir. |
| İnkomplet Evreleme | Hastalar bazen inkomplet evreleme (uterus ve/veya adneksler sağlam, omentum çıkarılmamış, cerrahi evre belgelenmemiş) sonrası sevk edilebilir. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | Teknik olarak mümkünse ve intraoperatif frozen section erken evre ve/veya düşük riskli tümör için pozitifse, fertilite koruyucu cerrahi yapılabilir. |
| Standart Cerrahi | Fertilite koruması istemeyen veya klinik evre II, III, IV seks kord-stromal tümör/MMMT olan hastalar, yüksek grade'li seröz epitelyal tümörler için önerilenlere benzer şekilde kapsamlı cerrahi evreleme geçirmelidir. |
4. Karsinosarkom (Malign Mülleryan Mikst Tümör - MMMT) - Sayfa 22
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | Nadir, agresif, kötü prognozlu tümörler. Tanı anında genellikle ileri evre. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | Yaş veya evre ne olursa olsun, karsinosarkomlu hastalar fertilite koruyucu cerrahi için uygun aday değildir. |
| Primer Tedavi | Optimal cerrahi debulking. |
| Adjuvan Tedavi | Evre I-IV hastalıkta, yüksek grade'li seröz hastalığa benzer şekilde çeşitli platin-bazlı adjuvan rejimler önerilir: • Karboplatin + Paklitaksel • Karboplatin + Ifosfamid • Sisplatin + Ifosfamid + Mesna • Ifosfamid + Mesna + Paklitaksel (kategori 2B) |
| İzlem / Nüks | Yüksek grade'li seröz hastalık ile aynı izlem ve nüks tedavi prensipleri geçerlidir. |
5. Berrak Hücreli Karsinom (Clear Cell Carcinoma) - Sayfa 22-23
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | En sık görülen LCOC tipi. Yüksek grade'li tümörlerdir, nadiren östrojen reseptörü pozitiftir. Endometriozis zemininde gelişebilir. İleri evrede prognoz kötüdür. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | Evre IA-IC berrak hücreli karsinomda fertilite koruyucu cerrahi önerilmez. |
| Primer Tedavi | • Kapsamlı cerrahi evreleme + adjuvan tedavi • Unilateral berrak hücreli borderline tümörlerde fertilite koruyucu cerrahi ve/veya izlem/izlem seçenektir. |
| Adjuvan Tedavi | Yüksek grade'li seröz over kanserini tedavi etmek için kullanılan olağan platin-bazlı rejimler. |
| Bevacizumab'ın Rolü | İleri evre (Evre III-IV) berrak hücreli karsinomda kemoterapiye bevacizumab eklenmesi düşünülmelidir. Retrospektif çalışmalar PFS ve OS avantajı göstermiştir. |
| İmmünoterapi (Platin-Dirençli) | İpilimumab + Nivolumab: Faz II çalışmalarda ileri evre berrak hücreli over kanserinde ORR %55. Platin-dirençli nüks hastalıkta seçenek. |
| İzlem / Nüks | Yüksek grade'li seröz hastalık ile aynı izlem ve nüks tedavi prensipleri geçerlidir. |
6. Müsinöz Karsinomlar (Mucinous Carcinomas) - Sayfa 23
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | Nadir, genellikle büyük kistik kitleler. Sıklıkla erken evrede teşhis edilir, prognoz iyi (5 yıllık DFS %80-90). Genç yaşta görülür (20-40 yaş). |
| Primer Tedavi | • Primer bölgeyi belirlemek çok önemlidir! (Over primer mi, GIS metastazı mı?) • Üst ve alt GIS dikkatlice değerlendirilmelidir. • Apendektomi: Sadece apendiks anormal görünüyorsa yapılmalıdır. Normal apendikste gerekmez. • Fertilite koruyucu cerrahi: Seçilmiş evre I müsinöz tümörlerde seçenek. |
| Adjuvan Tedavi / İzlem | • İzlem: Ekspansil invazyon paterni olan evre IA-IC tümörlerde. • Kemoterapi: Over rejimleri (karboplatin+paklitaksel) veya GIS rejimleri (FOLFOX, FOLFIRI) . Retrospektif çalışmalar GIS rejimlerinin daha iyi PFS/OS ile ilişkili olduğunu göstermiştir. |
| Nüks Tedavisi | FOLFIRI ± Bevacizumab (kategori 2B) seçenek olarak eklenmiştir. |
7. Overin Küçük Hücreli Karsinomu, Hiperkalsemik Tip (SCCOHT) - Sayfa 23
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | 2026 V1'de yeni eklenen bölüm. Çok nadir, kötü prognozlu, SMARCA4 gen mutasyonu ile ilişkili. Genç kadınlarda görülür. |
| Cerrahi | Tüm evrelerde cerrahi + evreleme. SMARCA4 germline negatifse, uygun danışmanlık sonrası fertilite koruyucu cerrahi düşünülebilir (veriler sınırlı). |
| Germline Test | Cerrahi sonrası, daha önce yapılmadıysa, germline SMARCA4 testi yapılmalıdır. |
| Adjuvan Tedavi | • VPCBAE (Vinkristin/Sisplatin/Siklofosfamid/Bleomisin/Doksorubisin/Etoposid) • PAVEP (Sisplatin/Doksorubisin/Etoposid/Siklofosfamid) • BEP (Bleomisin/Etoposid/Sisplatin) • Sisplatin/Etoposid |
| Yanıt Sonrası | Primer adjuvan tedaviye yanıt varsa, ek cerrahi düşünülebilir. Ardından yüksek doz kemoterapi + otolog kök hücre nakli için erken sevk önerilir. |
| Yanıtsız Hastalık | Klinik çalışmalar, immünoterapi/epigenetik tedaviler (tazemetostat) veya palyatif bakım. |
8. Düşük Grade'li Seröz Karsinom (Low-Grade Serous Carcinoma) - Sayfa 24
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | Tüm epitelyal over kanserlerinin <%5'i. Yüksek grade'li serözden farklı, daha indolent, genç yaşta görülür. MAPK yolağı mutasyonları (KRAS, BRAF, NRAS) sık. Kemoterapiye duyarlılık düşük. |
| Primer Tedavi | • Cerrahi + kapsamlı evreleme • Evre IA-IC: İzlem (tercih edilen) • Evre IC (yüksek riskli) - II-IV: Adjuvan kemoterapi (paklitaksel/platin) veya hormon tedavisi (kategori 2B) |
| İdame Tedavi | Adjuvan kemoterapi sonrası seçilmiş hastalarda idame hormon tedavisi (letrozol, anastrozol, eksemestan) PFS'yi uzatır (kategori 2A). |
| Nüks Tedavisi | • Hormon tedavisi (AI'ler, LH-RH analogları, tamoksifen) • Kemoterapi (daha önce kullanılmadıysa) • Hedefe yönelik tedaviler: • Trametinib (Mekinist®): GOG 281 çalışmasında PFS avantajı (13.0 ay vs 7.2 ay; HR 0.48; p<0.0001) • Binimetinib (kategori 2B) • Avutometinib/Defactinib (KRAS-mutant tümörlerde umut verici) • Dabrafenib/Trametinib (BRAF V600E mutant) |
9. Grade 1 Endometrioid Karsinom (Grade 1 Endometrioid Carcinoma) - Sayfa 25
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | Endometriozis ile ilişkili, erken evrede teşhis edilir, prognoz çok iyi. |
| MSI/MMR Testi | Tüm endometrioid karsinomlu hastalarda MSI/MMR testi önerilir (Lynch sendromu taraması ve immünoterapi seçeneği için). |
| Primer Tedavi | • Evre IA: Fertilite koruyucu cerrahi + izlem • Evre IB: İzlem • Evre IC: Adjuvan kemoterapi veya izlem + idame hormon tedavisi (kategori 2B) düşünülebilir. |
| Nüks Tedavisi | Düşük grade'li seröz karsinom ile benzer: • Hormon tedavisi (AI'ler, LH-RH analogları, tamoksifen) • Kemoterapi (platin duyarlılığına göre) |
10. Borderline Epitelyal Tümörler (Düşük Malign Potansiyelli - LMP) - Sayfa 25
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | Genç yaş, sıklıkla Evre I, mükemmel prognoz (5 yıllık sağkalım >%95). Frank invazyon olmaksızın maligniteyi düşündüren sitolojik özellikler. |
| Peritoneal İmplantlar | Seröz borderline tümörlerin ~%30'unda peritoneal implantlar bulunur. Non-invaziv veya invaziv olabilir. İnvaziv implantlar = düşük grade'li seröz karsinom (adjuvan tedavi gerekir). Non-invaziv implantlar LGSOC'a progresyon riski taşır (%15-20), uzun süreli takip gerekir. |
| Primer Tedavi | • Cerrahi (debulking veya fertilite koruyucu cerrahi) • Kemoterapi önerilmez (faydasız). • Lenf nodu değerlendirmesi vaka bazında düşünülmeli. |
| İzlem / Nüks | Uzun süreli klinik takip. Nüks şüphesinde cerrahi değerlendirme ve debulking. |
11. Malign Germ Hücreli Tümörler (Malignant Germ Cell Tumors) - Sayfa 26
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | Genç yaş (16-20), genellikle Evre I, mükemmel prognoz. Disgerminom, immatür teratom, embriyonel karsinom, yolk sak tümörü, non-gestasyonel koryokarsinom. |
| Tümör Belirteçleri | AFP, LDH, β-hCG tanı ve takipte çok değerlidir. |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi | Fertilite koruyucu cerrahi önerilir (evreden bağımsız). Pediatrik/adölesan hastalarda evreleme atlanabilir. |
| Adjuvan Tedavi | • İzlem: Evre IA disgerminom, Evre IA grade 1 immatür teratom (pediatrik hastalarda seçenek). • Kemoterapi (BEP): Diğer tüm evre ve tiplerde. |
| Nüks Tedavisi | • Yüksek doz kemoterapi + otolog kök hücre nakli (potansiyel küratif) • TIP (Paklitaksel/Ifosfamid/Mesna/Sisplatin) • VIP, VeIP, GemOK, oral Etoposid, VAC, Pembrolizumab (MSI-H/TMB-H) |
12. Malign Seks Kord-Stromal Tümörler (Malignant Sex Cord-Stromal Tumors) - Sayfa 27
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Klinik Özellikler | Nadir, genellikle iyi prognoz. Granüloza hücreli tümör (en sık), Sertoli-Leydig hücreli tümör. Hormon salgılayabilir (östrojen, androjen). |
| Tümör Belirteçleri | İnhibin (granüloza hücreli tümör), testosteron (Sertoli-Leydig). |
| Primer Tedavi | • Cerrahi + evreleme • Evre I düşük riskli: İzlem • Evre I yüksek riskli - Evre II-IV: Adjuvan kemoterapi (karboplatin+paklitaksel, EP, BEP) veya RT (seçilmiş vakalarda) |
| İzlem | Uzun süreli takip şart (nüksler 10-20 yıl sonra). Fizik muayene ve tümör belirteçleri (inhibin) ile takip. Görüntüleme sadece semptom/belirteç yüksekliğinde. |
| Nüks Tedavisi | • Cerrahi • Kemoterapi (karboplatin+paklitaksel, EP, dosetaksel, paklitaksel, ifosfamid+paklitaksel) • Hormon tedavisi (AI'ler, LH-RH analogları, tamoksifen) • Bevacizumab (tek ajan) • RT (palyatif) |
Klinik Yorum (LCOCs):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| LCOC'ler "Küçük" Ama "Önemli" | Bu tümörler nadir olsa da, her biri farklı biyolojik davranış, farklı prognoz ve farklı tedavi gereksinimi gösterir. NCCN'nin her bir alt tip için ayrı algoritmalar oluşturması, kliniğe yön vermek açısından çok değerlidir. |
| Patoloji Uzmanı ile İşbirliği Şart | LCOC yönetiminin olmazsa olmazı, deneyimli bir jinekopatolog ile yakın işbirliğidir. Tanıdan emin olmadan tedavi planlamak, hastaya telafisi mümkün olmayan zararlar verebilir. |
| Moleküler Testin Gücü | LCOC'lerde, "one-size-fits-all" yaklaşımı geçersizdir. Tümörün moleküler profili, bize nadir görülen bu hastalıklarda dahi hedefe yönelik tedavi seçenekleri sunabilir (BRAF inhibitörleri, MEK inhibitörleri, NTRK inhibitörleri, immünoterapi). |
| Fertilite Koruyucu Cerrahi Mümkün | LCOC'lerin çoğu genç yaşta görülür ve erken evrede teşhis edilir. Bu nedenle, fertilite koruyucu cerrahi (USO + uterus korunması) sıkça mümkündür ve mutlaka akılda tutulmalıdır. |
| Nadir Tümörlerde Uzman Merkeze Sevk | SCCOHT, karsinosarkom, ileri evre LGSOC gibi karmaşık ve agresif LCOC'lerde, deneyimli bir merkeze sevk etmek, hastanın en uygun tedaviyi almasını sağlamak açısından kritik öneme sahiptir. |
Bölüm: İlaç Toksisitelerinin Yönetimi (Management of Drug Toxicities)
Bu bölüm, over kanseri tedavisinde kullanılan sistemik tedavilere bağlı gelişen toksisitelerin izlenmesi, önlenmesi ve yönetimine ilişkin prensipleri detaylandırır.
1. Genel Prensipler
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Yakın İzlem | Hastalar, sistemik tedavi sırasında herhangi bir komplikasyon açısından yakından izlenmeli ve tedavi edilmelidir. |
| Laboratuvar Takibi | Uygun kan biyokimya testleri izlenmelidir. |
| Doz Ayarlamaları | Yaşanan toksisitelere ve tedavi hedeflerine bağlı olarak kemoterapinin uygun doz azaltımları ve modifikasyonları yapılmalıdır. |
| Saçlı Deri Soğutma | Yüksek alopesi oranı olan kemoterapi alan hastalarda, alopesi insidansını azaltmak için saçlı deri soğutma (scalp cooling) düşünülebilir. |
2. İntraperitoneal (IP) Kemoterapi Toksisite Yönetimi
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Hasta Bilgilendirmesi | Hastalar, tedavi başlamadan önce, kombine IP/IV rejimin tek başına IV kemoterapi kullanımına kıyasla artan toksisiteleri hakkında bilgilendirilmelidir. |
| Tedaviye Devam | IP tedaviyi tamamlayamayan hastalar IV tedavi almalıdır. |
| Hemşirelik Bakımı | Uzman hemşirelik bakımı komplikasyonları azaltmaya yardımcı olabilir. |
| IV Hidrasyon | Bulantı, kusma, elektrolit dengesizlikleri ve metabolik toksisiteler dahil olmak üzere bazı toksisiteleri önlemek için IP kemoterapiden önce ve sonra IV hidrasyon vermek yararlı bir stratejidir. |
| Renal Koruma | Renal toksisiteyi önlemek için her IP sisplatin siklusundan önce ve sonra yeterli miktarda IV sıvı uygulanmalıdır. |
| Siklus Sonrası İzlem | Her siklus tamamlandıktan sonra, hastalar miyelosupresyon, dehidratasyon, elektrolit kaybı, end-organ toksisiteleri (renal ve hepatik hasar gibi) ve diğer tüm toksisiteler açısından dikkatle izlenmelidir. |
| Ayaktan Destek | Kemoterapi sonrası hastalar, dehidratasyonu önlemek veya tedavi etmek için ayaktan tedavi ortamında sıklıkla IV sıvılara ihtiyaç duyar. |
3. İlaç Reaksiyonlarına Genel Bakış
| Konu | Detay ve Öneriler |
| Reaksiyon Riski | Jinekolojik onkoloji tedavisinde kullanılan ve daha sık advers reaksiyonlara neden olan ilaçlar: Karboplatin, sisplatin, dosetaksel, lipozomal doksorubisin, oksaliplatin ve paklitaksel. |
| Uygulama Yolu | İlaç reaksiyonları, bu ilaçların IV veya IP uygulaması ile ortaya çıkabilir. |
| Reaksiyon Tipleri | Çoğu ilaç reaksiyonu hafif infüzyon reaksiyonlarıdır, ancak daha şiddetli hipersensitivite (alerjik) reaksiyonlar ve hayatı tehdit eden anaflaksi oluşabilir. |
4. Sık Görülen İlaç Toksisiteleri ve Yönetimi
| İlaç | Sık Görülen Toksisiteler | Yönetim Stratejileri |
| Paklitaksel | • Periferik nöropati • Miyalji/Artralji • Kemik iliği baskılanması (nötropeni) • İnfüzyon reaksiyonları (%27) • Alopesi | • Nöropati: Doz azaltımı, siklus gecikmesi, dosetaksel veya lipozomal doksorubisine geçiş • Alerji: Premedikasyon (steroid + antihistaminik) zorunlu, infüzyon hızı düşürme, desensitizasyon • Saçlı deri soğutma |
| Dosetaksel | • Kemik iliği baskılanması (nötropeni) • Sıvı retansiyonu • Periferik nöropati (paklitakselden az) • Alopesi • İnfüzyon reaksiyonları | • Nötropeni: G-CSF desteği • Sıvı retansiyonu: Premedikasyon (steroid) ve post-infüzyon steroid |
| Karboplatin | • Kemik iliği baskılanması (trombositopeni ön planda) • Bulantı-Kusma • Alerjik reaksiyonlar (tekrarlayan maruziyetlerde risk artar) | • Miyelosupresyon: CBC takibi, doz azaltımı, G-CSF • Alerji: Premedikasyon, desensitizasyon protokolleri, karboplatin yerine sisplatin kullanımı (çapraz reaksiyon riski) |
| Sisplatin | • Nefrotoksisite • Periferik nöropati • Ototoksisite • Şiddetli bulantı-kusma • Miyelosupresyon (karboplatinden az) | • Nefrotoksisite: Yoğun IV hidrasyon (pre ve post-hidrasyon), mannitol desteği • Bulantı: Güçlü antiemetik rejimler (aprepitant + ondansetron + deksametazon) • Nöropati/Ototoksisite: Doz sınırlayıcı, yakın takip |
| Lipozomal Doksorubisin | • El-ayak sendromu (Palmar-Plantar Eritrodizestezi) • Mukozit/Stomatit • Miyelosupresyon • Kardiyotoksisite (doksorubisinden az) | • El-ayak sendromu: Soğuk uygulama, nemlendirici kremler, piridoksin (B6), doz azaltımı/gecikmesi • Kardiyak: Kümülatif doz takibi (550 mg/m² altı) |
| Bevacizumab | • Hipertansiyon • Proteinüri • Yara iyileşmesinde gecikme • Kanama • Tromboembolik olaylar • GIS perforasyonu (nadir) | • HT: Kan basıncı takibi, antihipertansif tedavi • Proteinüri: Spot idrar protein/kreatinin oranı takibi • Cerrahi: Operasyon öncesi 4-6 hafta ara, yara iyileşmesi tamamlanana kadar başlanmaz • GIS perforasyonu riski yüksek hastalarda kontrendike |
| PARP İnhibitörleri (Olaparib, Niraparib, Rucaparib) | • Yorgunluk • Bulantı • Anemi • Trombositopeni (özellikle niraparib) • Nötropeni • MDS/AML riski (uzun süreli) | • CBC takibi: Aylık (niraparibde ilk ay haftalık) • Doz azaltımı: Toksisiteye göre • Kan basıncı takibi: Niraparib için zorunlu • Böbrek/Karaciğer fonksiyon takibi |
5. Hipersensitivite Reaksiyonları ve Yönetimi (OV-E'den Detaylar)
| Reaksiyon Tipi | Özellikler | Yönetim |
| Hafif Reaksiyon | Yüzde kızarma, döküntü, ürtiker, kaşıntı, ateş, titreme | İnfüzyonu durdur, semptomlar düzelince daha yavaş hızda yeniden başlat, H1 antihistaminik ± H2 bloker ± kortikosteroid uygula |
| Orta/Şiddetli Reaksiyon | Nefes darlığı, göğüste sıkışma, hipotansiyon, generalize ürtiker, anjiyoödem, anaflaksi | İnfüzyonu durdur, H1 antihistaminik + H2 bloker + kortikosteroid + adrenalin uygula, IV sıvı, havayolu desteği, hastaneye yatır, ilacı tekrar kullanma, alerji konsültasyonu, desensitizasyon |
Klinik Yorumum (İlaç Toksisitelerinin Yönetimi):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Proaktif Yaklaşım Esastır | İlaç toksisitelerini yönetmenin en iyi yolu, onları önceden tahmin etmek ve önlemektir. Premedikasyon protokolleri, yeterli hidrasyon, düzenli laboratuvar takibi ve hasta eğitimi, toksisiteleri minimize etmede kritik öneme sahiptir. |
| Nöropati Yönetimi | Taksanlara bağlı periferik nöropati, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen ve doz sınırlayıcı bir toksisitedir. Nöropati gelişen hastalarda, doz azaltımı veya lipozomal doksorubisin gibi daha az nörotoksik alternatiflere geçiş düşünülmelidir. |
| Platin Alerjisi Sıktır | Over kanseri tedavisinde karboplatin sıklıkla 6 siklus veya daha fazla kullanılır. Bu, alerji riskini artırır. Nüks tedavisinde karboplatin tekrarlandığında, alerji belirtileri açısından hastaları yakından izlemek ve alerji gelişirse hızla müdahale etmek çok önemlidir. Desensitizasyon protokolleri, platin alerjisi olan hastalarda hayat kurtarıcıdır. |
| Bevacizumab Riskleri | Bevacizumab, hipertansiyon, proteinüri, kanama ve GIS perforasyonu gibi ciddi yan etkilere neden olabilir. Bu nedenle, bevacizumab başlamadan önce hastalar dikkatlice seçilmeli, kan basıncı ve idrar proteini düzenli takip edilmeli ve GIS perforasyonu riski yüksek hastalarda (akut divertikülit, GIS tümör invazyonu) kullanılmamalıdır. |
| PARP İnhibitörlerinde Kan Takibi | PARP inhibitörleri, özellikle niraparib, ciddi trombositopeniye neden olabilir. Bu nedenle, tedavinin ilk ayında haftalık CBC takibi yapılması zorunludur. Uzun süreli kullanımda ise MDS/AML riski unutulmamalı ve düzenli takip yapılmalıdır. |
| Hasta Eğitimi | Hastalar, olası yan etkiler konusunda bilgilendirilmeli ve herhangi bir belirti geliştiğinde (ateş, kanama, nefes darlığı, el-ayakta soyulma, yeni başlayan öksürük vb.) hemen sağlık personeline bildirmeleri gerektiği vurgulanmalıdır. |
Bölüm: Özet (Summary)
Bu bölüm, kılavuzun tamamının kısa bir özetini sunarak, epitelyal over kanseri ve daha az görülen over kanserlerinin (LCOC) tanı, tedavi ve izlemine ilişkin temel prensipleri vurgular.
Özet
| Konu | Detay |
| Tanı | Epitelyal over kanseri ve LCOC'lerin çoğu, biyopsi veya cerrahi spesimenin patolojik analizi sonrası tanı alır. |
| Primer Tedavi | Şüpheli over kanseri için primer tedavi, uygun cerrahi evreleme ve debulking cerrahisinden oluşur ve çoğu hastada (ancak hepsinde değil) sistemik kemoterapi izler. |
| Postoperatif Tedavi | Epitelyal over kanserli hastaların çoğu postoperatif sistemik tedavi alır. |
| Kemoterapi Rejimleri | Birinci basamak adjuvan tedavide intravenöz (IV) karboplatin/paklitaksel, intraperitoneal (IP) kemoterapi ve hedefe yönelik ajanlar (bevacizumab) kullanılabilir. |
| İdame Tedavi | Bevacizumab ve PARP inhibitörleri (olaparib, niraparib, rucaparib), özellikle BRCA mutant ve HRD pozitif hastalarda progresyonsuz sağkalımı (PFS) anlamlı şekilde uzatır. |
| Nüks Tedavisi | Nüks eden hastalarda tedavi, platin duyarlılığına göre belirlenir. Platin-duyarlı hastalarda platin-bazlı kombinasyonlar, platin-dirençli hastalarda ise non-platin ajanlar (haftalık paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, gemsitabin) ve hedefe yönelik tedaviler (bevacizumab, mirvetuksimab) kullanılır. |
| LCOC'ler | Daha az görülen over kanserleri (LCOC) için tedavi, histolojik tipe göre kişiselleştirilir. Hormon tedavileri (düşük grade'li seröz, granüloza hücreli tümör), hedefe yönelik tedaviler (MEK inhibitörleri, BRAF inhibitörleri) ve immünoterapi (berrak hücreli karsinom) seçenekler arasındadır. |
| Multidisipliner Yaklaşım | Over kanseri yönetimi, jinekolojik onkolog, tıbbi onkolog, radyasyon onkoloğu, patolog, radyolog ve genetik danışmandan oluşan multidisipliner bir ekip yaklaşımı gerektirir. |
Klinik Yorum(Özet):
| Konu | Detay ve Klinik Yorum |
| Over Kanseri Bir Hastalık Değil, Bir Hastalıklar Grubudur | Over kanseri denildiğinde akla ilk gelen yüksek grade'li seröz karsinom (HGSC) olsa da, aslında over kaynaklı birçok farklı tümör tipi vardır. Her birinin kendine özgü biyolojisi, prognozu ve tedavi yaklaşımı vardır. Bu nedenle, "over kanseri" tanısıyla karşılaştığımızda, histolojik alt tipi mutlaka belirlemeli ve tedaviyi buna göre planlamalıyız. |
| Cerrahi Tedavinin Temelidir | Over kanseri tedavisinin temelini, maksimal sitoredüktif cerrahi (R0 hedefi) oluşturur. Cerrahinin bir jinekolojik onkolog tarafından yapılması, doğru evreleme ve optimal sitoredüksiyon için hayati öneme sahiptir. |
| Sistemik Tedavi Giderek Kişiselleşiyor | Over kanserinde sistemik tedavi, histoloji, evre, moleküler profil (BRCA, HRD) ve performans durumuna göre kişiselleştirilmektedir. Platin-bazlı kemoterapinin yanı sıra, anjiyogenez inhibitörleri (bevacizumab), PARP inhibitörleri, hormon tedavileri, MEK inhibitörleri ve immünoterapi gibi farklı tedavi modaliteleri, doğru hasta seçimi ile önemli faydalar sağlamaktadır. |
| İdame Tedavi Paradigma Değiştirdi | PARP inhibitörleri, özellikle BRCA mutant ve HRD pozitif hastalarda, birinci basamak ve nüks tedavisinde idame olarak kullanıldığında progresyonsuz sağkalımı (PFS) dramatik şekilde uzatmaktadır. Bu, over kanserini kronik bir hastalık haline dönüştürme potansiyeline sahiptir. |
| LCOC'ler İçin Farkındalık Gerekli | Nadir over kanserleri (LCOC), tüm over kanserlerinin küçük bir yüzdesini oluştursa da, her biri önemli klinik zorluklar içerir. Bu tümörlerin tanınması, doğru tanı için jinekopatoloji konsültasyonu yapılması ve tedavi seçeneklerinin bilinmesi, bu hastaların yönetiminde kritik öneme sahiptir. |
| Klinik Çalışmalara Katılım | Over kanseri tedavisi hızla gelişmektedir. Özellikle nadir histolojilerde, platin-dirençli hastalıkta veya standart tedavilere yanıtsız durumlarda, hastaları uygun klinik çalışmalara yönlendirmek, en güncel tedavi seçeneklerine erişimlerini sağlamanın en iyi yoludur. |
| Multidisipliner Yaklaşım Şart | Over kanseri yönetimi, tek bir uzmanlık dalının değil, birden fazla disiplinin bir arada çalışmasını gerektiren karmaşık bir süreçtir. Multidisipliner tümör konseyleri, doğru tanı, doğru evreleme ve doğru tedavi planlamasının temelini oluşturur. |
EK BİLGİLER
KLİNİKTE OVER KANSERİ YÖNETİMİ
NCCN 2026 V1 Rehberi Işığında Pratik Yaklaşım
1. TANI ANINDA İLK ADIMLAR
Over kanseri şüphesi olan her hasta için yapılması gerekenler:
Görüntüleme: Pelvik USG + Toraks/Abdomen/Pelvik BT (oral ve IV kontrastlı)
Tümör Belirteçleri: CA-125 (temel), histoloji şüphesine göre AFP, β-hCG, LDH (germ hücreli), inhibin (seks kord-stromal), CEA, CA 19-9 (müsinöz/GIS ayırıcı tanısı)
Genetik: Aile öyküsü al, BRCA1/2 testi için yönlendir (idame tedavi kararı için şart)
Jinekolojik Onkolog Konsültasyonu: Tüm şüpheli vakalar mutlaka jinekolojik onkolog tarafından değerlendirilmeli
2. CERRAHİ PRENSİPLERİ (Kısa ve Net)
| Durum | Ne Yapılmalı? |
| Erken Evre (Evre I-IIA) | • Kapsamlı cerrahi evreleme (yıkama, periton biyopsileri, omentektomi, lenf nodu diseksiyonu) • Fertilite koruyucu cerrahi: Genç, erken evre, düşük riskli tümörlerde USO + uterus koruma |
| İleri Evre (Evre ≥IIB) | • Maksimal sitoredüksiyon (R0 hedefi) – tüm görünür tümörü çıkar • Barsak rezeksiyonu, diyafram stripping, splenektomi vb. gerekebilir • Lenf nodu: Sadece şüpheli/büyümüş nodları çıkar, sistematik diseksiyon gerekmez |
| Kötü Cerrahi Adayı / Yaygın Hastalık | • Neoadjuvan kemoterapi (NACT): 3-4 siklus karboplatin + paklitaksel • Ardından interval debulking cerrahi (IDS) • HIPEC: Evre III ve seçilmiş Evre IV'te IDS sırasında düşün (Cisplatin 100 mg/m²) |
3. ADJUVAN TEDAVİ (Cerrahi Sonrası)
| Evre / Histoloji | Öneri |
| Evre IA, IB, düşük riskli IC (Grade 1 endometrioid, müsinöz, düşük grade seröz, borderline) | Sadece izlem (kemoterapi gerekmez) |
| Yüksek riskli Evre IC, Evre II, III, IV (HGSC, Grade 2-3 endometrioid, berrak hücre, karsinosarkom) | 6 siklus kemoterapi |
| Düşük grade seröz / Grade 1 endometrioid (Evre IC-II-IV) | Kemoterapi sonrası idame letrozol (kategori 2A/2B) |
Birinci Basamak Kemoterapi Seçenekleri:
Standart: Karboplatin (AUC 5-6) + Paklitaksel (175 mg/m²) 21 günde bir x 6
Bevacizumab ekle: Yüksek riskli ileri evre hastalıkta (Evre IIIB-IV, asit, suboptimal debulking) kemoterapi ile birlikte başla, sonrası idame
Doz yoğun: Haftalık paklitaksel + 3 haftalık karboplatin (≥70 yaş veya komorbiditesi olanlarda)
4. İDAME TEDAVİ (Primer Tedavi Sonrası)
İdame tedavi kararı, hastanın BRCA/HRD durumuna ve ilk tedavide bevacizumab kullanılıp kullanılmadığına göre verilir.
| Hasta Grubu | İdame Seçeneği | Süre |
| BRCA mutant (ve bevacizumab kullanılmamış) | Olaparib (Lynparza®) | 2 yıl |
| BRCA mutant veya HRD pozitif (bevacizumab kullanılmış) | Olaparib + Bevacizumab | Olaparib 2 yıl, Bev 15 ay |
| Tüm hastalar (BRCA/HRD durumu fark etmez) | Niraparib (Zejula®) | 3 yıl |
| BRCA wild-type / bilinmiyor (bevacizumab kullanılmış) | Bevacizumab monoterapisi | 15 ay |
Önemli: HRP tümörlerde PARP inhibitörü faydası minimaldir.
5. NÜKS HASTALIK YÖNETİMİ
Nüks, son platin tedavisinden sonraki süreye göre sınıflandırılır.
A. Platin-Duyarlı Nüks (≥6 ay)
Kemoterapi seçenekleri:
Karboplatin + Gemsitabin ± Bevacizumab
Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin
Karboplatin + Paklitaksel
İdame: Kemoterapi sonrası yanıt alındıysa, BRCA mutant hastalarda PARP inhibitörü (olaparib, niraparib, rucaparib) idame tedavisi verilir.
B. Platin-Dirençli Nüks (<6 ay veya progresyon)
Kemoterapi seçenekleri:
Haftalık Paklitaksel ± Bevacizumab
Lipozomal Doksorubisin ± Bevacizumab
Topotekan ± Bevacizumab
Gemsitabin ± Bevacizumab
Oral Siklofosfamid + Bevacizumab
Oral Etoposid
Hedefe yönelik seçenekler (biyobelirteç sonucuna göre):
FRα pozitif (≥%75): Mirvetuksimab (Elahere®)
PD-L1 pozitif (CPS ≥1): Pembrolizumab + Paklitaksel ± Bevacizumab
Berrak hücreli karsinom: İpilimumab + Nivolumab
BRAF V600E mutant: Dabrafenib + Trametinib
HER2 pozitif (IHC 3+): Fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®)
MSI-H/dMMR, TMB-H: Pembrolizumab, Dostarlimab
NTRK füzyon pozitif: Larotrektinib, Entrektinib
RET füzyon pozitif: Selpercatinib
6. NADİR OVER KANSERLERİ (LCOC) – Pratik Notlar
| Tümör Tipi | Özet |
| Karsinosarkom (MMMT) | Agresif. Fertilite koruyucu cerrahi yok. Karboplatin+paklitaksel veya ifosfamid içeren rejimler. |
| Berrak hücreli karsinom | Kemoterapiye duyarlılığı düşük. İleri evrede bevacizumab ekle. Platin-dirençli nüks: İpilimumab+Nivolumab. |
| Müsinöz karsinom | Önce GIS metastazını ekarte et. GIS rejimleri (FOLFOX, FOLFIRI) over rejimlerine alternatif. |
| SCCOHT | Çok nadir, agresif, SMARCA4 mutasyonu. BEP veya daha yoğun rejimler (PAVEP). Germline test şart. |
| Düşük grade seröz (LGSOC) | Yavaş seyirli, kemoterapiye dirençli. Hormon tedavisi (letrozol) ve MEK inhibitörleri (trametinib) ön planda. |
| Grade 1 endometrioid | MSI/MMR testi yap (Lynch taraması). Erken evrede izlem, nüksde hormon tedavisi. |
| Borderline tümörler | Sadece cerrahi, kemoterapi gerekmez. İnvaziv implant varsa LGSOC gibi tedavi et. Uzun süreli takip şart. |
| Germ hücreli tümörler | Genç yaş, BEP altın standart. Fertilite koruyucu cerrahi her zaman düşün. Tümör belirteçleri (AFP, β-hCG, LDH) takipte çok değerli. |
| Seks kord-stromal tümörler | İnhibin takibi. Yavaş seyirli, geç nüks (10-20 yıl). Hormon tedavileri etkili. |
7. KRİTİK BİYOBELİRTEÇLER
| Biyobelirteç | Ne Zaman Bak? | Neden Önemli? |
| BRCA1/2 | Tüm hastalarda (germline + somatik) | PARP inhibitörü duyarlılığı, ailesel risk |
| HRD | BRCA mutant değilse, ileri evre | PARP inhibitörü fayda büyüklüğü |
| MSI/MMR | Tüm endometrioid, nüks her hasta | Lynch taraması, immünoterapi duyarlılığı |
| PD-L1 (CPS) | Platin-dirençli nüks | Pembrolizumab duyarlılığı |
| FRα | Platin-dirençli nüks (≥2 hat) | Mirvetuksimab duyarlılığı |
| HER2 | Nüks (özellikle LCOC) | Fam-trastuzumab deruxtekan duyarlılığı |
| BRAF, KRAS | Düşük grade seröz, nüks | BRAF/MEK inhibitörü duyarlılığı |
| NTRK, RET | Nadir tümörler, nüks | Hedefe yönelik tedavi seçeneği |
8. İZLEM (Takip) – Kısa Özet
| Dönem | Klinik Muayene | Tümör Belirteci | Görüntüleme |
| İlk 2 yıl | 2-4 ayda bir | Endike ise | Klinik şüphede BT |
| 3-5 yıl | 3-6 ayda bir | Endike ise | Klinik şüphede BT |
| >5 yıl | Yılda bir | Endike ise | Klinik şüphede BT |
LGSOC, seks kord-stromal, borderline tümörlerde izlem daha uzun süreli ve düzenli olmalı (geç nüks riski)
Germ hücreli tümörlerde AFP/β-hCG/LDH takibi çok değerli
LOKAL OVER KANSERİNE (EVRE I-II) GÜNCEL YAKLAŞIM
Klinik Pratik İçin Akademik Rehber
GİRİŞ
Lokal over kanseri, genellikle Evre I (overlere sınırlı) ve Evre II (pelvis içi yayılım) hastalığı kapsar. Tüm over kanserlerinin yaklaşık %25-30'unu oluşturur. Erken evrede yakalanmasına rağmen, histolojik alt tip, grade, tümör rüptürü gibi faktörler prognozu ve tedavi yaklaşımını belirler. Doğru cerrahi evreleme, gereksiz adjuvan tedaviden kaçınmak ve nüks riskini minimize etmek için kritik öneme sahiptir.
1. TANIMLAR VE SINIFLAMA
Evre I (FIGO 2014)
Evre IA: Tümör bir overe sınırlı, kapsül sağlam, over yüzeyinde tümör yok, asit/peritoneal yıkamada malign hücre yok
Evre IB: Tümör her iki overe sınırlı, kapsüller sağlam, over yüzeyinde tümör yok, asit/peritoneal yıkamada malign hücre yok
Evre IC: Tümör bir veya her iki overe sınırlı, aşağıdakilerden biri ile birlikte:
IC1: Cerrahi spill (intraoperatif rüptür)
IC2: Kapsül rüptürü (preoperatif) veya over yüzeyinde tümör
IC3: Asit veya peritoneal yıkamada malign hücreler
Evre II (FIGO 2014)
Evre IIA: Tümör uterusa ve/veya tüplere yayılmış
Evre IIB: Tümör diğer pelvik dokulara yayılmış (rektum, sigmoid, pelvik periton)
2. CERRAHİ YAKLAŞIM
Lokal over kanserinde tedavinin temelini kapsamlı cerrahi evreleme oluşturur.
2.1. Kapsamlı Cerrahi Evreleme İçeriği
| Prosedür | Detay |
| İnsizyon | Vertikal orta hat laparotomi (minimal invaziv deneyimli ellerde seçilmiş vakalarda uygulanabilir) |
| Asit/Yıkama | Girişte asit varsa aspirasyon, yoksa peritoneal yıkama sitolojisi |
| Eksplorasyon | Tüm peritoneal yüzeylerin görselleştirilmesi, şüpheli alanlardan biyopsi |
| Peritoneal Biyopsiler | Şüpheli alan yoksa: pelvis, parakolik oluklar, diyafram altından random biyopsiler |
| Histerektomi + BSO | Kapsüllü kitle sağlam çıkarılmalı |
| Omentektomi | İnfrakolik omentektomi yeterli |
| Lenf Nodu Diseksiyonu | • Pelvik: Common iliak, eksternal iliak, internal iliak, obturator • Para-aortik: İnferior mezenterik arter seviyesinden renal vasküler yapılara kadar bilateral |
2.2. Fertilite Koruyucu Cerrahi
Endikasyon:
Evre IA, grade 1-2 endometrioid veya diğer düşük riskli histolojiler
Evre IA disgerminom, Evre IA grade 1 immatür teratom
Borderline tümörler
Fertilite koruma isteği olan, genç hasta
Prosedür:
USO (tek taraflı salpingo-ooforektomi) + uterus korunması
Kapsamlı cerrahi evreleme (peritoneal biyopsiler, omentektomi, lenf nodu diseksiyonu) yapılmalı
Kontralateral over normal görünüyorsa biyopsi alınması önerilmez (over rezervine zarar verebilir)
Önemli: Berrak hücreli karsinom ve karsinosarkomda fertilite koruyucu cerrahi önerilmez.
3. POSTOPERATİF PATOLOJİK DEĞERLENDİRME
Cerrahi sonrası patoloji raporu aşağıdaki bilgileri içermelidir:
Histolojik tip (seröz, endometrioid, berrak hücreli, müsinöz, vb.)
Grade (1, 2, 3 veya düşük/yüksek grade)
Tümör boyutu
Kapsül bütünlüğü (intakt, rüptüre, yüzey tutulumu)
Lenfovasküler invazyon (LVI) varlığı
Lenf nodu durumu (çıkarılan nod sayısı, metastatik nod sayısı)
Peritoneal biyopsi sonuçları
Sitoloji sonucu
MSI/MMR testi: Tüm endometrioid karsinomlarda Lynch sendromu taraması için önerilir.
4. RİSK GRUPLANDIRMASI
Lokal over kanserinde adjuvan tedavi kararı, nüks riski temel alınarak verilir.
| Risk Grubu | Tanım | 5-Yıllık Nüks Riski |
| Düşük Risk | Evre IA-IB, grade 1 endometrioid, grade 1 seröz, müsinöz karsinom | <%5-10 |
| Orta Risk | Evre IA-IB, grade 2-3 endometrioid/seröz Evre IC (herhangi bir grade) Berrak hücreli karsinom (herhangi bir evre) | %10-30 |
| Yüksek Risk | Evre II (herhangi bir histoloji) Evre I berrak hücreli (tartışmalı) Evre I grade 3 endometrioid/seröz | >%30-40 |
5. ADJUVAN TEDAVİ KARARI
| Risk Grubu | Histoloji | Adjuvan Tedavi Önerisi |
| Düşük Risk | • Evre IA-IB grade 1 endometrioid • Evre IA-IB grade 1 seröz (çok nadir) • Evre IA-IB müsinöz karsinom | İzlem (kategori 1) – adjuvan tedavi endike değil |
| Orta Risk | • Evre IA-IB grade 2-3 endometrioid/seröz • Evre IC (herhangi bir grade) • Evre I berrak hücreli • Evre I karsinosarkom | 3-6 siklus kemoterapi (kategori 2A) |
| Yüksek Risk | • Evre II (herhangi bir histoloji) | 6 siklus kemoterapi (kategori 2A) |
6. ADJUVAN KEMOTERAPİ REJİMLERİ
6.1. Standart Rejim
| Rejim | Doz | Siklus |
| Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin AUC 5-6 IV + Paklitaksel 175 mg/m² IV, 1. gün | 21 günde bir x 3-6 |
Siklus sayısı: Orta riskli Evre I'de genellikle 3-4 siklus, Evre II'de 6 siklus önerilir.
Yüksek grade seröz histolojide 6 siklus tercih edilir.
6.2. Alternatif Rejimler
| Rejim | Endikasyon |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Nöropati riski yüksek hastalarda (diyabetik, vb.) |
| Karboplatin + Dosetaksel | Paklitaksel alerjisi veya nöropati gelişenlerde |
| Sisplatin + Paklitaksel | Karboplatin alerjisinde (nadiren) |
6.3. Hedefe Yönelik Tedavi ve İdame Tedavi
Evre I-II hastalıkta bevacizumab veya PARP inhibitörlerinin rutin kullanımı önerilmez.
İleri evre hastalık için onaylanmış bu ajanlar, lokal evrede yalnızca klinik çalışma kapsamında düşünülebilir.
7. ÖZEL DURUMLAR
7.1. Berrak Hücreli Karsinom
Prognoz: Erken evrede bile nüks riski yüksek (IC evrede %20-30)
Kemoterapi duyarlılığı: HGSC'ye göre daha düşük
Öneri: Evre IA'da bile çoğu merkez adjuvan kemoterapi verir (3-6 siklus)
Fertilite koruyucu cerrahi: Önerilmez (risk çok yüksek)
7.2. Düşük Grade'li Seröz Karsinom (LGSOC)
Kemoterapi duyarlılığı: Çok düşük
Evre IA-IC: İzlem (kemoterapi endike değil)
Evre II: Kemoterapi (karboplatin+paklitaksel) sonrası idame letrozol (kategori 2A) önerilebilir
7.3. Grade 1 Endometrioid Karsinom
MSI/MMR testi: Lynch sendromu taraması için zorunlu
Evre IA-IB: İzlem
Evre IC: Kemoterapi veya izlem (risk faktörlerine göre) + idame letrozol (kategori 2B)
7.4. Müsinöz Karsinom
GIS metastazını ekarte et: Kolonoskopi, gastroskopi şart
Apendektomi: Sadece apendiks anormal görünüyorsa
Evre IA (ekspansil tip): İzlem
Evre IA (infiltratif tip), IB-IC: Kemoterapi (3-6 siklus)
Kemoterapi seçeneği: Over rejimleri (karboplatin+paklitaksel) veya GIS rejimleri (FOLFOX)
8. İZLEM (FOLLOW-UP)
| Dönem | Klinik Muayene | CA-125 | Görüntüleme |
| İlk 2 yıl | 3-6 ayda bir | Endike ise | Klinik şüphede BT |
| 3-5 yıl | 6 ayda bir | Endike ise | Klinik şüphede BT |
| >5 yıl | Yılda bir | Endike ise | Klinik şüphede BT |
Düşük grade seröz, berrak hücreli, grade 1 endometrioid gibi tiplerde nüksler geç olabileceğinden, uzun süreli takip önerilir.
Germ hücreli tümörlerde AFP/β-hCG takibi, seks kord-stromal tümörlerde inhibin takibi değerlidir.
9. PROGNOZ
| Evre | 5-Yıllık Sağkalım |
| Evre IA | >%95 |
| Evre IB | >%90 |
| Evre IC | %80-90 |
| Evre II | %70-80 |
Prognozu etkileyen faktörler:
Histolojik tip (berrak hücreli, karsinosarkom daha kötü)
Grade
Tümör rüptürü (IC1, IC2)
Asit/peritoneal yıkama pozitifliği (IC3)
Lenfovasküler invazyon (LVI)
10. KLİNİK ÖNERİLER (Özet)
- Doğru evreleme şarttır. Kapsamlı cerrahi evreleme yapılmadan adjuvan tedavi kararı verilmemelidir.
- Fertilite koruyucu cerrahi seçilmiş hastalarda güvenlidir.
- Düşük riskli hastalarda (Evre IA grade 1 endometrioid) adjuvan tedavi endike değildir.
- Orta ve yüksek riskli hastalarda adjuvan kemoteravi (karboplatin+paklitaksel) standarttır.
- Berrak hücreli karsinom ve karsinosarkom agresif seyirlidir, adjuvan tedavi verilmelidir.
- Düşük grade seröz karsinom kemoterapiye dirençlidir, hormon tedavisi ön planda düşünülmelidir.
- MSI/MMR testi endometrioid karsinomlarda Lynch sendromu taraması için yapılmalıdır.
- İzlem düzenli yapılmalı, nüks erken evrede yakalanmaya çalışılmalıdır.
Akış Şeması (Aşağıda)

LOKAL OVER KANSERİ (EVRE I-II) YÖNETİM AKIŞ ŞEMASI
AKIŞ ŞEMASININ ÖZET AÇIKLAMALARI
| Aşama | Karar Noktası | Yapılması Gereken |
| 1 | Jinekolojik Onkolog Değerlendirmesi | Cerrahi adaylığını, NACT gerekliliğini, fertilite koruma isteğini belirle |
| 2 | Kapsamlı Cerrahi Evreleme | Yıkama, periton biyopsileri, omentektomi, lenf nodu diseksiyonu |
| 3 | Fertilite Koruyucu Cerrahi | USO + uterus koruma (seçilmiş erken evre, düşük riskli tümörlerde) |
| 4 | Risk Gruplandırması | Evre, grade, histoloji, rüptür, LVI'ya göre düşük/orta/yüksek risk belirle |
| 5 | Düşük Risk | İzlem – adjuvan tedavi endike değil |
| 6 | Orta/Yüksek Risk | Adjuvan kemoterapi – karboplatin + paklitaksel 3-6 siklus |
| 7 | Histolojiye Özel Durumlar | LGSOC, müsinöz, endometrioid, LCOC'ler için farklı yaklaşımlar |
| 8 | İzlem | Düzenli klinik takip, CA-125, gerektiğinde görüntüleme |
| 9 | Nüks | Platin duyarlılığına göre nüks tedavi algoritmasına yönlendir |
AKIŞ ŞEMASININ KLİNİK YORUMU
bu akış şeması günlük pratikte size şu konularda yardımcı olacaktır:
- Hangi hastaya fertilite koruyucu cerrahi yapılacağı – Erken evre, düşük riskli tümörlerde USO + uterus koruma güvenle uygulanabilir.
- Hangi hastaya adjuvan kemoterapi verilmeyeceği – Düşük riskli Evre I hastalarda gereksiz kemoterapiden kaçınmak, hasta konforu ve maliyet açısından çok önemlidir.
- Hangi hastaya kaç siklus kemoterapi verileceği – Evre II ve yüksek riskli Evre I'de 6 siklus, orta riskli Evre I'de 3-4 siklus standarttır.
- Histolojiye özel yaklaşımlar – LGSOC'de kemoterapi yerine hormon tedavisi, berrak hücrelide daha agresif yaklaşım, müsinözde GIS metastazını ekarte etme zorunluluğu.
- İzlem sıklığı – İlk 2 yıl daha sık, sonra azalan sıklıkta takip.
LOKAL İLERİ OVER KANSERİNE (EVRE III) GÜNCEL YAKLAŞIM
Klinik Pratik İçin Akademik Rehber
GİRİŞ
Lokal ileri over kanseri, Evre III hastalığı kapsar. Bu evrede tümör, pelvis dışına taşmış, peritoneal metastazlar yapmış ve/veya retroperitoneal lenf nodlarına yayılmıştır. Over kanserli hastaların çoğu (%60-70) ileri evrede tanı alır. Evre III hastalık, heterojen bir gruptur; tedavi yaklaşımı, hastalığın yaygınlığına, rezeke edilebilirliğine ve hastanın performans durumuna göre kişiselleştirilir. Günümüzde tedavinin temelini maksimal sitoredüktif cerrahi ve platin-bazlı adjuvan kemoterapi oluşturur. Son yıllarda neoadjuvan kemoterapi (NACT) , HIPEC ve idame tedaviler (bevacizumab, PARP inhibitörleri) tedavi paradigmasını değiştirmiştir.
1. EVRE III HASTALIK SINIFLAMASI (FIGO 2014)
| Alt Evre | Tanım |
| Evre IIIA1 | Sadece retroperitoneal lenf nodu metastazı (histolojik olarak doğrulanmış) |
| IIIA1(i) | Metastaz ≤10 mm |
| IIIA1(ii) | Metastaz >10 mm |
| Evre IIIA2 | Pelvis dışında mikroskopik peritoneal metastaz (makroskopik hastalık yok) ± retroperitoneal lenf nodu metastazı |
| Evre IIIB | Pelvis dışında makroskopik peritoneal metastaz, en büyük çap ≤2 cm ± retroperitoneal lenf nodu metastazı |
| Evre IIIC | Pelvis dışında makroskopik peritoneal metastaz, en büyük çap >2 cm ± retroperitoneal lenf nodu metastazı (Diyafram, karaciğer yüzeyi, dalak yüzeyi metastazları dahil) |
2. TEDAVİ STRATEJİSİNİN BELİRLENMESİ
Evre III over kanserinde iki ana tedavi stratejisi vardır:
- Primer Sitoredüktif Cerrahi (PCS) + Adjuvan Kemoterapi
- Neoadjuvan Kemoterapi (NACT) + İnterval Sitoredüktif Cerrahi (IDS)
Strateji seçimini belirleyen faktörler:
| Faktör | Primer Cerrahi Lehine | NACT Lehine |
| Hastalığın yaygınlığı | Sınırlı, rezeke edilebilir | Yaygın, rezeke edilemez (diffüz karsinomatozis, mezenterik kök tutulumu) |
| Performans durumu | İyi (ECOG 0-1) | Kötü (ECOG ≥2), ileri yaş, komorbidite |
| Asit miktarı | Az veya orta | Masif asit |
| Beslenme durumu | İyi | Kötü (malnütrisyon) |
| Histoloji | Yüksek grade seröz (kemoterapi duyarlı) | Düşük grade seröz (kemoterapi dirençli) – NACT önerilmez |
3. PRİMER SİTOREDÜKTİF CERRAHİ (PCS)
3.1. Cerrahi Hedef
- R0 rezeksiyon (tüm makroskopik hastalığın çıkarılması) hedeflenmelidir.
- Optimal sitoredüksiyon: Rezidü hastalık <1 cm (ancak R0'a göre sağkalım daha kötü)
3.2. Cerrahi Prosedürler
| Prosedür | Detay |
| Standart | TAH + BSO, omentektomi, peritoneal biyopsiler |
| Üst abdomen prosedürleri | Diyafram stripping/rezeksiyonu, splenektomi, distal pankreatektomi, parsiyel hepatektomi, kolesistektomi |
| Pelvik prosedürler | Pelvik peritonektomi, rektosigmoid rezeksiyon + anastomoz |
| Lenf nodu | Sadece şüpheli/büyümüş nodları çıkar, sistematik lenfadenektomi önerilmez |
| İntraperitoneal kateter | İP kemoterapi planlanıyorsa yerleştir |
3.3. Cerrahi Morbidite ve Mortalite
- Major cerrahi prosedürler deneyimli merkezlerde güvenle uygulanabilir.
- Perioperatif mortalite <%3-5, major morbidite %15-25.
- ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protokolleri uygulanmalıdır.
4. NEOADJUVAN KEMOTERAPİ (NACT) + İNTERVAL SİTOREDÜKTİF CERRAHİ (IDS)
4.1. Endikasyonlar
- Primer cerrahi ile R0 rezeksiyon olasılığı düşük olan hastalar (diffüz karsinomatozis, mezenterik kök tutulumu, yaygın üst abdomen metastazları)
- Kötü performans statusu (ECOG ≥2), ileri yaş (>75), ciddi komorbiditeler
- Masif asit ve kötü beslenme durumu
4.2. NACT Protokolü
| Rejim | Doz | Siklus |
| Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir | 3-4 siklus (yanıta göre 6'ya kadar uzatılabilir) |
| Bevacizumab içeren rejimler | Kullanılabilir, ancak IDS'den 4-6 hafta önce kesilmelidir (yara iyileşmesi için) |
|
4.3. IDS Zamanlaması
- Tercihen 3-4 siklus sonrası
- Yanıt değerlendirmesi: Görüntüleme (BT) ve CA-125 ile yapılır
- Yanıt veya stabil hastalık varsa IDS uygulanır
- Progresyon varsa: İkinci basamak kemoterapi veya klinik çalışma
4.4. IDS'de Cerrahi Hedef
- Primer cerrahide olduğu gibi R0 rezeksiyon hedeflenmelidir
- Sitoredüktif prosedürler (barsak rezeksiyonu, diyafram stripping vb.) gerekebilir
- Lenf nodu: Sadece şüpheli/büyümüş nodlar çıkarılır
4.5. HIPEC (Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi)
| Konu | Detay |
| Endikasyon | Evre III hastalıkta IDS sırasında düşünülebilir |
| Ajan | Sisplatin 100 mg/m² |
| Süre | 90 dakika, 41-43°C |
| Renal koruma | Sodyum tiyosülfat perfüzyon başlangıcında IV |
| Evre IV | Seçilmiş hastalarda kategori 2B |
Önemli Çalışma: OVHIPEC-1 çalışmasında, NACT + IDS + HIPEC, NACT + IDS'ye göre PFS ve OS'yi anlamlı uzatmıştır.
5. ADJUVAN KEMOTERAPİ (Primer Cerrahi Sonrası)
| Rejim | Doz | Siklus |
| Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir | 6 siklus |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (ICON-7) | Pakli+Karbop + Bevacizumab 7.5 mg/kg, 21 günde bir x 5-6, sonrası Bev idame x 12 | 6 siklus KT + 12 siklus Bev |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (GOG-218) | Pakli 175 + Karbop AUC 6 x 6, Bev 15 mg/kg siklus 2'den itibaren x 22 | 6 siklus KT + 22 siklus Bev |
| Karboplatin + Dosetaksel | Dosetaksel 75 mg/m² + Karbop AUC 5-6, 21 günde bir | 6 siklus |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Karbop AUC 5 + LipDox 30 mg/m², 28 günde bir | 6 siklus |
6. İDAME TEDAVİ (Primer Tedavi Sonrası)
İdame tedavi kararı, BRCA/HRD durumu ve ilk tedavide bevacizumab kullanımına göre verilir.
| Hasta Grubu | İdame Seçeneği | Süre | Dayandığı Çalışma |
| BRCA mutant (bevacizumab kullanılmamış) | Olaparib | 2 yıl | SOLO-1 |
| BRCA mutant veya HRD pozitif (bevacizumab kullanılmış) | Olaparib + Bevacizumab | Olaparib 2 yıl, Bev 15 ay | PAOLA-1 |
| Tüm hastalar (BRCA/HRD durumu fark etmez) | Niraparib | 3 yıl | PRIMA |
| BRCA wild-type / bilinmiyor (bevacizumab kullanılmış) | Bevacizumab monoterapisi | 15 ay | GOG-218/ICON-7 |
| HRD pozitif (bevacizumab kullanılmamış) | Rucaparib | 2 yıl | ATHENA-MONO |
Önemli: HRP tümörlerde PARP inhibitörü faydası minimaldir. NCCN Panel, HRP tümörlerde PARPi kullanımını "minimal fayda" olarak değerlendirmektedir.
7. RADYOTERAPİ (RT)
- Tüm abdomen RT: Düşük etkinlik ve yüksek toksisite nedeniyle rutin kullanımda değildir.
- Palyatif RT: Semptomatik kemik metastazları, kanama, ağrı kontrolü için kullanılabilir.
- Oligometastatik hastalıkta stereotaktik RT (SBRT) seçilmiş hastalarda düşünülebilir.
8. PROGNOZ VE SAĞKALIM
| Alt Evre | 5-Yıllık Sağkalım |
| Evre IIIA | %40-50 |
| Evre IIIB | %30-40 |
| Evre IIIC | %20-30 |
Prognozu etkileyen faktörler:
- Rezidü hastalık miktarı (R0 en iyi prognoz)
- Histolojik tip (berrak hücreli, karsinosarkom daha kötü)
- BRCA/HRD durumu (BRCA mutant daha iyi prognoz)
- Performans durumu
- Asit varlığı
- Lenf nodu metastazı
9. LOKAL İLERİ OVER KANSERİ YÖNETİM AKIŞ ŞEMASI

10. KLİNİK ÖNERİLER (Özet)
- Hasta seçimi kritiktir. Primer cerrahi vs NACT kararı, hastalığın yaygınlığı ve hastanın performans durumuna göre verilmelidir.
- R0 rezeksiyon hedeflenmelidir. Rezidü hastalık miktarı, sağkalımın en güçlü belirleyicisidir.
- NACT + IDS + HIPEC, seçilmiş Evre III hastalarda sağkalım avantajı sağlar.
- Bevacizumab, yüksek riskli hastalarda (Evre IIIB-IV, asit, suboptimal debulking) kemoterapiye eklenmelidir.
- BRCA/HRD testi, tüm hastalarda yapılmalı ve idame tedavi buna göre planlanmalıdır.
- PARP inhibitörleri, BRCA mutant ve HRD pozitif hastalarda PFS'yi dramatik şekilde uzatır.
- HRP tümörlerde PARP inhibitörü faydası minimaldir. Bu hastalarda bevacizumab idamesi veya izlem tercih edilmelidir.
- İzlem düzenli yapılmalı, nüks erken evrede yakalanmaya çalışılmalıdır.
- Multidisipliner yaklaşım (jinekolojik onkolog, tıbbi onkolog, patolog, radyolog) şarttır.
METASTATİK OVER KANSERİNE (EVRE IV) GÜNCEL YAKLAŞIM
İlk Basamak ve Sonraki Sıra Tedaviler
GİRİŞ
Metastatik over kanseri (Evre IV), tümörün karın boşluğu dışına yayıldığı (karaciğer/dalak parankimi, akciğer, plevral efüzyon pozitif sitoloji, ekstraabdominal lenf nodları) veya barsak duvarını transmural tuttuğu evredir. Over kanserli hastaların yaklaşık %15-20'si tanı anında Evre IV'tür. Prognoz kötüdür (5 yıllık sağkalım %20-25), ancak son yıllarda hedefe yönelik tedaviler ve idame tedavilerle sağkalım uzamaktadır. Tedavi yaklaşımı, hastalığın yaygınlığına, semptomlara, hastanın performans durumuna ve tümörün moleküler profiline göre kişiselleştirilir.
1. EVRE IV HASTALIK SINIFLAMASI (FIGO 2014)
| Alt Evre | Tanım |
| Evre IVA | Plevral efüzyonda pozitif sitoloji |
| Evre IVB | • Karaciğer veya dalak parankim metastazları (yüzey metastazları Evre IIIC) • Karın dışı organ metastazları (akciğer, kemik, beyin, vb.) • İnguinal lenf nodları ve karın boşluğu dışındaki lenf nodları • Barsağın transmural tutulumu (mukozaya ulaşan) |
2. TEDAVİ STRATEJİSİNİN BELİRLENMESİ
Metastatik over kanserinde iki ana tedavi stratejisi vardır:
- Primer Sitoredüktif Cerrahi (PCS) + Adjuvan Kemoterapi + İdame Tedavi
- Neoadjuvan Kemoterapi (NACT) + İnterval Sitoredüktif Cerrahi (IDS) + İdame Tedavi
Strateji seçimini belirleyen faktörler:
| Faktör | Primer Cerrahi Lehine | NACT Lehine |
| Hastalığın yaygınlığı | Sınırlı, rezeke edilebilir metastazlar (izole karaciğer metastazı, rezeke edilebilir tek lezyon) | Yaygın, rezeke edilemez metastazlar (multiple karaciğer metastazı, akciğer metastazı, diffüz karsinomatozis) |
| Performans durumu | İyi (ECOG 0-1) | Kötü (ECOG ≥2), ileri yaş, komorbidite |
| Semptomlar | Asemptomatik veya hafif semptomlu | Masif asit, dispne (plevral efüzyon), ağrı, obstruksiyon |
| Histoloji | Yüksek grade seröz (kemoterapi duyarlı) | Düşük grade seröz (kemoterapi dirençli) – NACT önerilmez |
3. İLK BASAMAK (FIRST-LINE) TEDAVİ
3.1. Cerrahi Yaklaşım
| Cerrahi Tipi | Endikasyon | Hedef |
| Primer Sitoredüktif Cerrahi | Rezeke edilebilir metastazlar (izole karaciğer metastazı, rezeke edilebilir tek lezyon), iyi performans | R0 rezeksiyon (tüm makroskopik hastalığın çıkarılması) |
| Neoadjuvan Kemoterapi + IDS | Rezeke edilemez metastazlar, kötü performans, masif semptomlar | NACT ile tümör küçültme, ardından R0 rezeksiyon |
Cerrahi sırasında dikkat edilecekler:
- Toraks metastazları için göğüs cerrahisi konsültasyonu (gerekirse)
- Karaciğer metastazları için hepatobiliyer cerrahi konsültasyonu
- İP kateter yerleştirilmesi (nadiren, seçilmiş hastalarda)
3.2. Neoadjuvan Kemoterapi (NACT) Protokolü
| Rejim | Doz | Siklus | Önemli Notlar |
| Karboplatin + Paklitaksel | Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir | 3-4 siklus (yanıta göre 6'ya kadar) | En sık kullanılan rejim |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab | Standart dozlar + Bevacizumab 7.5 veya 15 mg/kg | 3-4 siklus | IDS'den 4-6 hafta önce bevacizumab kesilmeli |
3.3. Adjuvan Kemoterapi Rejimleri (Primer Cerrahi Sonrası)
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsim) | Doz | Siklus | Dayandığı Faz 3 Çalışma |
| Karboplatin + Paklitaksel | Paraplatin® (Karboplatin Ebewe®) Taxol® (Paklitaksel®) | Karboplatin AUC 5-6 IV + Paklitaksel 175 mg/m² IV, 1. gün | 21 günde bir x 6 | GOG-111, OV-10 |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (ICON-7) | Avastin® (Zirabev®, Alymsys®) | Standart dozlar + Bevacizumab 7.5 mg/kg IV, 1. gün | 21 günde bir x 5-6 + Bev idame x 12 | ICON-7 |
| Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (GOG-218) | Avastin® | Standart dozlar + Bevacizumab 15 mg/kg IV, siklus 2'den itibaren | 6 siklus KT + Bev 22 siklusa kadar | GOG-218 |
| Karboplatin + Dosetaksel | Taxotere® (Doxotel®) | Dosetaksel 75 mg/m² IV + Karboplatin AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir x 6 | SCOTROC |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Caelyx® (Lipodox®) | Karboplatin AUC 5 IV + LipDox 30 mg/m² IV, 1. gün | 28 günde bir x 6 | MITO-2 |
ICON-7 Çalışması (N Engl J Med 2011):
- mPFS: 19.8 ay vs 17.4 ay (HR 0.87; p=0.04)
- OS (yüksek riskli): 39.7 ay vs 30.2 ay (HR 0.78; p=0.03)
GOG-218 Çalışması (N Engl J Med 2011):
- mPFS: 14.1 ay vs 10.3 ay (HR 0.72; p<0.001)
- OS: Anlamlı fark yok
3.4. İdame Tedavi (Primer Tedavi Sonrası)
| Hasta Grubu | İdame Seçeneği | Ticari İsim | Doz | Süre | Dayandığı Faz 3 Çalışma |
| BRCA mutant (bevacizumab kullanılmamış) | Olaparib | Lynparza® | 300 mg (2x150 mg) PO günde iki kez | 2 yıl | SOLO-1 |
| BRCA mutant veya HRD pozitif (bevacizumab kullanılmış) | Olaparib + Bevacizumab | Lynparza® + Avastin® | Olaparib 300 mg PO günde iki kez + Bevacizumab 15 mg/kg IV 21 günde bir | Olaparib 2 yıl, Bev 15 ay | PAOLA-1 |
| Tüm hastalar (BRCA/HRD durumu fark etmez) | Niraparib | Zejula® | 300 mg/gün PO (veya 200 mg/gün kilo/trombosit düşükse) | 3 yıl | PRIMA |
| BRCA wild-type / bilinmiyor (bevacizumab kullanılmış) | Bevacizumab monoterapisi | Avastin® | 15 mg/kg IV 21 günde bir | 15 ay | GOG-218/ICON-7 |
| HRD pozitif (bevacizumab kullanılmamış) | Rucaparib | Rubraca® | 600 mg (2x300 mg) PO günde iki kez | 2 yıl | ATHENA-MONO |
SOLO-1 Çalışması (N Engl J Med 2018):
- 7 yıllık PFS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001)
- 7 yıllık OS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001)
PAOLA-1 Çalışması (N Engl J Med 2019):
- mPFS (HRD pozitif): 37.2 ay vs 17.7 ay (HR 0.33)
- OS (5 yıl, HRD pozitif): %65.5 vs %48.4 (HR 0.62)
PRIMA Çalışması (N Engl J Med 2019):
- mPFS (HRD pozitif): 21.9 ay vs 10.4 ay (HR 0.43; p<0.001)
- mPFS (tüm popülasyon): 13.8 ay vs 8.2 ay (HR 0.62; p<0.001)
4. İKİNCİ BASAMAK VE SONRAKİ SIRA TEDAVİLER (Nüks Hastalık)
4.1. Platin Duyarlılığının Belirlenmesi
| Kategori | Tanım |
| Platin-Duyarlı | Son platin tedavisinden ≥6 ay sonra nüks |
| Platin-Parsiyel Duyarlı | 6-12 ay arası nüks |
| Platin-Dirençli | <6 ay nüks veya progresyon |
4.2. Platin-Duyarlı Nüks Tedavi Seçenekleri
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsim) | Doz | Siklus | Dayandığı Faz 3 Çalışma |
| Karboplatin + Gemsitabin ± Bevacizumab | Paraplatin® + Gemzar® (Sitagem®) Avastin® | Gemsitabin 1000 mg/m² IV 1.,8. gün + Karboplatin AUC 4 IV 1. gün ± Bevacizumab 15 mg/kg IV 1. gün | 21 günde bir | OCEANS |
| Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin | Paraplatin® + Caelyx® | Karboplatin AUC 5 IV + LipDox 30 mg/m² IV, 1. gün | 28 günde bir | CALYPSO |
| Karboplatin + Paklitaksel | Paraplatin® + Taxol® | Paklitaksel 175 mg/m² IV + Karboplatin AUC 5-6 IV, 1. gün | 21 günde bir | ICON4/AGO-OVAR-2.2 |
OCEANS Çalışması (J Clin Oncol 2012):
- mPFS: 12.4 ay vs 8.4 ay (HR 0.48; p<0.0001)
- OS: Anlamlı fark yok
CALYPSO Çalışması (J Clin Oncol 2010):
- mPFS: 11.3 ay vs 9.4 ay (HR 0.82; p=0.005)
- Daha az nöropati ve alopesi
4.3. Platin-Duyarlı Nüks Sonrası İdame Tedavi
| Hasta Grubu | İdame Seçeneği | Ticari İsim | Doz | Dayandığı Faz 3 Çalışma |
| BRCA mutant | Olaparib | Lynparza® | 300 mg PO günde iki kez | SOLO-2 |
| BRCA mutant (germline) | Niraparib | Zejula® | 300 mg/gün PO | NOVA |
| BRCA mutant | Rucaparib | Rubraca® | 600 mg PO günde iki kez | ARIEL3 |
SOLO-2 Çalışması (Lancet Oncol 2017):
- mPFS: 19.1 ay vs 5.5 ay (HR 0.30; p<0.0001)
4.4. Platin-Dirençli Nüks Tedavi Seçenekleri
| Rejim | İlaçlar (Ticari İsim) | Doz | Siklus | Dayandığı Faz 3 Çalışma |
| Haftalık Paklitaksel ± Bevacizumab | Taxol® Avastin® | Paklitaksel 80 mg/m² IV 1.,8.,15. gün (28 günde bir) ± Bevacizumab 10-15 mg/kg | 28 günde bir | AURELIA |
| Lipozomal Doksorubisin ± Bevacizumab | Caelyx® | LipDox 40-50 mg/m² IV 1. gün (28 günde bir) ± Bevacizumab | 28 günde bir | AURELIA |
| Topotekan ± Bevacizumab | Hycamtin® | Topotekan 1.25 mg/m² IV 1-5. gün (21 günde bir) veya 4 mg/m² IV 1.,8.,15. gün (28 günde bir) | 21/28 günde bir | AURELIA |
| Gemsitabin ± Bevacizumab | Gemzar® | Gemsitabin 1000 mg/m² IV 1.,8.,15. gün (28 günde bir) | 28 günde bir | AURELIA |
| Oral Siklofosfamid + Bevacizumab | Endoxan® + Avastin® | Siklofosfamid 50 mg PO günde bir kez + Bevacizumab 10 mg/kg IV 2 haftada bir | Sürekli | (Faz II) |
| Oral Etoposid | Vepesid® kapsül | 50 mg/m²/gün PO 21 gün, 7 gün ara | 28 günde bir | (GOG) |
AURELIA Çalışması (J Clin Oncol 2014):
- mPFS: 6.7 ay vs 3.4 ay (HR 0.48; p<0.001)
- OS: Anlamlı fark yok
4.5. Hedefe Yönelik Tedaviler (Platin-Dirençli Nüks)
| Rejim | Ticari İsim | Hedef | Doz | Dayandığı Faz 3 Çalışma | FDA Onayı |
| Mirvetuksimab soravtansin | Elahere® | FRα pozitif (≥%75) | 6 mg/kg IV (düzeltilmiş ideal vücut ağırlığı), 3 haftada bir | MIRASOL | Var |
| Pembrolizumab + Paklitaksel ± Bevacizumab | Keytruda® | PD-L1 pozitif (CPS ≥1) | Pembrolizumab 200 mg IV 3 haftada bir + Paklitaksel 80 mg/m² IV haftalık | KEYNOTE-B96 | Var (hızlandırılmış) |
| İpilimumab + Nivolumab | Yervoy® + Opdivo® | Berrak hücreli karsinom | (Çalışma protokollerine göre) | Gao ve ark. (Faz II) | Yok |
| Trametinib | Mekinist® | Düşük grade seröz | 2 mg PO günde bir kez | GOG 281 | Yok (endikasyon dışı) |
| Dabrafenib + Trametinib | Tafinlar® + Mekinist® | BRAF V600E mutant | Dabrafenib 150 mg PO günde iki kez + Trametinib 2 mg PO günde bir kez | NCI-MATCH | Var (tumor-agnostik) |
| Fam-trastuzumab deruxtekan | Enhertu® | HER2 pozitif (IHC 3+) | 5.4 mg/kg IV 3 haftada bir | DESTINY-PanTumor02 | Var (tumor-agnostik) |
MIRASOL Çalışması (N Engl J Med 2023):
- mPFS: 5.6 ay vs 4.0 ay (HR 0.62; p<0.001)
- OS: 16.5 ay vs 12.8 ay (HR 0.67; p=0.005)
KEYNOTE-B96 Çalışması (Gyn Canc 2025, ara analiz):
- mPFS (CPS≥1): 8.3 ay vs 7.2 ay (p=0.0014)
- OS (CPS≥1): 18.2 ay vs 14.0 ay (p=0.0053)
GOG 281 Çalışması (Lancet 2022):
- mPFS: 13.0 ay vs 7.2 ay (HR 0.48; p<0.0001)
5. DOZ AYARLAMALARI VE TOKSİSİTE YÖNETİMİ
5.1. Karboplatin Doz Ayarlaması (Calvert Formülü)
| Parametre | Formül / Ayarlama |
| Doz (mg) | Hedef AUC (5-6) x (GFR + 25) |
| GFR hesaplaması | Cockcroft-Gault formülü veya ölçülmüş GFR (EDTA) |
| Böbrek yetmezliğinde | Kreatinin klirensi <30 mL/dk ise karboplatin kontrendike, sisplatin tercih edilir |
5.2. Niraparib Doz Ayarlaması
| Başlangıç Dozu | Durum |
| 300 mg/gün | Vücut ağırlığı ≥77 kg ve trombosit ≥150.000/mm³ |
| 200 mg/gün | Vücut ağırlığı <77 kg ve/veya trombosit <150.000/mm³ |
Toksisiteye göre doz azaltımı:
- seviye: 200 mg/gün → 100 mg/gün
- seviye: 100 mg/gün → tedaviyi kes
5.3. Olaparib Doz Ayarlaması
| Toksisite | Doz Ayarlaması |
| Hafif-orta | Tedaviye ara ver, düzeldikten sonra aynı dozda devam et |
| Şiddetli | 300 mg günde iki kez → 250 mg günde iki kez |
5.4. Rucaparib Doz Ayarlaması
| Toksisite | Doz Ayarlaması |
| 1. seviye | 600 mg günde iki kez → 500 mg günde iki kez |
| 2. seviye | 500 mg günde iki kez → 400 mg günde iki kez |
| 3. seviye | 400 mg günde iki kez → tedaviyi kes |
5.5. Bevacizumab'da Özel Durumlar
| Durum | Öneri |
| Hipertansiyon | Kan basıncı takibi, antihipertansif tedavi başla |
| Proteinüri | Spot idrar protein/kreatinin oranı >3.5 ise tedaviyi kes |
| Cerrahi | Operasyon öncesi 4-6 hafta ara, yara iyileşmesi tamamlanana kadar başlanmaz |
| GIS perforasyonu | Risk yüksek hastalarda kontrendike (akut divertikülit, GIS tümör invazyonu) |
6. METASTATİK OVER KANSERİ YÖNETİM AKIŞ ŞEMASI

7. KLİNİK ÖNERİLER (Özet)
- Hasta seçimi kritiktir. Primer cerrahi vs NACT kararı, metastazların rezeke edilebilirliği ve hastanın performans durumuna göre verilmelidir.
- R0 rezeksiyon hedeflenmelidir. Metastatik hastalıkta bile, tüm makroskopik hastalığın çıkarılması sağkalım avantajı sağlar.
- Bevacizumab, yüksek riskli metastatik hastalıkta kemoterapiye eklenmeli ve idame olarak verilmelidir.
- BRCA/HRD testi, tüm metastatik hastalarda yapılmalıdır. Sonuçlar, idame tedavi seçimini doğrudan etkiler.
- PARP inhibitörleri, BRCA mutant ve HRD pozitif hastalarda PFS'yi dramatik şekilde uzatır. İlk basamak idamede kullanımı standarttır.
- Platin-dirençli hastalıkta biyobelirteç testi (FRα, PD-L1, HER2, BRAF, MSI, NTRK, RET) yapılmalı ve sonuca göre hedefe yönelik tedavi seçilmelidir.
- Mirvetuksimab (Elahere®) , FRα pozitif (%75) platin-dirençli hastalıkta OS avantajı sağlar.
- Pembrolizumab + kemoterapi, PD-L1 pozitif (CPS ≥1) platin-dirençli hastalıkta PFS ve OS avantajı sağlar.
- Düşük grade seröz karsinomda kemoterapi yerine hormon tedavisi veya MEK inhibitörleri (trametinib) tercih edilmelidir.
- Klinik çalışmalara katılım, özellikle nadir histolojilerde ve platin-dirençli hastalıkta teşvik edilmelidir.
ÇOKLU TEDAVİ HATLARI TÜKENMİŞ METASTATİK OVER KANSERİNE YAKLAŞIM
Standart Seçenekler Tükendiğinde Ne Yapmalı?
GİRİŞ
Over kanseri, özellikle ileri evrede tanı alan hastalarda sıklıkla nüks eder ve hastalar birden fazla tedavi hattı alır. Platin-duyarlı hastalıktan, parsiyel duyarlılığa ve sonunda platin-direncine ilerleme tipiktir. Üç veya dört basamak kemoterapi sonrası, standart sitotoksik ve hedefe yönelik tedavi seçenekleri tükenir. Bu hastalarda progresyon kaçınılmazdır ve medyan sağkalım 6-9 ayı geçmez. Bu noktada amaç, semptom kontrolü, yaşam kalitesinin korunması ve mümkünse yeni tedavi seçenekleri sunmaktır.
1. TEDAVİ HATLARI TÜKENMİŞ HASTA KİMDİR?
| Kriter | Tanım |
| Önceki tedavi hatları | ≥3-4 basamak sistemik tedavi almış |
| Platin durumu | Platin-dirençli veya platin-refrakter |
| Kullanılan ajanlar | Platinler, taksanlar, lipozomal doksorubisin, gemsitabin, topotekan, bevacizumab, PARP inhibitörleri (BRCA mutant/HRD pozitif ise) |
| Tedaviye yanıt | Son iki ardışık rejime yanıtsız veya progresyon (Griffiths kriteri) |
| Performans durumu | ECOG 0-2 (destekleyici bakım için ECOG 0-3) |
| Biyobelirteç durumu | BRCA wild-type, HRP, FRα düşük, PD-L1 negatif, vb. |
2. GENEL YAKLAŞIM PRENSİPLERİ
| Yaklaşım | Amaç |
| Klinik çalışmalara katılım | Yeni ajanlara erişim, potansiyel fayda |
| Kapsamlı moleküler profilleme | Nadir ancak hedeflenebilir mutasyonların saptanması |
| Palyatif destek bakımı | Semptom kontrolü, yaşam kalitesi |
| Tek ajan kemoterapi | Düşük toksisiteli, palyatif amaçlı |
| Hormonal tedavi | Düşük grade seröz, endometrioid, hormon reseptör pozitif |
| Radyoterapi | Semptomatik, oligometastatik hastalık |
Önemli: İki ardışık rejime yanıt vermeyen ve progresyon gösteren hastaların ek tedaviden fayda görme olasılığı düşüktür. Bu hastalarda agresif tedavilerden kaçınılmalı, destekleyici bakım ön plana alınmalıdır.
3. KLİNİK ÇALIŞMALAR VE ARAŞTIRMA AJANLARI
Çoklu tedavi hatları tükenmiş hastalarda en önemli seçenek, klinik çalışmalara katılımdır. Aşağıda, over kanserinde devam eden veya yakın zamanda tamamlanmış önemli Faz I-II çalışmalar ve araştırma ajanları listelenmiştir.
| Ajan / Kombinasyon | Hedef / Mekanizma | Faz | Çalışma (NCT No) | Ön Sonuçlar |
| Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) | FRα-ADC | Faz III | MIRASOL | FRα yüksek (%75) platin-dirençli hastalarda OS avantajı (FDA onaylı, ancak Türkiye'de yok) |
| Upifitimab rilsodotin (UpRi) | NaPi2b-ADC | Faz III | UP-NEXT (NCT05329545) | NaPi2b pozitif platin-dirençli over kanserinde devam ediyor |
| Luveltamab tazevibulin | FRα-ADC (yeni) | Faz II | REFRaME (NCT05870748) | FRα pozitif hastalarda umut verici erken veriler |
| Tisotumab vedotin | TF-ADC | Faz II | innovaTV 206 (NCT05284162) | Over kanseri dahil solid tümörlerde devam ediyor |
| Batiraxsept | IL-8 inhibitörü | Faz II | (NCT03601209) | IL-8 düzeyi yüksek hastalarda kemoterapi ile kombinasyon |
| Nemvaleukin alfa | IL-2 varyantı | Faz II | ARTISTRY-7 (NCT04830124) | Pembrolizumab ile kombinasyon |
| Berzosertib + gemsitabin | ATR inhibitörü | Faz II | (NCT02595892) | Platin-dirençli hastalarda PFS avantajı (erken veriler) |
| Adavosertib | WEE1 inhibitörü | Faz II | (NCT03345784) | BRCA mutant olmayan hastalarda umut verici |
| Senaparib + temozolomid | PARP inhibitörü + alkilleyici | Faz I/II | (NCT04732065) | PARP dirençli hastalarda kombinasyon |
| ONX-0801 | FRα inhibitörü | Faz I | (NCT01767194) | FRα pozitif hastalarda tek ajan |
| CAR-T hücre tedavisi | MSLN, FRα, MUC16 | Faz I/II | Çeşitli | Erken dönem, toksisite yönetimi sorunlu |
| Bispecifik antikorlar | PD-1/CTLA-4, PD-1/VEGF | Faz I/II | Çeşitli | Kombinasyon stratejileri |
4. HEDEFLENEBİLİR NADİR MUTASYONLAR
Kapsamlı moleküler profilleme ile saptanabilecek, düşük sıklıkta ancak hedeflenebilir mutasyonlar:
| Mutasyon | Sıklık | Hedef Ajan | Ticari İsim | FDA Onayı |
| BRAF V600E | <%5 | Dabrafenib + Trametinib | Tafinlar® + Mekinist® | Var (tumor-agnostik) |
| HER2 amplifikasyonu (IHC 3+) | <%5 | Fam-trastuzumab deruxtekan | Enhertu® | Var (tumor-agnostik) |
| NTRK füzyonu | <%1 | Larotrektinib, Entrektinib | Vitrakvi® , Rozlytrek® | Var (tumor-agnostik) |
| RET füzyonu | <%1 | Selpercatinib | Retevmo® | Var (tumor-agnostik) |
| MSI-H / dMMR | %2-3 | Pembrolizumab, Dostarlimab | Keytruda® , Jemperli® | Var (tumor-agnostik) |
| TMB-H (≥10 mut/Mb) | %3-5 | Pembrolizumab | Keytruda® | Var (tumor-agnostik) |
| IDH1 mutasyonu | <%1 | İvosidenib | Tibsovo® | Var (akut myeloid lösemi, overde endikasyon dışı) |
| PIK3CA mutasyonu | %5-10 (berrak hücreli) | Alpelisib | Piqray® | Var (meme, overde endikasyon dışı) |
| FGFR füzyonu/mutasyonu | <%1 | Erdafitinib, Pemigatinib | Balversa® , Pemazyre® | Var (mesane, kolanjiyokarsinom, overde endikasyon dışı) |
5. DESTEKLEYİCİ BAKIM (PALYATİF BAKIM)
Tedavi seçenekleri tükenmiş hastalarda destekleyici bakım, aktif tedavi kadar önemlidir.
| Semptom | Yaklaşım |
| Ağrı | Opioidler, NSAID'ler, adjuvan analjezikler, palyatif radyoterapi, sinir blokları |
| Asit | Terapötik parasentez, kalıcı peritoneal kateter, diüretikler (sınırlı etki) |
| İntestinal obstrüksiyon | Nazogastrik dekompresyon, oktreotid, kortikosteroidler, venting gastrostomi, palyatif cerrahi (seçilmiş hastalarda) |
| Plevral efüzyon / dispne | Terapötik torasentez, kalıcı plevral kateter, plöredez |
| Bulantı-kusma | Antiemetikler (metoklopramid, ondansetron, haloperidol, vb.) |
| Yorgunluk | Anemi düzeltme, psikostimülanlar, egzersiz, enerji koruma stratejileri |
| Anksiyete / depresyon | Psikolojik destek, anksiyolitikler, antidepresanlar |
| Beslenme desteği | Nutrisyonel değerlendirme, gerektiğinde parenteral beslenme (seçilmiş hastalarda) |
Önemli: Palyatif bakım, yaşam kalitesini artırır ve bazı çalışmalarda sağkalımı bile uzatabilir. Erken dönemde palyatif bakım konsültasyonu önerilir.
6. GELİŞMEKTE OLAN TEDAVİLER
6.1. Antikor-İlaç Konjugatları (ADC'ler)
| ADC | Hedef | Yapı | Gelişme Aşaması |
| Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) | FRα | Maytansinoid | FDA onaylı (platin-dirençli, FRα yüksek) |
| Upifitimab rilsodotin (UpRi) | NaPi2b | Auristatin | Faz III (UP-NEXT) |
| Luveltamab tazevibulin | FRα | Tubulin inhibitörü | Faz II (REFRaME) |
| STRO-002 | FRα | Tubulin inhibitörü | Faz I/II |
| Tisotumab vedotin | TF | Auristatin | Faz II (over kanseri dahil) |
| Enapotamab vedotin | AXL | Auristatin | Faz II |
| DS-8201a (Enhertu®) | HER2 | Topoizomeraz I inhibitörü | FDA onaylı (HER2+ solid tümör) |
6.2. İmmünoterapi Kombinasyonları
| Kombinasyon | Faz | Çalışma | Ön Veriler |
| Nivolumab + Ipilimumab | Faz II | (NCT03355976) | Berrak hücreli karsinomda ORR %55 |
| Pembrolizumab + Bevacizumab + Siklofosfamid | Faz II | (NCT02853318) | Platin-dirençli hastalarda umut verici |
| Atezolizumab + Bevacizumab + Kemoterapi | Faz III | IMagyn050 | Negatif (over kanserinde ek fayda yok) |
| Durvalumab + Tremelimumab + Kemoterapi | Faz III | ATHENA | Negatif (over kanserinde ek fayda yok) |
| Pembrolizumab + Mirvetuksimab | Faz I/II | (NCT05613049) | Devam ediyor |
6.3. PARP İnhibitörleri Direncini Aşma Stratejileri
| Strateji | Kombinasyon | Faz | Çalışma |
| ATR inhibitörü + PARP inhibitörü | Berzosertib + Niraparib | Faz II | (NCT04266912) |
| WEE1 inhibitörü + PARP inhibitörü | Adavosertib + Olaparib | Faz II | (NCT02511795) |
| PI3K inhibitörü + PARP inhibitörü | Alpelisib + Olaparib | Faz I | (NCT01623349) |
| MEK inhibitörü + PARP inhibitörü | Binimetinib + Niraparib | Faz II | (NCT04734678) |
| HDAC inhibitörü + PARP inhibitörü | Entinostat + Niraparib | Faz II | (NCT03924245) |
6.4. Hücresel Tedaviler
| Tedavi | Hedef | Gelişme Aşaması | Zorluklar |
| CAR-T hücre tedavisi | MSLN, FRα, MUC16, ROR1 | Faz I/II | Toksisite (sitokin fırtınası), solid tümör mikroçevresi, antijen kaybı |
| TIL (Tümör İnfiltrating Lenfosit) | Tümör spesifik | Faz II | Teknik zorluk, zaman alıcı, maliyetli |
| NK hücre tedavisi | Allojenik | Faz I/II | Sınırlı etkinlik, kısa süreli kalıcılık |
6.5. Yeni Hedefler ve Ajanlar
| Hedef | Ajan | Gelişme Aşaması |
| IL-8 | Batiraxsept | Faz II |
| IL-2 | Nemvaleukin alfa | Faz II |
| TGF-β | Galunisertib | Faz II |
| WNT | WNT inhibitörleri | Preklinik / Faz I |
| NOTCH | NOTCH inhibitörleri | Preklinik / Faz I |
| Hedgehog | Hedgehog inhibitörleri | Preklinik / Faz I |
| DDR (DNA hasar yanıtı) | ATR, WEE1, CHK1 inhibitörleri | Faz I/II |
7. ÇOKLU TEDAVİ HATLARI TÜKENMİŞ HASTAYA YAKLAŞIM ALGORİTMASI

8. KLİNİK ÖNERİLER (Özet)
Kapsamlı moleküler profilleme yapın. Tüm doku veya ctDNA ile MSI, TMB, HER2, BRAF, NTRK, RET, FRα, PD-L1, IDH1, PIK3CA, FGFR gibi hedeflenebilir mutasyonları araştırın. Sonuçlar sürpriz yapabilir!
Klinik çalışmalara yönlendirin. Çoklu tedavi hatları tükenmiş hastalar için en değerli seçenek, yeni ajanların araştırıldığı klinik çalışmalardır. www.clinicaltrials.gov'da uygun çalışma arayın.
ADC'ler umut vericidir. Mirvetuksimab (Elahere®) FRα pozitif hastalarda FDA onaylıdır. UpRi, STRO-002, tisotumab vedotin gibi diğer ADC'ler klinik çalışmalarda devam etmektedir.
İmmünoterapi kombinasyonları düşünün. Tek ajan immünoterapi over kanserinde etkisizdir, ancak kombine immünoterapi (ipilimumab + nivolumab) berrak hücreli karsinomda umut vericidir. PD-1 + CTLA-4 kombinasyonları, kemoterapi + immünoterapi + anti-anjiyojenik kombinasyonlar araştırılmaktadır.
PARP direncini aşma stratejileri gelişmektedir. ATR, WEE1, PI3K, MEK, HDAC inhibitörleri ile PARP inhibitörlerinin kombinasyonu, PARP dirençli hastalarda klinik çalışmalarda test edilmektedir.
Hücresel tedaviler erken aşamadadır. CAR-T, TIL, NK hücre tedavileri over kanserinde henüz rutin kullanımda değildir, ancak umut verici erken veriler vardır.
Palyatif destek bakımını asla ihmal etmeyin. Tedavi seçenekleri tükendiğinde, hastanın yaşam kalitesini korumak ve semptomlarını kontrol altına almak en önemli hedeftir. Palyatif bakım ekibini erken dönemde devreye sokun.
İki ardışık rejime yanıtsız hastada agresif tedaviden kaçının. Griffiths kriteri: İki ardışık rejime yanıt vermeyen ve progresyon gösteren hastaların ek tedaviden fayda görme olasılığı düşüktür. Bu hastalarda destekleyici bakım ön planda olmalıdır.
SORU VE GENİŞ AÇIKLAMALARI (Q/A)
SORU 1: BRCA mutasyonu negatif bir hastada HRD testi neden önemlidir? HRD pozitifliği ne anlama gelir ve hangi PARP inhibitörü hangi çalışmada fayda göstermiştir?
CEVAP:
BRCA mutasyonu negatif hastalarda HRD (Homolog Rekombinasyon Defektifliği) testi, PARP inhibitörü (PARPi) idame tedavisinden beklenen faydanın büyüklüğünü öngörmek için önemlidir. HRD, BRCA dışındaki genlerdeki (RAD51C, RAD51D, BRIP1, PALB2, vb.) mutasyonlar veya BRCA metilasyonu gibi epigenetik değişiklikler nedeniyle DNA hasar onarımının bozulduğu durumları ifade eder.
Klinik önemi:
- HRD pozitif tümörler, PARP inhibitörlerine BRCA mutant tümörler kadar olmasa da anlamlı derecede duyarlıdır.
- PRIMA çalışmasında, niraparib idame tedavisi HRD pozitif hastalarda plaseboya göre anlamlı PFS avantajı sağlamıştır (21.9 ay vs 10.4 ay; HR 0.43).
- PAOLA-1 çalışmasında, olaparib + bevacizumab HRD pozitif hastalarda (BRCA mutant dahil) anlamlı PFS avantajı göstermiştir (37.2 ay vs 17.7 ay; HR 0.33).
- HRP (Homolog Rekombinasyon Proficient) tümörlerde PARP inhibitörü faydası minimaldir ve NCCN Panel, bu hastalarda PARPi kullanımını "minimal fayda" olarak değerlendirmektedir.
Önemli not: Mevcut HRD testleri (myChoice CDx, FoundationOne) fonksiyonel HRD'yi tam olarak ölçmez, vekil (proxy) belirteçlerdir. Test sonuçları dikkatle yorumlanmalıdır.
SORU 2: Neoadjuvan kemoterapi (NACT) sonrası interval debulking cerrahi (IDS) sırasında HIPEC uygulamasının endikasyonları nelerdir? Hangi çalışma bu yaklaşımı desteklemektedir?
CEVAP:
HIPEC (Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi), sitoredüktif cerrahiyi takiben karın içine ısıtılmış (41-43°C) kemoterapi verilmesidir.
Endikasyonlar (NCCN 2026 V1):
- Evre III over kanseri hastalarında, NACT sonrası IDS sırasında Cisplatin 100 mg/m² ile HIPEC düşünülebilir.
- Evre IV hastalarda (kategori 2B): Seçilmiş hastalarda (NACT'e iyi yanıt, ekstraperitoneal hastalığın tamamen kaybolması veya rezeke edilebilir hale gelmesi) düşünülebilir.
- Renal koruma: Sodyum tiyosülfat perfüzyon başlangıcında IV verilmelidir.
Destekleyen çalışma:
OVHIPEC-1 çalışması (Lancet Oncol 2023, final analiz):
- NACT + IDS + HIPEC kolunda, NACT + IDS koluna göre:
- mPFS: 14.2 ay vs 10.2 ay (HR 0.63; p<0.001)
- mOS: 45.7 ay vs 34.9 ay (HR 0.71; p=0.02)
- Grade ≥3 advers olaylar benzer (%27 vs %25)
Klinik yorum: HIPEC, deneyimli merkezlerde, uygun hasta seçimi ile uygulandığında sağkalım avantajı sağlayan etkili bir yöntemdir.
SORU 3: Platin-dirençli nüks over kanserinde FRα ekspresyonu neden önemlidir? Hangi çalışma mirvetuksimab soravtansinin bu popülasyonda etkinliğini göstermiştir?
CEVAP:
FRα (Folate Receptor Alpha), over kanser hücrelerinin yüzeyinde sıklıkla aşırı eksprese edilen bir proteindir. Platin-dirençli nüks over kanserinde hedefe yönelik tedavi için önemli bir biyobelirteçtir.
MIRASOL Çalışması (N Engl J Med 2023):
- FRα pozitif (≥%75 hücrede 2+/3+ boyanma) platin-dirençli over kanserli hastalarda mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) ile kemoterapi (paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan) karşılaştırılmış.
- Sonuçlar:
- mPFS: 5.6 ay vs 4.0 ay (HR 0.62; p<0.001)
- mOS: 16.5 ay vs 12.8 ay (HR 0.67; p=0.005)
- ORR: %42.3 vs %15.9
- Toksisite: Oküler toksisite (bulanık görme, keratopati) sık, profilaktik kortikosteroid göz damlası önerilir.
FDA onayı: FRα pozitif (≥%75), 1-3 basamak tedavi almış platin-dirençli over kanserinde.
Klinik yorum: Mirvetuksimab, platin-dirençli hastalıkta hem PFS hem de OS avantajı sağlayan nadir ajanlardan biridir. FRα testi, bu hasta grubunda mutlaka yapılmalıdır.
SORU 4: PAOLA-1 çalışmasının sonuçları nelerdir? Hangi hasta popülasyonu bu kombinasyondan en çok faydayı görmüştür?
CEVAP:
PAOLA-1 Çalışması (N Engl J Med 2019, Lancet Oncol 2023 final OS):
- Yeni tanı ileri evre (FIGO III-IV) yüksek grade seröz veya endometrioid over kanserli, ilk basamak platin-bazlı kemoterapi + bevacizumab alan ve yanıt (CR/PR) elde edilen hastalarda, idame tedavide olaparib + bevacizumab vs plasebo + bevacizumab karşılaştırılmış.
Sonuçlar:
- mPFS (tüm popülasyon): 22.1 ay vs 16.6 ay (HR 0.59; p<0.001)
- mPFS (HRD pozitif): 37.2 ay vs 17.7 ay (HR 0.33)
- mPFS (BRCA mutant): 37.2 ay vs 21.7 ay (HR 0.31)
- mPFS (HRD pozitif / BRCA wild-type): 28.1 ay vs 16.6 ay (HR 0.43)
- mPFS (HRP): 16.9 ay vs 16.0 ay (HR 0.92) → fayda yok
5-yıllık OS (2023 güncellemesi):
- HRD pozitif: %65.5 vs %48.4 (HR 0.62)
- BRCA mutant: %73.2 vs %53.8 (HR 0.60)
- HRD pozitif / BRCA wild-type: %54.7 vs %44.2 (HR 0.71)
- HRP: Anlamlı fark yok
Klinik çıkarım:
- Olaparib + bevacizumab kombinasyonu, HRD pozitif (BRCA mutant dahil) hastalarda anlamlı PFS ve OS avantajı sağlar.
- HRP tümörlerde fayda yoktur.
- Bu rejimi kullanabilmek için hastanın ilk basamak tedavide bevacizumab almış olması gerekir.
SORU 5: PRIMA çalışmasının uzun dönem sonuçları nelerdir? Niraparib idame tedavisinin OS avantajı gösterilmiş midir?
CEVAP:
PRIMA Çalışması (ENGOT-OV26/GOG-3012):
- Yeni tanı ileri evre (FIGO III-IV) over kanserli, ilk basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası yanıt (CR/PR) alınan hastalarda, niraparib vs plasebo idame tedavisi karşılaştırılmış.
İlk sonuçlar (N Engl J Med 2019):
- mPFS (HRD pozitif): 21.9 ay vs 10.4 ay (HR 0.43; p<0.001)
- mPFS (tüm popülasyon): 13.8 ay vs 8.2 ay (HR 0.62; p<0.001)
Final OS analizi (Ann Oncol 2024):
- mOS (tüm popülasyon): 46.6 ay vs 48.8 ay (HR 1.01; p=0.88) → Anlamlı fark yok!
- mOS (HRD pozitif): 71.9 ay vs 69.8 ay (HR 1.01)
- mOS (HRP): 34.8 ay vs 38.9 ay (HR 1.00)
Neden OS farkı yok?
- Çapraz geçiş: Plasebo kolundaki hastaların %50'si progresyon sonrası PARP inhibitörü almış.
- PRIMA, OS için güçlendirilmemiş bir çalışma.
- HRP hastalarda PARP inhibitörü faydası minimal.
Klinik çıkarım:
- Niraparib, tüm popülasyonda PFS avantajı sağlasa da OS avantajı gösterilememiştir.
- Ancak, hastaların kemoterapisiz geçirdiği süreyi (PFS) uzatması, yaşam kalitesine katkı sağlar.
- HRP hastalarda fayda-risk dengesi dikkatle değerlendirilmelidir.
SORU 6: SOLO-1 çalışmasının 7 yıllık takip sonuçları nelerdir? BRCA mutant over kanserinde olaparib idame tedavisinin uzun dönem etkinliği nasıldır?
CEVAP:
SOLO-1 Çalışması (GOG 3004):
- Yeni tanı ileri evre (FIGO III-IV) BRCA mutant over kanserli, ilk basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası yanıt (CR/PR) alınan hastalarda, olaparib vs plasebo idame tedavisi (2 yıl) karşılaştırılmış.
7-yıllık takip sonuçları (J Clin Oncol 2023):
- 7-yıllık PFS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001)
- 7-yıllık OS: %67 vs %46.5 (HR 0.55; p<0.0001)
- Medyan PFS: Olaparib kolunda henüz ulaşılamamış (>7 yıl) vs plasebo kolunda 13.8 ay
- İlk progresyon sonrası sağkalım (PFS2): HR 0.50 (olaparib lehine)
Klinik çıkarım:
- Olaparib idame tedavisi, BRCA mutant ileri evre over kanserinde kür şansını artırmaktadır.
- 2 yıllık tedavi, 7 yıl boyunca kalıcı fayda sağlamaktadır.
- Bu hasta popülasyonunda olaparib, standart bakımın ayrılmaz bir parçasıdır.
SORU 7: ATHENA-MONO çalışmasının sonuçları nelerdir? Rucaparib'in ilk basamak idame tedavisinde yeri nedir?
CEVAP:
ATHENA-MONO Çalışması (GOG-3020/ENGOT-ov45):
- Yeni tanı ileri evre (FIGO III-IV) over kanserli, ilk basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası yanıt alınan hastalarda, rucaparib vs plasebo idame tedavisi karşılaştırılmış.
Sonuçlar (J Clin Oncol 2022):
- mPFS (HRD pozitif): 28.7 ay vs 11.3 ay (HR 0.47; p<0.001)
- mPFS (tüm popülasyon): 20.2 ay vs 9.2 ay (HR 0.52; p<0.001)
- mPFS (BRCA mutant): 33.6 ay vs 10.3 ay (HR 0.30)
- mPFS (HRD pozitif / BRCA wild-type): 25.1 ay vs 12.0 ay (HR 0.43)
FDA onayı: BRCA mutant ileri evre over kanserinde ilk basamak idame tedavisi.
NCCN önerisi: Rucaparib, BRCA mutant hastalarda ilk basamak idame tedavide seçenektir (kategori 2A).
Türkiye'de durum: Rucaparib (Rubraca®) ilk basamak idame tedavide SGK geri ödeme listesinde değildir.
SORU 8: OVHIПЕС-1 çalışmasının uzun dönem sonuçları nelerdir? HIPEC'in over kanserinde sağkalıma etkisi nedir?
CEVAP:
OVHIPEC-1 Çalışması (Lancet Oncol 2023, final analiz):
- Evre III over kanserli, NACT sonrası IDS uygulanan hastalarda, IDS + HIPEC (Cisplatin 100 mg/m²) vs sadece IDS karşılaştırılmış.
Sonuçlar:
- mPFS: 14.2 ay vs 10.2 ay (HR 0.63; p<0.001)
- mOS: 45.7 ay vs 34.9 ay (HR 0.71; p=0.02)
- 5-yıllık PFS: %21 vs %13
- 5-yıllık OS: %42 vs %30
- Grade ≥3 advers olaylar: %27 vs %25 (fark yok)
Klinik çıkarım:
- HIPEC, NACT sonrası IDS uygulanan Evre III over kanserli hastalarda hem PFS hem de OS'yi anlamlı uzatır.
- Toksisite profili kabul edilebilirdir.
- HIPEC, deneyimli merkezlerde uygulanmalıdır.
NCCN önerisi: Evre III hastalıkta IDS sırasında HIPEC düşünülebilir. Evre IV hastalıkta kategori 2B.
SORU 9: Düşük grade seröz over kanseri (LGSOC) ile yüksek grade seröz over kanseri (HGSOC) arasındaki farklar nelerdir? LGSOC'de tedavi yaklaşımı nasıl olmalıdır?
CEVAP:
| Özellik | LGSOC | HGSOC |
| Sıklık | %5-10 | %70-75 |
| Yaş | Daha genç (40-50) | Daha yaşlı (50-60) |
| Genetik | KRAS, BRAF, NRAS mutasyonları (%40-50) | TP53 mutasyonu (>%95), BRCA mutasyonu |
| Kromozomal instabilite | Stabil | Yüksek |
| Kemoterapi duyarlılığı | Düşük | Yüksek |
| Prognoz | Uzun sağkalım, ancak nüks oranı yüksek | Kısa sağkalım, agresif |
| Hormon reseptörü | Sıklıkla ER/PR pozitif | Değişken |
LGSOC'de tedavi yaklaşımı:
Primer tedavi:
- Evre IA-IC: Kapsamlı cerrahi evreleme + İzlem (kemoterapi endike değil)
- Evre II-IV: Maksimal sitoredüksiyon + Adjuvan kemoterapi (karboplatin+paklitaksel) + İdame letrozol (kategori 2A)
Nüks tedavisi:
- Hormon tedavisi: Letrozol, anastrozol, fulvestrant, tamoksifen
- Hedefe yönelik tedavi:
- Trametinib (MEK inhibitörü): GOG 281 çalışmasında kemoterapiye üstün (13.0 ay vs 7.2 ay; HR 0.48)
- Binimetinib (kategori 2B): MILO çalışmasında negatif
- Avutometinib + Defactinib: RAMP 201 çalışmasında KRAS-mutantta ORR %44
- Dabrafenib + Trametinib: BRAF V600E mutant
- Kemoterapi: Platin bazlı (platin duyarlı ise), non-platin (platin-dirençli)
SORU 10: Berrak hücreli over kanserinde (CCOC) immünoterapinin yeri nedir? Hangi çalışmalar bu yaklaşımı desteklemektedir?
CEVAP:
Berrak hücreli over kanseri, diğer over kanseri tiplerine göre daha immünojeniktir. T-hücre infiltrasyonu ve PD-L1 ekspresyonu daha sıktır. Bu nedenle, özellikle platin-dirençli nüks hastalıkta immünoterapi kombinasyonları umut vericidir.
Destekleyen çalışmalar:
1. Gao ve ark. (JAMA Oncol 2025):
- İleri evre berrak hücreli over kanserinde (n=??) ipilimumab + nivolumab
- ORR: %55
- Grade 3-4 advers olay: %35
2. Dizon ve ark. (J Clin Oncol 2024, BrUOG 354):
- Relaps berrak hücreli karsinomda nivolumab ± ipilimumab
- ORR (nivolumab tek başına): %14.2
- ORR (ipilimumab + nivolumab): %26.7
- Çalışmanın ikinci aşaması kombinasyon koluna devam ediyor
NCCN 2026 V1 önerisi:
- Platin-dirençli berrak hücreli karsinomda ipilimumab + nivolumab "Belirli Durumlarda Yararlı" kategorisinde (kategori 2A).
Klinik çıkarım:
- Berrak hücreli over kanseri, immünoterapiye daha duyarlı bir alt tiptir.
- Kombine immünoterapi (ipilimumab + nivolumab), özellikle platin-dirençli hastalıkta değerli bir seçenektir.
- Türkiye'de bu endikasyonda geri ödeme yoktur, ancak klinik çalışmalar veya endikasyon dışı kullanım düşünülebilir.
SORU 11: Müsinöz over kanseri ile metastatik GIS kanseri ayırıcı tanısında hangi klinik ve patolojik özellikler önemlidir? Hangi immünohistokimyasal belirteçler kullanılır?
CEVAP:
Primer müsinöz over kanseri ile GIS kaynaklı metastazları (kolon, apendiks, mide, pankreas) ayırmak, tedavi yaklaşımı tamamen farklı olacağı için hayati önem taşır.
Klinik özellikler:
| Özellik | Primer Over Müsinöz | GIS Metastazı |
| Laterality | Genellikle tek taraflı | Sıklıkla iki taraflı |
| Boyut | Genellikle >13 cm | Genellikle <13 cm |
| Dış yüzey | Düzgün (smooth) | Düzensiz, over yüzeyinde implantlar |
| Kistik yapı | Multiloküle, müsin dolu | Genellikle solid |
| GIS semptomları | Yok | Olabilir (kanama, obstrüksiyon) |
Patolojik özellikler:
- İnvazyon paterni: Primerde "ekspansil" (expansile) tip (kompleks glandüler yapılar, az stroma) hakimdir. Metastazda "infiltratif" tip (desmoplastik stroma içinde düzensiz hücre adacıkları) daha sıktır.
- Eşlik eden lezyonlar: Primerde teratom, adenofibrom, endometriozis, Brenner tümörü görülebilir.
İmmünohistokimya (IHC):
| Belirteç | Primer Over | Kolon Metastazı | Apendiks | Mide/Pankreas |
| PAX8 | + | - | - | - |
| CK7 | + | - | +/- | +/- |
| CK20 | - | + | + | +/- |
| CDX2 | - | + | + | +/- |
| SATB2 | - | + | + | - |
| DAS-1 | - | - | + (apendiks) | - |
Önerilen yaklaşım:
- Tüm müsinöz over tümörlerinde kolonoskopi ve gastroskopi yapılmalıdır.
- Apendektomi sadece apendiks anormal görünüyorsa yapılmalıdır (rutin apendektomi önerilmez).
SORU 12: Karsinosarkom (MMMT) neden yüksek grade seröz karsinomdan farklı tedavi edilir? Hangi kemoterapi rejimleri tercih edilmelidir?
CEVAP:
Karsinosarkom (Malign Mülleryan Mikst Tümör - MMMT), tüm over kanserlerinin %1-2'sini oluşturan, hem epitelyal (karsinomatöz) hem de mezenkimal (sarkomatöz) elemanlar içeren bifazik tümörlerdir. Günümüzde, yüksek grade seröz karsinomun kötü diferansiye bir varyantı (metaplastik karsinom) olarak kabul edilmektedir. Ancak sarkomatöz bileşen nedeniyle kemoterapi duyarlılıkları farklıdır.
Kemoterapi rejimleri:
| Rejim | Endikasyon | Kanıt |
| Karboplatin + Paklitaksel | En sık kullanılan | Retrospektif çalışmalar |
| Karboplatin + Ifosfamid | Sarkomatöz bileşene yönelik | Küçük faz II çalışmalar |
| Sisplatin + Ifosfamid + Mesna | Toksik, nadiren kullanılır | Eski GOG çalışmaları |
| Ifosfamid + Paklitaksel (kategori 2B) | Alternatif | Sarkom protokollerinden uyarlanmış |
NCCN 2026 V1 önerisi:
- Adjuvan tedavi: Evre I-IV hastalıkta yukarıdaki rejimlerden biri ile 6 siklus kemoterapi.
- İdame tedavi: BRCA mutant ise PARP inhibitörü düşünülebilir (veriler sınırlı).
- Nüks tedavisi: Yüksek grade seröz ile aynı prensipler.
Önemli:
- Fertilite koruyucu cerrahi önerilmez.
- Maksimal sitoredüksiyon (R0 hedefi) şarttır.
- Prognoz kötüdür (5-yıllık OS %20-30).
SORU 13: SCCOHT (Small Cell Carcinoma of the Ovary, Hypercalcemic Type) nedir? Hangi genetik mutasyonla ilişkilidir? Tedavi yaklaşımı nasıl olmalıdır?
CEVAP:
SCCOHT (Overin Küçük Hücreli Karsinomu, Hiperkalsemik Tip):
- Çok nadir, genç kadınlarda (ortalama 24 yaş) görülen, son derece agresif ve kötü prognozlu bir tümördür.
- Hastaların %60-70'inde tanı anında hiperkalsemi görülür.
- SMARCA4/BRG1 gen mutasyonu (inaktive edici) ile ilişkilidir. Germline mutasyonlar herediter SCCOHT sendromuna yol açar.
Tedavi yaklaşımı:
| Basamak | Öneri |
| Cerrahi | Tüm evrelerde maksimal sitoredüktif cerrahi (R0 hedefi). Fertilite koruyucu cerrahi: SMARCA4 germline negatifse, uygun danışmanlık sonrası düşünülebilir (veriler sınırlı). |
| Germline test | Cerrahi sonrası, daha önce yapılmadıysa, germline SMARCA4 testi yapılmalıdır. |
| Adjuvan kemoterapi | • VPCBAE (Vinkristin/Sisplatin/Siklofosfamid/Bleomisin/Doksorubisin/Etoposid) • PAVEP (Sisplatin/Doksorubisin/Etoposid/Siklofosfamid) • BEP (Bleomisin/Etoposid/Sisplatin) • Sisplatin + Etoposid (EP) |
| Yanıt sonrası | Ek cerrahi + Yüksek doz kemoterapi + Otolog kök hücre nakli (OKHN) için erken sevk |
| Yanıtsız hastalık | Klinik çalışmalar, immünoterapi/epigenetik tedaviler (tazemetostat - EZH2 inhibitörü), palyatif bakım |
Önemli:
- SCCOHT, NCCN 2026 V1'de ilk kez ayrı bir bölüm olarak yer almıştır.
- Yeni tedavi yaklaşımları: EZH2 inhibitörleri (tazemetostat), immünoterapi (nivolumab, ipilimumab) umut vericidir.
SORU 14: OVARIO çalışmasının sonuçları nelerdir? Niraparib + bevacizumab kombinasyonunun ilk basamak idame tedavisinde yeri nedir?
CEVAP:
OVARIO Çalışması (Faz II, tek kollu):
- Yeni tanı ileri evre (FIGO III-IV) over kanserli, ilk basamak platin-bazlı kemoterapi + bevacizumab alan ve yanıt elde edilen hastalarda, idame tedavide niraparib + bevacizumab kombinasyonu araştırılmış.
Sonuçlar (Gynecol Oncol 2022, 2025 final OS):
- 18 aylık PFS (tüm popülasyon): %62
- 18 aylık PFS (HRD pozitif): %76
- 18 aylık PFS (HRP): %47
- 18 aylık PFS (HR bilinmiyor): %56
- mOS (5 yıl, tüm popülasyon): 61.1 ay
- mOS (HRD pozitif): ulaşılamadı (NR)
- mOS (HRP): 38.7 ay
Klinik çıkarım:
- Niraparib + bevacizumab kombinasyonu, özellikle HRD pozitif hastalarda yüksek etkinlik göstermiştir.
- HRP hastalarda da PFS avantajı mevcuttur (ancak OS avantajı yok).
- PAOLA-1'deki olaparib + bevacizumab kombinasyonuna benzer etkinlik.
NCCN 2026 V1 önerisi:
- Niraparib + bevacizumab, ilk basamak kemoterapi + bevacizumab sonrası idame tedavide seçenektir.
SORU 15: KEYNOTE-B96 çalışmasının sonuçları nelerdir? Pembrolizumab + kemoterapinin platin-dirençli over kanserinde yeri nedir?
CEVAP:
KEYNOTE-B96 Çalışması (ENGOT-ov65):
- Platin-dirençli over kanserli hastalarda (n=643), haftalık paklitaksel ± pembrolizumab ± bevacizumab karşılaştırılmış.
- Hastaların %72'sinde PD-L1 CPS ≥1.
Sonuçlar (Gyn Canc 2025, ara analiz):
- mPFS (tüm popülasyon): Anlamlı fark yok
- mPFS (PD-L1 CPS ≥1): 8.3 ay vs 7.2 ay (HR 0.74; p=0.0014)
- mOS (PD-L1 CPS ≥1): 18.2 ay vs 14.0 ay (HR 0.69; p=0.0053)
- ORR (PD-L1 CPS ≥1): %35.2 vs %25.3
- Grade 3-5 advers olay: %68 vs %60
FDA onayı (hızlandırılmış): PD-L1 pozitif (CPS ≥1) platin-dirençli over kanserinde pembrolizumab + haftalık paklitaksel ± bevacizumab.
Klinik çıkarım:
- PD-L1 pozitif hastalarda, pembrolizumab eklenmesi hem PFS hem de OS'yi anlamlı uzatır.
- PD-L1 testi, platin-dirençli hastalıkta mutlaka yapılmalıdır.
- Türkiye'de bu endikasyonda geri ödeme yoktur.
SORU 16: GOG 281 (LOGS) çalışmasının sonuçları nelerdir? Trametinib'in düşük grade seröz over kanserinde yeri nedir?
CEVAP:
GOG 281 (LOGS) Çalışması (Lancet 2022):
- Rekürren veya persistan düşük grade seröz over kanserli hastalarda (n=260), trametinib (MEK inhibitörü) ile standart kemoterapi (paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, letrozol, tamoksifen) karşılaştırılmış.
Sonuçlar:
- mPFS: 13.0 ay vs 7.2 ay (HR 0.48; p<0.0001)
- ORR: %26 vs %6 (p<0.0001)
- KRAS mutasyon durumu: ORR (KRAS mutant): %50 vs ORR (KRAS wild-type): %8.3
- Grade 3-4 advers olay: %76 vs %70 (en sık: döküntü, anemi, hipertansiyon, diyare)
Klinik çıkarım:
- Trametinib, düşük grade seröz over kanserinde standart kemoterapiye üstündür.
- Özellikle KRAS mutant hastalarda etkinlik daha belirgindir.
- NCCN 2026 V1'de, düşük grade seröz nüks tedavisinde trametinib seçenek olarak yer almaktadır.
Türkiye'de durum:
- Trametinib (Mekinist®) BRAF mutant melanom endikasyonuyla geri ödenmektedir.
- LGSOC'de kullanımı endikasyon dışıdır.
SORU 17: RAMP 201 çalışmasının sonuçları nelerdir? Avutometinib + defactinib kombinasyonunun düşük grade seröz over kanserinde yeri nedir?
CEVAP:
RAMP 201 Çalışması (Faz II, J Clin Oncol 2025):
- Rekürren düşük grade seröz over kanserli hastalarda avutometinib (RAF/MEK inhibitörü) ± defactinib (FAK inhibitörü) araştırılmış.
Sonuçlar:
- ORR (avutometinib + defactinib, KRAS mutant): %44
- ORR (avutometinib + defactinib, KRAS wild-type): %17
- mPFS (KRAS mutant): 22.0 ay
- mPFS (KRAS wild-type): 12.8 ay
- Grade ≥3 advers olaylar: Yüksek kreatin kinaz, diyare, anemi
Klinik çıkarım:
- Avutometinib + defactinib kombinasyonu, özellikle KRAS mutant LGSOC'de yüksek etkinlik göstermektedir.
- KRAS mutasyonu, prediktif bir biyobelirteç olabilir.
- Faz III çalışma (RAMP 301) devam etmektedir.
SORU 18: DESTINY-PanTumor02 çalışmasının sonuçları nelerdir? Fam-trastuzumab deruxtekan'ın HER2 pozitif over kanserinde yeri nedir?
CEVAP:
DESTINY-PanTumor02 Çalışması (J Clin Oncol 2024):
- HER2 eksprese eden (IHC 3+ veya 2+) ileri evre solid tümörlerde (over kanseri dahil, n=40) fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®) araştırılmış.
Over kanseri alt grubu sonuçları:
- ORR (IHC 3+): %63.6
- ORR (IHC 2+): %36.8
- mPFS: 11.9 ay
- mOS: 23.6 ay
- Grade ≥3 advers olay: %48 (en sık: nötropeni, anemi, bulantı)
FDA onayı (tumor-agnostik): HER2 pozitif (IHC 3+) solid tümörlerde (daha önce tedavi almış, alternatif seçeneği olmayan).
Klinik çıkarım:
- Over kanserinde HER2 pozitiflik nadirdir (<%5), ancak saptandığında Enhertu® yüksek etkinlik gösterir.
- HER2 testi (IHC), nüks over kanserinde mutlaka yapılmalıdır.
Türkiye'de durum:
- Enhertu®, HER2 pozitif meme ve mide kanserinde geri ödenmektedir.
- Over kanserinde kullanımı endikasyon dışıdır.
SORU 19: NCI-MATCH çalışmasının (subprotocol H) sonuçları nelerdir? Dabrafenib + trametinib'in BRAF V600E mutant over kanserinde yeri nedir?
CEVAP:
NCI-MATCH Çalışması (Subprotocol H, J Clin Oncol 2020):
- BRAF V600E mutant solid tümörlerde (over kanseri dahil, n=6 LGSOC, n=1 müsinöz) dabrafenib + trametinib araştırılmış.
Over kanseri alt grubu sonuçları:
- ORR (tüm popülasyon): %38
- Over kanseri (n=7): 5 hasta PR, 1 hasta SD
- PR süresi: >12 ay (3 hastada)
FDA onayı (tumor-agnostik): BRAF V600E mutant solid tümörlerde.
Klinik çıkarım:
- BRAF V600E mutasyonu, düşük grade seröz over kanserinde yaklaşık %2-5 sıklıkta görülür.
- Saptandığında dabrafenib + trametinib yüksek etkinlik gösterir.
- BRAF testi, özellikle LGSOC'de yapılmalıdır.
Türkiye'de durum:
- Dabrafenib + trametinib (Tafinlar® + Mekinist®) BRAF V600E mutant solid tümörlerde SGK geri ödeme listesindedir.
SORU 20: NOVA çalışmasının uzun dönem sonuçları nelerdir? Niraparib'in nüks platin-duyarlı over kanserinde idame tedavide yeri nedir?
CEVAP:
NOVA Çalışması (ENGOT-OV16):
- Platin-duyarlı nüks over kanserli, ikinci veya üçüncü basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası yanıt alınan hastalarda, niraparib vs plasebo idame tedavisi karşılaştırılmış.
İlk sonuçlar (N Engl J Med 2016):
- mPFS (gBRCA mutant): 21.0 ay vs 5.5 ay (HR 0.27)
- mPFS (non-gBRCA): 9.3 ay vs 3.9 ay (HR 0.45)
Uzun dönem OS analizi:
- OS (gBRCA mutant): 43.6 ay vs 41.6 ay (HR 0.93) → anlamlı fark yok
- OS (non-gBRCA): 31.0 ay vs 34.8 ay (HR 1.01) → anlamlı fark yok
Neden OS farkı yok?
- Plasebo kolundaki hastaların %67'si progresyon sonrası PARP inhibitörü almış.
- Çalışma OS için güçlendirilmemiş.
FDA endikasyon değişikliği (2022):
- Niraparib, nüks platin-duyarlı over kanserinde idame tedavi endikasyonu sadece germline BRCA mutant hastalarla sınırlandırılmıştır.
Klinik çıkarım:
- Niraparib, gBRCA mutant hastalarda yüksek etkinlik gösterir.
- Non-BRCA mutant hastalarda fayda daha sınırlıdır ve OS avantajı gösterilememiştir.
SORU 21: SOLO-2 çalışmasının uzun dönem sonuçları nelerdir? Olaparib'in nüks platin-duyarlı over kanserinde idame tedavide yeri nedir?
CEVAP:
SOLO-2 Çalışması (ENGOT-OV21):
- Platin-duyarlı nüks over kanserli, gBRCA mutant hastalarda, ikinci veya üçüncü basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası yanıt alınanlarda, olaparib vs plasebo idame tedavisi karşılaştırılmış.
İlk sonuçlar (Lancet Oncol 2017):
- mPFS: 19.1 ay vs 5.5 ay (HR 0.30; p<0.0001)
Uzun dönem OS analizi (Lancet Oncol 2021):
- mOS: 51.7 ay vs 38.8 ay (HR 0.74; p=0.054) → istatistiksel olarak anlamlı değil
- TFST (time to first subsequent therapy): 27.9 ay vs 10.8 ay (HR 0.29)
- PFS2: NR vs 18.4 ay (HR 0.45)
FDA endikasyon değişikliği (2022):
- Olaparib, nüks platin-duyarlı over kanserinde idame tedavi endikasyonu sadece BRCA mutant (germline veya somatik) hastalarla sınırlandırılmıştır.
Klinik çıkarım:
- Olaparib, BRCA mutant hastalarda PFS'yi dramatik uzatır.
- OS avantajı istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır (çapraz geçiş etkisi).
- BRCA mutant nüks hastalarda standart idame tedavidir.
SORU 22: ARIEL3 çalışmasının sonuçları nelerdir? Rucaparib'in nüks platin-duyarlı over kanserinde idame tedavide yeri nedir?
CEVAP:
ARIEL3 Çalışması (Lancet 2017, Lancet Oncol 2020):
- Platin-duyarlı nüks over kanserli, ikinci veya üçüncü basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası yanıt alınan hastalarda, rucaparib vs plasebo idame tedavisi karşılaştırılmış.
Sonuçlar:
- mPFS (BRCA mutant): 16.6 ay vs 5.4 ay (HR 0.23)
- mPFS (HRD pozitif / BRCA wild-type): 13.6 ay vs 5.4 ay (HR 0.32)
- mPFS (tüm popülasyon): 10.8 ay vs 5.4 ay (HR 0.36)
- OS (BRCA mutant): 59.1 ay vs 41.2 ay (HR 0.83; p=0.31) → anlamlı fark yok
FDA endikasyon değişikliği (2022):
- Rucaparib, nüks platin-duyarlı over kanserinde idame tedavi endikasyonu sadece BRCA mutant (germline veya somatik) hastalarla sınırlandırılmıştır.
Klinik çıkarım:
- Rucaparib, BRCA mutant ve HRD pozitif hastalarda PFS avantajı sağlar.
- OS avantajı gösterilememiştir.
- BRCA mutant nüks hastalarda idame tedavide seçenektir.
SORU 23: ICON-7 ve GOG-218 çalışmalarının benzerlikleri ve farklılıkları nelerdir? Bevacizumab'ın over kanserinde ilk basamak tedavide yeri nedir?
CEVAP:
| Parametre | ICON-7 | GOG-218 |
| Hasta sayısı | 1528 | 1873 |
| Evre | Yüksek riskli erken evre (I-IIA) + IIB-IV | III-IV (optimal+suboptimal) |
| Kemoterapi | Karboplatin AUC5-6 + Paklitaksel 175 mg/m² | Karboplatin AUC6 + Paklitaksel 175 mg/m² |
| Bevacizumab dozu | 7.5 mg/kg | 15 mg/kg |
| Bevacizumab başlama | Kemoterapi ile birlikte, siklus 1 | Kemoterapi ile birlikte, siklus 2 |
| Bevacizumab idame süresi | 12 siklus (toplam 12 ay) | 22 siklus (toplam 15 ay) |
| mPFS (bevacizumab vs kontrol) | 19.8 ay vs 17.4 ay (HR 0.87; p=0.04) | 14.1 ay vs 10.3 ay (HR 0.72; p<0.001) |
| OS (tüm popülasyon) | Anlamlı fark yok | Anlamlı fark yok |
| OS (yüksek riskli) | 39.7 ay vs 30.2 ay (HR 0.78; p=0.03) | 16.8 ay vs 13.1 ay (HR 0.75) |
Yüksek riskli hasta tanımı:
- ICON-7: Evre IV, inoperabl evre III, suboptimal debulking (>1 cm rezidü)
- GOG-218: Evre IV, suboptimal debulking (>1 cm rezidü)
Klinik çıkarım:
- Bevacizumab, yüksek riskli hastalarda PFS ve OS avantajı sağlar.
- Düşük riskli hastalarda fayda sınırlıdır.
- İdame tedavi süresi en az 12-15 ay olmalıdır.
- NCCN önerisi: Yüksek riskli ileri evre over kanserinde (Evre IIIB-IV, suboptimal debulking, asit) kemoterapiye bevacizumab eklenmesi kategori 1.
SORU 24: JAVELIN Ovarian 200 çalışmasının sonuçları nelerdir? Avelumab'ın platin-dirençli/dirençsiz over kanserinde yeri nedir?
CEVAP:
JAVELIN Ovarian 200 Çalışması (Faz III):
- Platin-dirençli veya dirençsiz over kanserli hastalarda (n=566), avelumab (PD-L1 inhibitörü) + lipozomal doksorubisin, avelumab monoterapisi ve lipozomal doksorubisin monoterapisi karşılaştırılmış.
Sonuçlar (negatif):
- mPFS (avelumab + lipDox vs lipDox): 3.7 ay vs 3.5 ay (HR 0.78; p=0.03) → istatistiksel olarak anlamlı değil (pre-spesifiye eşik p≤0.01)
- mOS (avelumab + lipDox vs lipDox): 15.7 ay vs 13.1 ay (HR 0.89)
- ORR (avelumab + lipDox): %13.3 vs %4.2 (lipDox) vs %0.9 (avelumab monoterapi)
Klinik çıkarım:
- Avelumab + lipozomal doksorubisin kombinasyonu, lipozomal doksorubisin monoterapisine üstünlük sağlamamıştır.
- Avelumab monoterapisi etkisizdir.
- PD-L1 ekspresyonu ile yanıt arasında ilişki gösterilememiştir.
- Bu çalışma, immünoterapinin over kanserinde tek başına etkisiz olduğunu, kombinasyon stratejilerine ihtiyaç olduğunu göstermiştir.
SORU 25: ATHEЛA (ENGOT-ov45) çalışmasının sonuçları nelerdir? Durvalumab + tremelimumab kombinasyonunun over kanserinde yeri nedir?
CEVAP:
ATHENA Çalışması (Faz III, 2 bölüm):
- ATHENA-MONO: Rucaparib vs plasebo (yukarıda anlatıldı)
- ATHENA-COMBO: Rucaparib + durvalumab + tremelimumab vs rucaparib + plasebo
ATHENA-COMBO sonuçları (negatif):
- Yeni tanı ileri evre over kanserli, ilk basamak platin-bazlı kemoterapi sonrası yanıt alınan hastalarda, rucaparib + durvalumab + tremelimumab, rucaparib + plaseboya üstünlük sağlamamıştır.
- mPFS: 15.6 ay vs 14.0 ay (HR 0.93)
- PD-L1 pozitif alt grubunda da fayda yok
Klinik çıkarım:
- Çift immünoterapi (PD-L1 + CTLA-4) kombinasyonu, rucaparib idame tedavisine ek fayda sağlamamıştır.
- Over kanserinde immünoterapi kombinasyonları ile ilgili umutlar azalmıştır.
- Berrak hücreli karsinom gibi seçilmiş alt gruplarda farklı sonuçlar olabilir.
SORU 26: PARP inhibitörleri kullanırken dikkat edilmesi gereken yan etkiler nelerdir? Hangi hastalar daha yakın izlenmelidir?
CEVAP:
| Yan Etki | Sıklık | Yönetim |
| Yorgunluk | Çok sık | Doz azaltımı, destek tedavi |
| Bulantı | Sık | Antiemetikler, gece yatmadan önce alma, doz azaltımı |
| Anemi | Sık | Transfüzyon, eritropoetin, doz azaltımı, tedaviye ara |
| Trombositopeni | Özellikle niraparib | İlk ay haftalık CBC, doz azaltımı, tedaviye ara |
| Nötropeni | Sık | G-CSF desteği, doz azaltımı |
| Hipertansiyon | Niraparib | Kan basıncı takibi, antihipertansif tedavi |
| Karaciğer enzim yüksekliği | Sık (rucaparib) | Aylık LFT takibi, doz azaltımı |
| Kreatinin yüksekliği | Rucaparib | Gerçek GFR düşüklüğü değil, renal tübüler sekresyon inhibisyonu |
| MDS/AML riski | Nadir, uzun süreli kullanımda | 24 aydan uzun kullanımdan kaçın, düzenli CBC |
Yakın izlenmesi gereken hastalar:
- Yaşlı (>70)
- Düşük vücut ağırlığı (<58 kg)
- Düşük başlangıç trombosit sayısı (<150.000/mm³)
- Böbrek yetmezliği
- Karaciğer yetmezliği
- Önceden MDS/AML öyküsü
Niraparib doz ayarlaması:
- Başlangıç: 300 mg/gün (≥77 kg, trombosit ≥150.000/mm³) veya 200 mg/gün (<77 kg ve/veya trombosit <150.000/mm³)
- Toksisiteye göre: 300 → 200 → 100 mg/gün veya tedaviyi kes
SORU 27: Over kanserinde HIPEC sırasında hangi kemoterapi ajanı kullanılır? Renal koruma için ne yapılmalıdır?
CEVAP:
HIPEC'te kullanılan ajan:
- Cisplatin 100 mg/m² (en sık kullanılan, kanıtlanmış)
- Nadiren: Mitomisin C, doxorubisin, melphalan (overde yeterli kanıt yok)
Uygulama:
- 41-43°C'de, 90 dakika süreyle perfüzyon
- Sitoredüktif cerrahi sonrası, karın kapalı veya açık teknikle
Renal koruma (Sodyum tiyosülfat protokolü):
- HIPEC perfüzyonu başlangıcında IV bolus: 9 g/m² sodyum tiyosülfat
- Perfüzyon süresince devam infüzyonu: 12 g/m² (90 dk)
- Amaç: Cisplatinin neden olduğu nefrotoksisiteyi önlemek
Mekanizma: Sodyum tiyosülfat, platin ile kovalent bağlanarak inaktif kompleksler oluşturur ve böbreklerde platin birikimini azaltır.
Alternatif: Yoğun IV hidrasyon (pre-op ve post-op), mannitol desteği
SORU 28: Over kanserinde sekonder sitoredüksiyon endikasyonları nelerdir? Hangi skorlama sistemleri kullanılır?
CEVAP:
Sekonder sitoredüksiyon endikasyonları (NCCN 2026 V1):
- Uzun hastalıksız dönem: ≥6 ay (tercihen ≥12-24 ay)
- İyi performans statusu: ECOG 0-1
- Asit olmaması veya minimal asit
- İzole veya sınırlı sayıda nüks odağı (diffüz karsinomatozis değil)
- Tam rezeksiyona (R0) uygun görüntüleme bulguları
- Preoperatif laparoskopi ile rezeke edilebilirliğin doğrulanması
Skorlama sistemleri:
1. Arbeitsgemeinschaft Gynaekologische Onkologie (AGO) skoru:
- ECOG 0: Evet/Hayır
- İlk cerrahi sonrası rezidü hastalık: Yok / Var
- Asit: Yok / Var
- Skor: 3 kriter de pozitifse, tam rezeksiyon olasılığı yüksek
2. Memorial Sloan Kettering Cancer Center (MSKCC) kriterleri:
- Hastalıksız dönem ≥12 ay
- Tek bölgede nüks
- ≤5 nüks odağı
3. Tianjin Modeli:
- Hastalıksız dönem ≥16 ay
- ECOG 0
- CA-125 ≤105 U/mL
- Asit yok
- R0 rezeksiyon olasılığını hesaplar
DESKTOP III çalışması:
- AGO pozitif (ECOG 0, ilk cerrahi R0, asit yok) hastalarda sekonder sitoredüksiyon + kemoterapi, tek başına kemoterapiye üstün bulunmuş.
- OS: 60.7 ay vs 46.2 ay (HR 0.76; p=0.02)
SORU 29: Over kanserinde CA-125 takibinin önemi nedir? SGO'nun CA-125 ile ilgili pozisyonu nedir?
CEVAP:
CA-125'in rolü:
- Tanıda: Spesifik değil, yardımcı (endometriozis, PİD, gebelik, diğer kanserlerde yükselebilir)
- Tedavi yanıtı: Düzenli ölçümler yanıtı değerlendirmede faydalı
- Nüks takibi: En sık kullanılan belirteç
SGO (Society of Gynecologic Oncology) pozisyonu (2016):
- Asemptomatik hastada tek başına CA-125 yükselmesine dayanarak tedavi başlanması önerilmez.
- MRC OV05/EORTC 55955 çalışması: Asemptomatik CA-125 yükselmesinde erken tedavi vs geç tedavi karşılaştırılmış. Erken tedavinin OS avantajı sağlamadığı, ancak yaşam kalitesini olumsuz etkilediği gösterilmiştir.
- Öneri: CA-125 yükselmesi, görüntüleme ve klinik semptomlarla birlikte değerlendirilmeli; asemptomatik hastada tedavi başlanması kategori 2B'dir.
Klinik pratik:
- CA-125 takibi, semptom gelişen veya görüntülemede nüks saptanan hastalarda yapılır.
- Asemptomatik hastada yükselme varsa: 2-4 hafta sonra tekrar, sonra BT/PET.
SORU 30: Over kanserinde sıvı biyopsi (ctDNA) takibinin yeri nedir? Hangi durumlarda kullanılabilir?
CEVAP:
ctDNA'nın potansiyel rolleri:
- Minimal rezidü hastalık (MRD) tespiti: Cerrahi/kemoterapi sonrası nüksü öngörmede
- Moleküler profilleme: Doku yetersizliğinde hedeflenebilir mutasyonları saptamada
- Direnç mekanizmalarının izlenmesi: PARP inhibitörü direncinde BRCA reversiyon mutasyonları
- Tedavi yanıtının erken değerlendirilmesi
Güncel veriler:
- Knisely ve ark. (Clin Cancer Res 2025): 44 hastada ctDNA pozitifliği, daha kısa PFS (6.4 ay vs 28.1 ay; p<0.001) ve OS (32.4 ay vs NR; p=0.008) ile ilişkili.
- Hou ve ark. (Gynecol Oncol 2022): ctDNA, nüksü radyolojik bulgulardan ortalama 10 ay önce tespit edebilmiş (sensitivite %100).
NCCN 2026 V1 görüşü:
- ctDNA testleri, doku bazlı analiz mümkün olmadığında biyobelirteç testi için kullanılabilir.
- Ancak, ctDNA tek başına tedavi seçimini yönlendirecek kadar valide edilmemiştir.
- Rutin takipte kullanımı önerilmez (deneysel kabul edilir).
Klinik çıkarım:
- ctDNA, umut verici bir araçtır ancak henüz klinik pratikte rutin kullanımda değildir.
- Özellikle klinik çalışmalarda hasta seçimi ve yanıt değerlendirmesi için kullanılmaktadır.
SORU 31: Over kanserinde germline ve somatik BRCA testi neden ayrı ayrı yapılmalıdır?
CEVAP:
Germline BRCA testi:
- Kan veya tükürükten yapılır.
- Ailesel sendromu (herediter meme-over kanseri sendromu) gösterir.
- Pozitifse: Hasta ve aile bireyleri için genetik danışmanlık, risk azaltıcı cerrahi (RRSO) gibi önlemler alınabilir.
- Ayrıca PARP inhibitörü duyarlılığını gösterir.
Somatik BRCA testi:
- Tümör dokusundan yapılır.
- Sadece tümörde bulunan, germline olmayan mutasyonları gösterir.
- Sıklık: Over kanserlerinde BRCA mutasyonlarının yaklaşık %20'si germline, %6-8'i somatiktir.
- PARP inhibitörü duyarlılığı germline kadar yüksektir.
Neden ayrı ayrı yapılmalı?
Tedavi kararı: Her iki mutasyon tipi de PARP inhibitörü duyarlılığı gösterir. Somatik mutasyonu olan hasta da PARP inhibitöründen fayda görür.
Ailesel risk: Germline mutasyon pozitifliği, aile bireylerinde kanser riskini gösterir ve onlara genetik danışmanlık/risk azaltıcı cerrahi imkanı sunar.
Prognoz: BRCA mutant (germline veya somatik) hastalar, wild-type hastalara göre daha iyi prognoza sahiptir.
NCCN 2026 V1 önerisi:
- Tüm over kanserli hastalarda germline BRCA testi yapılmalıdır.
- Germline negatif ise, somatik BRCA/HRD testi yapılmalıdır.
SORU 32: Over kanserinde PD-L1 testi neden önemlidir? Hangi hastalarda ve hangi antikorla yapılmalıdır?
CEVAP:
PD-L1 testi, platin-dirençli over kanserinde pembrolizumab + kemoterapi kombinasyonu için prediktif biyobelirteçtir.
KEYNOTE-B96 çalışması (2025):
- PD-L1 pozitif (CPS ≥1) hastalarda pembrolizumab + kemoterapi, PFS (8.3 ay vs 7.2 ay) ve OS'yi (18.2 ay vs 14.0 ay) anlamlı uzatmıştır.
- PD-L1 negatif hastalarda fayda yoktur.
Hangi hastalarda test yapılmalı?
- Platin-dirençli nüks over kanseri (≥1 basamak tedavi sonrası)
- Klinik çalışmalara katılacak hastalar
- Nadir histolojiler (berrak hücreli, LGSOC)
Hangi antikor?
- FDA onaylı test: 22C3 (pembrolizumab ile birlikte onaylanmış)
- CPS (Combined Positive Score) hesaplanır: (PD-L1 pozitif tümör hücreleri + immün hücreler) / toplam canlı tümör hücreleri x 100
- CPS ≥1 pozitif kabul edilir.
Önemli not:
- PD-L1 testi, over kanserinde henüz rutin kullanımda değildir (sadece pembrolizumab kombinasyonu düşünüldüğünde).
- Diğer immünoterapiler için (nivolumab, atezolizumab) prediktif değeri gösterilememiştir.
SORU 33: Over kanserinde HER2 testi neden önemlidir? Hangi hastalarda yapılmalıdır?
CEVAP:
HER2 testi, nüks over kanserinde fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®) tedavisi için prediktif biyobelirteçtir.
DESTINY-PanTumor02 çalışması (2024):
- HER2 pozitif (IHC 3+ veya 2+) solid tümörlerde Enhertu® etkinliği gösterilmiş.
- Over kanseri alt grubunda:
- IHC 3+: ORR %63.6
- IHC 2+: ORR %36.8
Hangi hastalarda test yapılmalı?
- Nüks over kanseri (≥2 basamak tedavi sonrası)
- Alternatif tedavi seçeneği kalmamış hastalar
- Klinik çalışmalara katılacak hastalar
Test metodu:
- IHC (İmmünohistokimya) öncelikli
- IHC 2+ ise FISH (Floresan in situ hibridizasyon) yapılabilir (ancak DESTINY-PanTumor02'de IHC 2+ olanlar da çalışmaya alınmış)
Sıklık: Over kanserinde HER2 pozitiflik nadirdir (<%5 IHC 3+, %5-10 IHC 2+).
FDA onayı (tumor-agnostik): HER2 pozitif (IHC 3+) solid tümörlerde.
Türkiye'de durum:
- Enhertu®, HER2 pozitif meme ve mide kanserinde geri ödenmektedir.
- Over kanserinde kullanımı endikasyon dışıdır.
SORU 34: Over kanserinde MSI/MMR testi neden önemlidir? Hangi hastalarda yapılmalıdır?
CEVAP:
MSI/MMR testi iki nedenle önemlidir:
Lynch sendromu taraması: Özellikle endometrioid over kanserinde
İmmünoterapi duyarlılığı: MSI-H/dMMR tümörlerde pembrolizumab, dostarlimab etkili
Hangi hastalarda test yapılmalı?
- Tüm endometrioid over kanserlerinde (NCCN 2026 V1, Dipnot p)
- Nüks over kanserinde (≥2 basamak tedavi sonrası)
- Ailesel kanser öyküsü olanlarda (Lynch sendromu şüphesi)
Test metodu:
- IHC: MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 ekspresyon kaybı
- PCR: MSI analizi
- Veya NGS ile eş zamanlı
Sıklık: Over kanserinde MSI-H/dMMR nadirdir (%2-3), en sık endometrioid tipinde.
Tedavi:
- Pembrolizumab: MSI-H/dMMR solid tümörlerde FDA onaylı (tumor-agnostik)
- Dostarlimab: MSI-H/dMMR solid tümörlerde FDA onaylı
Türkiye'de durum:
- Pembrolizumab ve dostarlimab, MSI-H/dMMR solid tümörlerde geri ödeme kapsamında değildir (endikasyon dışı).
SORU 35: Over kanserinde NTRK ve RET testi neden önemlidir? Hangi hastalarda yapılmalıdır?
CEVAP:
NTRK ve RET testi, nadir ancak hedeflenebilir füzyonları saptamak için önemlidir.
NTRK füzyonları:
- Sıklık: <%1 (çok nadir)
- Hedef ajanlar: Larotrektinib (Vitrakvi®) , Entrektinib (Rozlytrek®)
- FDA onayı: NTRK füzyon pozitif solid tümörlerde (tumor-agnostik)
- Etkinlik: ORR %70-80 (overde veri sınırlı)
RET füzyonları:
- Sıklık: <%1 (çok nadir)
- Hedef ajan: Selpercatinib (Retevmo®)
- FDA onayı: RET füzyon pozitif solid tümörlerde (tumor-agnostik)
- LIBRETTO-001 çalışması: Over kanseri dahil solid tümörlerde ORR %43.9
Hangi hastalarda test yapılmalı?
- Nadir over kanseri tipleri (özellikle müsinöz, LGSOC)
- Çoklu tedavi hattı tükenmiş, standart seçeneği kalmamış hastalar
- Klinik çalışmalara katılacak hastalar
Test metodu:
- NGS (DNA veya RNA bazlı) ile eş zamanlı
Klinik çıkarım:
- Çok nadir olmalarına rağmen, NTRK ve RET füzyonları saptandığında yüksek etkinlik gösteren hedefe yönelik tedavi seçeneği sunar.
- Bu nedenle, özellikle standart tedaviler tükendiğinde kapsamlı moleküler profilleme yapılmalıdır.
Türkiye'de durum:
- Larotrektinib, entrektinib ve selpercatinib, Türkiye'de ruhsatlıdır ancak over kanseri endikasyonuyla geri ödeme listesinde değildir.
KLİNİK VAKA VE ÇÖZÜMLERİ
VAKA 1: Erken Evre Grade 1 Endometrioid Kanser
Soru: 42 yaşında, nullipar hasta, sağ overde 6 cm kitle nedeniyle opere edilmiş. Patoloji: Evre IA grade 1 endometrioid karsinom, kapsül sağlam, lenf nodları negatif. MSI/MMR testi yapılmamış. Hasta fertilite korumak istiyor. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Bu hasta düşük riskli erken evre grade 1 endometrioid karsinomdur. NCCN önerisi: İzlem (adjuvan kemoterapi endike değil). Ancak:
MSI/MMR testi mutlaka yapılmalıdır. Endometrioid histoloji, Lynch sendromu ile ilişkili olabilir. Pozitif çıkarsa hasta ve ailesi genetik danışmanlığa yönlendirilmelidir.
Fertilite koruyucu cerrahi zaten yapılmış (USO). Hasta fertilite korumak istediği için uterus ve kontralateral over korunmuş.
İzlem: İlk 2 yıl 3-6 ayda bir fizik muayene + CA-125, sonrası 6-12 ayda bir. Nüks şüphesinde BT.
Prognoz: Mükemmel (5-yıllık OS >%95). Gereksiz adjuvan tedaviden kaçınılmalıdır.
VAKA 2: Evre IC Berrak Hücreli Kanser
Soru: 55 yaşında hasta, Evre IC (IC2, kapsül rüptürü) berrak hücreli karsinom nedeniyle TAH+BSO+lenf nodu diseksiyonu+omentektomi yapılmış. Lenf nodları negatif. Adjuvan tedavi önerir misiniz? Hangi rejim?
Cevap:
Berrak hücreli karsinom, erken evrede bile nüks riski yüksek (%20-30) ve kemoterapi duyarlılığı düşük bir tümördür. Evre IC, orta-yüksek risk grubundadır.
Öneri: Adjuvan kemoterapi verilmelidir.
- Rejim: Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir, 6 siklus (IC evrede 3-4 siklus yeterli olabilir, ancak berrak hücrelide 6 siklus tercih edilir).
- Alternatif: Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab (IC evrede bevacizumab endikasyonu yok, ancak yüksek riskli kabul edilirse tartışılabilir).
- İzlem: Sıkı takip (ilk 2 yıl 3 ayda bir).
Fertilite koruyucu cerrahi? Berrak hücrelide önerilmez. Hasta 55 yaşında, fertilite koruma gündemi yok.
VAKA 3: Düşük Grade Seröz Kanser (LGSOC) Evre II
Soru: 48 yaşında hasta, Evre IIB düşük grade seröz over kanseri nedeniyle optimal debulking (R0) yapılmış. BRCA ve HRD testi negatif. Adjuvan tedavi ve idame tedavi önerileriniz nelerdir?
Cevap:
LGSOC, kemoterapiye düşük duyarlılığı olan, yavaş seyirli bir tümördür. Evre II hastalıkta adjuvan tedavi önerilir.
Adjuvan tedavi:
- Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir x 6 siklus.
- Kemoterapi yanıtı sınırlı olabilir, ancak standart yaklaşım budur.
İdame tedavi:
- Letrozol 2.5 mg/gün PO, 5 yıl veya progresyona kadar (kategori 2A). Gershenson ve ark. (J Clin Oncol 2017) çalışmasında, adjuvan kemoterapi sonrası idame letrozol, PFS'yi anlamlı uzatmıştır (64.9 ay vs 26.4 ay; p<0.001).
- Alternatif: Anastrozol, eksemestan.
- BRCA/HRD negatif olduğu için PARP inhibitörü endikasyonu yok.
İzlem: Uzun süreli, düzenli takip (LGSOC'de nüksler geç olabilir).
VAKA 4: Neoadjuvan Kemoterapi Sonrası HIPEC Kararı
Soru: 62 yaşında, Evre IIIC yüksek grade seröz over kanseri tanısıyla 3 siklus NACT (karboplatin+paklitaksel) almış hasta. Görüntülemede iyi yanıt var (R0 rezeksiyon olası). IDS planlanıyor. HIPEC önerir misiniz? Hangi ajan, hangi doz?
Cevap:
Evet, HIPEC düşünülmelidir.
- Endikasyon: OVHIPEC-1 çalışmasına göre, NACT sonrası IDS uygulanan Evre III hastalarda HIPEC, PFS ve OS'yi anlamlı uzatır.
- Hasta uygun: Evre IIIC, iyi yanıt, R0 rezeksiyon olası.
- HIPEC ajanı: Cisplatin 100 mg/m², 41-43°C'de, 90 dakika perfüzyon.
- Renal koruma: Sodyum tiyosülfat 9 g/m² IV bolus (perfüzyon başında) + 12 g/m² infüzyon (90 dk).
Önemli: HIPEC deneyimli merkezde, multidisipliner ekip tarafından uygulanmalıdır.
VAKA 5: PARP İnhibitörü Direnci
Soru: 58 yaşında, BRCA mutant Evre IIIC over kanseri hastası, 2 yıl olaparib idame tedavisi almış. Tedavi bitiminden 8 ay sonra nüks gelişti (peritoneal implantlar). Platin-duyarlı mı? Hangi tedavi?
Cevap:
Platin duyarlılığı: Son platin tedavisi >6 ay önce (2 yıl olaparib + 8 ay sonrası = 32 ay). Platin-duyarlı kabul edilir.
PARP inhibitörü direnci: Olaparib sonrası 8 ayda nüks, edinsel direnci düşündürür. Olası mekanizmalar: BRCA reversiyon mutasyonu, HRD'nin kaybı.
Tedavi:
- Platin-bazlı kemoterapi: Karboplatin + lipozomal doksorubisin veya karboplatin + gemsitabin (± bevacizumab) ile tekrar tedavi.
- PARP inhibitörü tekrarı? Genellikle önerilmez (direnç gelişmiş). Ancak seçilmiş vakalarda (uzun hastalıksız dönem, farklı PARP inhibitörü) klinik çalışmalarda denenebilir.
- Biyobelirteç testi: ctDNA ile BRCA reversiyon mutasyonu araştırılabilir.
- Klinik çalışma: PARP direncini aşma stratejileri (ATR inhibitörü + PARP inhibitörü, vb.) içeren çalışmalara yönlendir.
VAKA 6: Platin-Dirençli Nüks ve FRα Pozitiflik
Soru: 65 yaşında, Evre IIIC over kanseri hastası, 3 basamak tedavi (karboplatin+paklitaksel, lipozomal doksorubisin, gemsitabin) sonrası progresyon. Performans durumu iyi (ECOG 1). FRα testi yapıldı: %80 hücrede 2+/3+ boyanma. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®) tedavisi endikedir.
- Endikasyon: MIRASOL çalışmasına göre, FRα pozitif (≥%75) platin-dirençli over kanserinde OS avantajı gösterilmiştir.
- Doz: 6 mg/kg IV (düzeltilmiş ideal vücut ağırlığı), 3 haftada bir.
- Yan etki yönetimi: Oküler toksisite (bulanık görme, keratopati) sık. Profilaktik kortikosteroid göz damlası (örneğin, deksametazon %0.1) her infüzyondan önce başlanır, 3 gün devam edilir. Düzenli oftalmolojik değerlendirme şarttır.
- Türkiye'de durum: Elahere® Türkiye'de ruhsatlı değildir. Hasta, ilaca erişim için yurtdışı veya klinik çalışma seçenekleri araştırılabilir.
VAKA 7: Berrak Hücreli Karsinom ve İmmünoterapi
Soru: 52 yaşında, Evre IV berrak hücreli over kanseri hastası, 2 basamak kemoterapi (karboplatin+paklitaksel, lipozomal doksorubisin) sonrası progresyon. PD-L1 testi: CPS 10. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Berrak hücreli karsinom, immünoterapiye daha duyarlı bir alt tiptir.
Seçenekler:
İpilimumab + Nivolumab (önerilen):
- Gao ve ark. (JAMA Oncol 2025) çalışmasında ORR %55.
- Doz: Nivolumab 3 mg/kg + İpilimumab 1 mg/kg, 3 haftada bir x 4 siklus, sonrası nivolumab idame.
- Toksisite yönetimi: İmmün ilişkili yan etkiler açısından yakın takip.
Pembrolizumab + kemoterapi:
- KEYNOTE-B96'ya göre PD-L1 pozitif (CPS ≥1) hastalarda etkin.
- Haftalık paklitaksel + pembrolizumab ± bevacizumab.
Klinik çalışma: Berrak hücreli karsinoma özel çalışmalar.
Türkiye'de durum: İmmünoterapiler over kanseri endikasyonuyla geri ödenmemektedir. Endikasyon dışı kullanım veya klinik çalışmalar düşünülmelidir.
VAKA 8: Düşük Grade Seröz Kanser ve MEK İnhibitörü
Soru: 45 yaşında, düşük grade seröz over kanseri hastası, 2 basamak kemoterapi (karboplatin+paklitaksel, lipozomal doksorubisin) ve letrozol sonrası progresyon. KRAS testi: G12D mutasyonu pozitif. Ne önerirsiniz?
Cevap:
KRAS mutant düşük grade seröz over kanserinde MEK inhibitörleri etkilidir.
Seçenekler:
Trametinib (Mekinist®):
- GOG 281 çalışmasında kemoterapiye üstün (mPFS 13.0 ay vs 7.2 ay; HR 0.48).
- Doz: 2 mg PO günde bir kez.
- Yan etkiler: Akneiform döküntü, diyare, periferik ödem, hipertansiyon, kardiyak disfonksiyon. Ekokardiyografi takibi önerilir.
Avutometinib + Defactinib:
- RAMP 201 çalışmasında KRAS mutant hastalarda ORR %44, mPFS 22.0 ay.
- Türkiye'de yok, klinik çalışma kapsamında.
Binimetinib (kategori 2B):
- MILO çalışmasında negatif, ancak seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
Türkiye'de durum: Trametinib (Mekinist®) BRAF mutant melanom endikasyonuyla geri ödenmektedir. LGSOC'de kullanımı endikasyon dışıdır.
VAKA 9: BRCA Varyantı Belirsiz Anlamlı (VUS)
Soru: 50 yaşında, Evre IIIC yüksek grade seröz over kanseri hastası. Germline BRCA testinde VUS (Varyant of Uncertain Significance) saptandı. HRD testi pozitif. PARP inhibitörü kullanabilir mi?
Cevap:
Evet, PARP inhibitörü kullanılabilir.
- VUS: Klinik önemi bilinmeyen varyant. Germline BRCA VUS, PARP inhibitörü duyarlılığını öngörmez.
- HRD pozitifliği: PARP inhibitörü duyarlılığını gösteren bağımsız bir biyobelirteçtir.
- Tedavi:
- PRIMA çalışmasına göre, HRD pozitif hastalarda niraparib idame tedavisi etkilidir.
- PAOLA-1'e göre, HRD pozitif hastalarda olaparib + bevacizumab etkilidir.
- Aile taraması: VUS'un zamanla reklasifiye olma ihtimali vardır. Aile bireylerinin testi önerilmez, ancak aile öyküsü güçlü ise genetik danışmanlık tekrarlanabilir.
Öneri: HRD pozitifliğine dayanarak PARP inhibitörü (niraparib veya olaparib + bevacizumab) başlanabilir.
VAKA 10: Yaşlı Hastada Kemoterapi Seçimi
Soru: 78 yaşında, Evre IIIC yüksek grade seröz over kanseri tanısı almış hasta. ECOG 2, hipertansiyon ve DM var. Kreatinin 1.2 mg/dL (GFR 45 mL/dk). Neoadjuvan kemoterapi planlanıyor. Hangi rejim ve doz?
Cevap:
Yaşlı ve komorbiditeli hastada kemoterapi dozu ve seçimi özenle yapılmalıdır.
Öneri: Doz ayarlanmış karboplatin + paklitaksel
- Paklitaksel: 135 mg/m² IV (standart 175 mg/m² yerine)
- Karboplatin: AUC 5 IV (Calvert formülüne göre, GFR 45 için hesaplanır)
- Siklus: 21 günde bir x 3-4 siklus (NACT)
Alternatif (daha düşük toksisite):
- Haftalık rejim: Paklitaksel 60 mg/m² IV + Karboplatin AUC 2 IV, 1.,8.,15. günler, 21 günde bir (18 hafta)
- Daha iyi tolere edilir, nöropati riski daha düşük.
Destek tedavi:
- G-CSF profilaksisi (ateşli nötropeni riski yüksek)
- Antiemetik premedikasyon
- Yakın monitorizasyon
Cerrahi sonrası: Performans düzelirse, adjuvan kemoterapi planlanabilir.
VAKA 11: BRCA Mutasyonu Negatif, HRD Pozitif Hasta
Soru: 52 yaşında, Evre IIIC yüksek grade seröz over kanseri hastası. R0 rezeksiyon yapıldı. BRCA negatif, HRD pozitif (myChoice CDx skoru 55). Bevacizumab kullanılmamış. İdame tedavi öneriniz nedir?
Cevap:
BRCA negatif ancak HRD pozitif hasta, PARP inhibitörlerinden fayda görecek gruptadır.
Seçenekler:
Niraparib monoterapisi (PRIMA çalışması):
- HRD pozitif alt grubunda mPFS 21.9 ay vs 10.4 ay (HR 0.43).
- Doz: 300 mg/gün (veya 200 mg/gün, kilo/trombosit düşükse), 3 yıl.
- NCCN önerisi: Kategori 1.
Rucaparib monoterapisi (ATHENA-MONO):
- HRD pozitif alt grubunda mPFS 28.7 ay vs 11.3 ay (HR 0.47).
- Doz: 600 mg PO günde iki kez, 2 yıl.
- NCCN önerisi: Kategori 2A.
Olaparib + Bevacizumab (PAOLA-1):
- HRD pozitif hastalarda etkili, ancak hastanın ilk basamakta bevacizumab almış olması gerekir. Bu hasta bevacizumab almadığı için uygun değil.
Öneri: Niraparib idame tedavisi başlanması.
VAKA 12: Nüks PARP İnhibitörü Kullanımı
Soru: 60 yaşında, BRCA mutant Evre IIIC over kanseri hastası, ilk basamakta karboplatin+paklitaksel + olaparib idame (2 yıl) almış. Tedavi bitiminden 3 yıl sonra nüks gelişti (pelvik nüks, tek odak). Platin-duyarlı mı? Hangi tedavi?
Cevap:
Platin duyarlılığı: Son platin tedavisinden >6 ay sonra nüks (2 yıl olaparib + 3 yıl = 5 yıl). Platin-duyarlı.
PARP inhibitörü tekrarı:
- Uzun hastalıksız dönem (>2 yıl) ve daha önce PARP inhibitörüne iyi yanıt varsa, tekrar PARP inhibitörü kullanılabilir.
- Ancak veriler sınırlıdır. ARIEL3 ve SOLO-2'nin post-hoc analizlerinde, PARP inhibitörü sonrası uzun dönem (>12 ay) nüks edenlerde tekrar PARP inhibitörü faydalı olabilir.
Sekonder sitoredüksiyon:
- İzole pelvik nüks, uzun hastalıksız dönem, iyi performans → sekonder sitoredüksiyon adayı.
- R0 rezeksiyon yapılırsa, adjuvan kemoterapi (karboplatin bazlı) + idame PARP inhibitörü (farklı bir PARP inhibitörü veya aynısı?) düşünülebilir.
Öneri: Sekonder sitoredüksiyon + karboplatin bazlı kemoterapi + tekrar PARP inhibitörü (niraparib veya rucaparib) idamesi.
VAKA 13: Tedaviye Dirençli Müsinöz Kanser
Soru: 40 yaşında, Evre IC müsinöz over kanseri tanısıyla adjuvan karboplatin+paklitaksel (3 siklus) almış hasta. 1 yıl sonra nüks (pelvis+periton). İkinci basamak karboplatin+gemsitabin + bevacizumab verilmiş, progresyon. Üçüncü basamak lipozomal doksorubisin verilmiş, progresyon. Şimdi ne önerirsiniz?
Cevap:
Müsinöz over kanseri, kemoterapiye dirençli olabilir ve GIS metastazlarını taklit edebilir. Öncelikle patoloji tekrar değerlendirilmeli (primer over müsinözü mü, GIS metastazı mı?).
Seçenekler:
GIS rejimleri:
- FOLFOX (5-FU + Leucovorin + Oxaliplatin) ± Bevacizumab
- FOLFIRI (5-FU + Leucovorin + Irinotecan) ± Bevacizumab (kategori 2B)
- Kurnit ve ark. (Obstet Gynecol 2019) retrospektif çalışmasında, GIS rejimleri alan müsinöz over kanserli hastalarda PFS ve OS daha iyi bulunmuş.
Kapsamlı moleküler profilleme:
- HER2, BRAF, KRAS, MSI, NTRK, RET, FRα testleri.
- Nadir hedeflenebilir mutasyonlar saptanabilir.
Klinik çalışma: Müsinöz over kanserine özel çalışmalar.
Öneri: FOLFOX + Bevacizumab başlanması ve eş zamanlı moleküler profilleme.
VAKA 14: SCCOHT Tanısı
Soru: 22 yaşında hasta, karın ağrısı, şişkinlik ve hiperkalsemi ile başvuruyor. Görüntülemede 15 cm pelvik kitle, asit, multiple peritoneal implantlar. Biyopsi: Small cell carcinoma of the ovary, hypercalcemic type (SCCOHT). Ne önerirsiniz?
Cevap:
SCCOHT, genç yaşta agresif seyirli, acil tedavi gerektiren bir tümördür.
Tedavi planı:
Cerrahi: Maksimal sitoredüktif cerrahi (TAH+BSO+omentektomi+peritoneal implantların çıkarılması). Fertilite koruyucu cerrahi? SMARCA4 germline testi negatifse, uygun danışmanlık sonrası düşünülebilir (veriler sınırlı). Hastada yaygın hastalık var, fertilite koruma gündemde değil.
Germline SMARCA4 testi: Cerrahi sonrası mutlaka yapılmalı. Pozitif çıkarsa aile bireyleri taranmalı.
Adjuvan kemoterapi:
- BEP (Bleomisin+Etoposid+Sisplatin) veya EP (Etoposid+Sisplatin) veya PAVEP (yoğun rejim, deneyimli merkezde).
Kök hücre nakli: İlk siklus sırasında otolog kök hücre toplanması için erken sevk.
Yanıt sonrası: Yüksek doz kemoterapi + otolog kök hücre nakli planlanabilir.
Prognoz: Kötü, ancak agresif tedavi ile kür şansı var.
VAKA 15: Karsinosarkom (MMMT)
Soru: 68 yaşında, Evre IIIC karsinosarkom (MMMT) tanısıyla suboptimal debulking (>1 cm rezidü) yapılmış hasta. Adjuvan tedavi önerileriniz nelerdir? Hangi rejim?
Cevap:
Karsinosarkom, agresif seyirli, kötü prognozlu bir tümördür. Maksimal sitoredüksiyon sonrası adjuvan kemoterapi şarttır.
Adjuvan kemoterapi seçenekleri:
Karboplatin + Paklitaksel (en sık):
- Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir x 6 siklus.
- Retrospektif çalışmalarda etkinliği gösterilmiş.
Karboplatin + Ifosfamid:
- Karboplatin AUC 5 + Ifosfamid 3000-5000 mg/m² (bölünmüş doz) + Mesna, 21-28 günde bir x 6.
- Sarkomatöz bileşene yönelik, daha toksik.
Ifosfamid + Paklitaksel (kategori 2B):
- Ifosfamid 5000 mg/m² + Mesna + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir x 6.
Sisplatin + Ifosfamid + Mesna (toksik, nadiren).
Öneri: Karboplatin + Paklitaksel 6 siklus. Toksisite yönetimi: G-CSF desteği, antiemetik premedikasyon.
İdame tedavi: BRCA mutant ise PARP inhibitörü düşünülebilir (veriler sınırlı).
VAKA 16: Bevacizumab Direnci
Soru: 55 yaşında, Evre IV over kanseri hastası, ilk basamak karboplatin+paklitaksel+bevacizumab (15 mg/kg) almış, 12 ay bevacizumab idamesi sonrası progresyon. Şimdi ne önerirsiniz?
Cevap:
Bevacizumab sonrası progresyon, anjiyogenez inhibisyonuna direnç geliştiğini gösterir. Bevacizumab'ın ötesinde tedavi seçenekleri:
Platin duyarlılığı: Son platin tedavisi >6 ay önce mi? (Bevacizumab idamesi sırasında progresyon, platin tedavisinden uzun süre sonra olabilir). Platin-duyarlı ise platin-bazlı kombinasyonlar (karboplatin+gemsitabin, karboplatin+lipozomal doksorubisin) ± bevacizumab (tekrar) düşünülebilir. Bevacizumab tekrarı, özellikle ilk tedavide iyi yanıt alınmışsa ve progresyon uzun süre sonra ise etkili olabilir.
Biyobelirteç testi: BRCA, HRD, FRα, PD-L1, HER2, MSI, NTRK, RET.
- BRCA/HRD pozitif: PARP inhibitörü.
- FRα pozitif (≥%75): Mirvetuksimab.
- PD-L1 pozitif (CPS ≥1): Pembrolizumab + kemoterapi.
- HER2 pozitif (IHC3+): Enhertu®.
Non-platin kemoterapi: Haftalık paklitaksel, lipozomal doksorubisin, topotekan, gemsitabin, oral etoposid.
Klinik çalışma.
Öneri: Platin duyarlılığına bakılmaksızın, biyobelirteç testi yapılması ve sonuca göre hedefe yönelik tedavi planlanması.
VAKA 17: Çoklu İlaç Alerjisi
Soru: 60 yaşında, nüks platin-duyarlı over kanseri hastası. Daha önce karboplatin alerjisi (hipersensitivite reaksiyonu) gelişmiş. Paklitaksel alerjisi de mevcut. İkinci basamak tedavi planlanıyor. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Çoklu ilaç alerjisi olan hastada tedavi seçenekleri sınırlıdır. Yaklaşım:
Desensitizasyon:
- Alerji uzmanı konsültasyonu ile karboplatin veya paklitaksel için desensitizasyon protokolü uygulanabilir.
- Her siklusta tekrarlanmalıdır.
- Deneyimli merkezde yapılmalıdır.
Alternatif platin:
- Karboplatin alerjisinde sisplatin kullanılabilir. Çapraz reaksiyon riski düşüktür, ancak tamamen yok değildir.
- Sisplatin için de premedikasyon (steroid+antihistaminik) ve yakın gözlem gerekir.
Alternatif taksan:
- Paklitaksel alerjisinde dosetaksel kullanılabilir. Çapraz reaksiyon riski vardır.
- Veya albumin-bound paklitaksel (Abraxane®) . Cremophor EL içermediği için alerji riski daha düşüktür. Doz: 260 mg/m² + Karboplatin.
Platin içermeyen rejimler:
- Lipozomal doksorubisin
- Gemsitabin
- Topotekan
- Haftalık paklitaksel (düşük doz, yavaş infüzyon)
Hedefe yönelik tedavi: Biyobelirteç testi (BRCA, FRα, PD-L1) yapılmalı.
Öneri: Abraxane + karboplatin (desensitizasyon veya sisplatin) veya biyobelirteç pozitifliğine göre hedefe yönelik tedavi.
VAKA 18: İntestinal Obstrüksiyon
Soru: 70 yaşında, çoklu tedavi hattı tükenmiş (platinler, taksanlar, lipozomal doksorubisin, gemsitabin, bevacizumab, olaparib) over kanseri hastası. İntestinal obstrüksiyon (bulantı, kusma, karın ağrısı, distansiyon) ile başvuruyor. BT'de yaygın peritoneal karsinomatozis, multiple seviyeler. ECOG 3. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Tedavi seçenekleri tükenmiş, ileri evre, intestinal obstrüksiyon gelişmiş hastada amaç semptom palyasyonu ve yaşam kalitesidir.
Yönetim:
Medikal tedavi:
- Nazogastrik dekompresyon (geçici).
- Oktreotid (somatostatin analoğu): 100-300 µg/gün SC veya IV, intestinal sekresyonları azaltır.
- Kortikosteroidler: Deksametazon 4-8 mg/gün IV/PO, inflamasyonu ve ödemi azaltır.
- Antiemetikler: Metoklopramid, ondansetron, haloperidol.
- Ağrı kontrolü: Opioidler (morfin, fentanil).
Girişimsel seçenekler:
- Venting gastrostomi (PEG): Perkütan endoskopik gastrostomi, dekompresyon için.
- İntestinal stent: Kolon obstrüksiyonunda uygulanabilir (ince barsak için zor).
- Palyatif cerrahi: Seçilmiş, iyi performanslı hastalarda (bu hasta için uygun değil).
Palyatif bakım konsültasyonu: Erken dönemde devreye alınmalı.
Beslenme desteği: Total parenteral beslenme (TPN) seçilmiş hastalarda (genç, yavaş seyirli tümör) düşünülebilir, ancak bu hastada TPN'in faydası sınırlıdır.
Öneri: Medikal tedavi (oktreotid + deksametazon) + venting gastrostomi + palyatif bakım.
VAKA 19: Malign Plevral Efüzyon
Soru: 65 yaşında, Evre IV over kanseri (plevral efüzyon pozitif sitoloji) hastası, ilk basamak karboplatin+paklitaksel+bevacizumab sonrası tam yanıt almış, idame bevacizumab devam ediyor. Son 2 haftadır nefes darlığı artmış. BT'de sağda masif plevral efüzyon, progresyon. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Malign plevral efüzyon, over kanserinde sık görülen bir komplikasyondur. Tedavi palyatiftir.
Yönetim:
Terapötik torasentez:
- Semptomları hızla giderir, ancak sıvı tekrarlar.
- Tanısal da değerlidir (sitoloji).
Kalıcı plevral kateter (PleurX kateteri):
- Evde aralıklı drenaja olanak sağlar.
- Tekrarlayan efüzyonlarda etkilidir.
- Enfeksiyon riski vardır.
Plöredez:
- Talk veya doksisiklin ile plevral yapışıklık sağlanır.
- Akciğerin tam ekspanse olması gerekir.
- VATS ile uygulanabilir.
Sistemik tedavi değişikliği:
- Progresyon var, bu nedenle ikinci basamak tedavi düşünülmeli.
- Biyobelirteç testi (BRCA, HRD, FRα, PD-L1) yapılmalı.
- Platin duyarlılığı? Son platin >6 ay önce (bevacizumab idamesi sırasında progresyon, platin tedavisinden uzun süre sonra). Platin-duyarlı kabul edilebilir.
Öneri: Kalıcı plevral kateter takılması + platin-bazlı ikinci basamak kemoterapi (karboplatin + lipozomal doksorubisin) ± bevacizumab (bevacizumab devam edilebilir mi? GIS perforasyon riski yoksa evet).
VAKA 20: Beyin Metastazı
Soru: 58 yaşında, BRCA mutant Evre IV over kanseri hastası, olaparib idame tedavisi altında. Rutin takipte baş ağrısı gelişmiş. Beyin MR'da sol frontal lobda 2 cm soliter metastaz. Ekstrakranial hastalık stabil. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Over kanserinde beyin metastazı nadirdir, ancak BRCA mutant hastalarda daha sık görülebilir (PARP inhibitörleri kan-beyin bariyerini geçemez).
Yönetim:
Lokal tedavi (öncelikli):
- Stereotaktik radyocerrahi (SRS): 2 cm soliter metastaz için idealdir. Cerrahiye alternatif, etkin ve düşük toksisiteli.
- Cerrahi rezeksiyon: Büyük, semptomatik, bası yapan lezyonlarda düşünülebilir. Bu lezyon 2 cm, SRS uygun.
Sistemik tedavi:
- Olaparib'e devam? Ekstrakranial hastalık stabil, bu nedenle olaparib kesilmemeli.
- Platin-bazlı kemoterapi? SRS sonrası sistemik progresyon yoksa gerekmez.
- PARP inhibitörü değişimi? Veri yok.
Tüm beyin radyoterapisi (WBRT): Multiple metastazlarda düşünülür, bu hasta için gerekmez.
Öneri: Stereotaktik radyocerrahi (SRS) + olaparib'e devam.
VAKA 21: Kemik Metastazı
Soru: 62 yaşında, nüks platin-dirençli over kanseri hastası, haftalık paklitaksel + bevacizumab alıyor. Şiddetli bel ağrısı gelişmiş. Lomber MR'da L3 vertebra'da litik metastaz, spinal kord basısı yok. Ne önerirsiniz?
Cevap:
Kemik metastazı, over kanserinde nadir ancak ağrılı bir komplikasyondur. Spinal kord basısı acilidir, ancak bu hastada yok.
Yönetim:
Palyatif radyoterapi:
- 8 Gy tek fraksiyon veya 20 Gy/5 fraksiyon veya 30 Gy/10 fraksiyon.
- Ağrı kontrolü için etkili (%60-70).
Bifosfonatlar / Denosumab:
- Zoledronik asit 4 mg IV, 3-4 haftada bir.
- Denosumab 120 mg SC, 4 haftada bir.
- Kemik metastazlarında iskeletle ilgili olayları (patolojik kırık, kord basısı) azaltır.
- Osteonekroz riski için diş muayenesi şart.
Sistemik tedavi:
- Mevcut tedavi (haftalık paklitaksel + bevacizumab) ağrı kontrolüne rağmen progresyon varsa değiştirilmeli.
- Biyobelirteç testi (BRCA, HRD, FRα, PD-L1).
Ağrı kontrolü:
- Opioidler, NSAID'ler, gabapentin/pregabalin (nöropatik ağrı için).
Öneri: Palyatif RT (8 Gy tek fraksiyon) + denosumab + ağrı tedavisi. Sistemik tedavi gözden geçirilmeli.
VAKA 22: Paraneoplastik Hiperkalsemi
Soru: 24 yaşında, karın ağrısı, halsizlik, polidipsi, poliüri ile başvuruyor. Laboratuvar: Kalsiyum 14 mg/dL, PTH düşük. Görüntülemede 10 cm pelvik kitle. Ne düşünürsünüz?
Cevap:
Genç kadında hiperkalsemi + pelvik kitle → SCCOHT (Small Cell Carcinoma of the Ovary, Hypercalcemic Type) akla gelmelidir.
Yönetim:
Acil hiperkalsemi tedavisi:
- IV hidrasyon (normal salin, 200-300 mL/saat).
- Zoledronik asit 4 mg IV (veya pamidronat).
- Kalsiyum düşene kadar yakın takip.
Tanı:
- Kitleden biyopsi (tru-cut veya eksizyonel).
- Patoloji: SCCOHT.
- SMARCA4 IHC kaybı, genetik test.
Tedavi:
- Maksimal sitoredüktif cerrahi.
- Adjuvan kemoterapi: BEP veya EP.
- Germline SMARCA4 testi.
- Kök hücre nakli için erken sevk.
Önemli: SCCOHT agresif seyirlidir, tedavide gecikme olmamalıdır.
VAKA 23: Herediter Sendrom
Soru: 45 yaşında, Evre IIIC yüksek grade seröz over kanseri tanısı almış hasta. Annesi 50 yaşında meme kanseri, teyzesi 55 yaşında over kanseri. Germline BRCA testi negatif. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Aile öyküsü güçlü (>2 akrabada meme/over kanseri), ancak BRCA testi negatif. Bu durumda:
Genişletilmiş gen paneli (MGPT - Multigene Panel Testing):
- Diğer over kanseri ilişkili genler taranmalı: RAD51C, RAD51D, BRIP1, PALB2, ATM, CHEK2, BARD1, MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, EPCAM, STK11, PTEN, TP53.
- Bu genlerde mutasyon saptanabilir.
HRD testi:
- Tümör dokusundan HRD testi yapılmalı.
- HRD pozitifliği, PARP inhibitörü duyarlılığını gösterir.
Aile taraması:
- Panelde mutasyon saptanırsa, aile bireyleri genetik danışmanlığa yönlendirilir.
Tedavi:
- BRCA negatif olsa bile, aile öyküsü nedeniyle PARP inhibitörü düşünülebilir mi? HRD pozitifse evet.
Öneri: Multigene panel testi + HRD testi.
VAKA 24: Gebelikte Over Kanseri
Soru: 32 yaşında, 16 haftalık gebe hasta, rutin USG'de 8 cm over kitlesi saptandı. CA-125 200 U/mL. Malignite şüphesi var. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Gebelikte over kanseri nadirdir, ancak yönetimi zordur. Amaç: Anne sağlığı ve gebeliğin devamı arasında denge kurmak.
Yönetim:
Multidisipliner yaklaşım: Jinekolojik onkolog, perinatolog, neonatolog, tıbbi onkolog.
Görüntüleme: Pelvik MR (fetus için güvenli), toraks BT (karın koruyucu kalkan ile).
Cerrahi:
- 2. trimester (16 hafta): Cerrahi için uygun.
- Fertilite koruyucu cerrahi: USO + omentektomi + peritoneal biyopsiler + lenf nodu örneklemesi (gebelikte lenfadenektomi zor, riskli).
- Uterus manipülasyonundan kaçınılmalı.
Patoloji:
- Frozen section yapılabilir.
- Histoloji: Germ hücreli tümör, borderline tümör, epitelyal kanser?
Adjuvan tedavi:
- Erken evre, düşük risk: İzlem, doğum sonrası tedavi.
- İleri evre, yüksek risk: 2. trimesterde kemoterapi mümkün (karboplatin+paklitaksel nispeten güvenli). 3. trimesterde doğum sonrası tedavi planlanabilir.
Örnek vaka: 16 haftalık gebe, kitlede malignite şüphesi yüksek. USO + evreleme yapılır. Patoloji sonucuna göre (örneğin, Evre IA grade 1 endometrioid) izlem; Evre IIIC yüksek grade seröz ise gebelik devam ederken kemoterapi başlanabilir.
VAKA 25: Yaşlı Hastada PARP İnhibitörü Toksisitesi
Soru: 82 yaşında, BRCA mutant Evre IIIC over kanseri hastası, niraparib idame tedavisi başlanmış (300 mg/gün). 2. haftada trombosit 50.000/mm³'e düşmüş. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Niraparib, özellikle yaşlı ve düşük kilolu hastalarda trombositopeni yapabilir. İlk ay haftalık CBC takibi şarttır.
Yönetim:
Tedaviye ara verin: Niraparib kesilmeli.
Trombosit takibi: Haftada 2 kez.
Trombosit >100.000/mm³ olduğunda:
- Doz azaltımı yaparak yeniden başlayın: 300 mg/gün → 200 mg/gün (1. seviye azaltım).
Tekrar trombositopeni olursa:
- 200 mg/gün → 100 mg/gün (2. seviye azaltım).
Destek tedavi:
- Trombosit <20.000/mm³ ise trombosit transfüzyonu.
- Kanama bulguları açısından yakın izlem.
Önlem: Niraparib başlangıç dozu, kilo (<77 kg) ve trombosit sayısına (<150.000/mm³) göre 200 mg/gün olarak ayarlanmalıydı.
VAKA 26: Bevacizumab'a Bağlı GIS Perforasyonu
Soru: 68 yaşında, platin-dirençli over kanseri hastası, haftalık paklitaksel + bevacizumab (10 mg/kg) tedavisinin 3. siklusunda akut karın ağrısı, ateş, peritonit bulguları gelişti. BT'de serbest hava. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Bevacizumab'ın en ciddi komplikasyonlarından biri GIS perforasyonudur. Mortalitesi yüksektir (%30-50).
Yönetim:
Acil cerrahi konsültasyonu: Perforasyon şüphesi olan hasta acil ameliyata alınmalıdır.
Bevacizumab'ı kesin: Tedaviye devam edilmez.
Destek tedavi:
- IV sıvı, geniş spektrumlu antibiyotikler, analjezikler.
- Vital bulguların yakın takibi.
Cerrahi:
- Perforasyon bölgesinin primer onarımı veya rezeksiyonu.
- Gerekirse kolostomi/ileostomi.
Bevacizumab sonrası: GIS perforasyonu geçiren hastada bevacizumab bir daha kesinlikle kullanılmaz.
Önlem: Bevacizumab başlamadan önce GIS perforasyonu risk faktörleri (akut divertikülit, GIS tümör invazyonu, karsinomatozis) değerlendirilmeli, risk yüksekse bevacizumab'dan kaçınılmalıdır.
VAKA 27: HIPEC Sonrası Komplikasyon
Soru: 60 yaşında, Evre III over kanseri hastası, NACT + IDS + HIPEC (cisplatin) uygulanmış. Postoperatif 5. günde ateş, oligüri, kreatinin 2.5 mg/dL (bazal 0.8). Ne düşünürsünüz?
Cevap:
HIPEC sonrası akut böbrek hasarı (ABH), cisplatin'e bağlı nefrotoksisite veya sepsis bağlı gelişebilir.
Ayırıcı tanı:
Cisplatin nefrotoksisitesi:
- Renal koruma (sodyum tiyosülfat) yapılmış mı?
- Genellikle 3-5. günde ortaya çıkar.
- Non-oligürik veya oligürik olabilir.
Sepsis:
- Ateş, lökositoz, hipotansiyon.
- İdrar yolu enfeksiyonu, intraabdominal apse.
Prerenal ABH:
- Dehidratasyon, kanama.
Yönetim:
Acil değerlendirme:
- Vital bulgular, sıvı dengesi.
- Kan kültürü, idrar kültürü, tam kan, biyokimya.
- Görüntüleme (BT) (apse?).
Destek tedavi:
- IV sıvı (prerenal ise), diürez takibi.
- Geniş spektrumlu antibiyotik (sepsis şüphesi varsa).
- Nefrotoksinlerden kaçın (NSAID, kontrast).
Nefroloji konsültasyonu:
- Diyaliz ihtiyacı açısından değerlendirme.
Tedavi:
- Sepsis kanıtlanırsa antibiyotik.
- Cisplatin nefrotoksisitesi ise destek tedavi (genellikle geri dönüşümlüdür).
VAKA 28: Lenfödem Yönetimi
Soru: 55 yaşında, Evre IIIC over kanseri nedeniyle TAH+BSO+lenf nodu diseksiyonu+kemoterapi sonrası takipte olan hasta. Sağ bacakta şişlik, ağırlık hissi gelişmiş. Doppler USG'de DVT yok. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Pelvik lenf nodu diseksiyonu sonrası lenfödem sık görülen bir komplikasyondur (%20-30). DVT ekarte edildikten sonra tanı lenfödem dir.
Yönetim:
Kompleks dekonjestif tedavi (KDT):
- Manuel lenf drenajı: Fizyoterapist tarafından yapılır.
- Kompresyon bandajı veya çorabı: Sınıf 2-3 kompresyon çorabı (30-40 mmHg).
- Cilt bakımı: Enfeksiyonları önlemek için.
- Egzersiz: Hafif egzersizler, yüzme.
Farmakolojik tedavi: Kromoglikatlar, diüretikler? (etkinliği sınırlı).
Cerrahi tedavi: Lenfovenöz anastomoz, vaskülarize lenf nodu transferi (ileri vakalarda).
Enfeksiyon profilaksisi: Lenfödemli ekstremitede selülit riski yüksektir. Erken antibiyotik tedavisi için hasta bilgilendirilmeli.
Öneri: Kompresyon çorabı (30-40 mmHg) + manuel lenf drenajı + cilt bakımı. Fizyoterapist yönlendirmesi.
VAKA 29: Kognitif Disfonksiyon ("Chemo Brain")
Soru: 52 yaşında, Evre III over kanseri nedeniyle 6 siklus karboplatin+paklitaksel sonrası remisyonda olan hasta. Tedavi bitiminden 6 ay sonra unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü, kelime bulmada zorluk yaşadığını belirtiyor. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Kemoterapi sonrası kognitif disfonksiyon ("chemo brain"), over kanseri hastalarında sık görülen bir yan etkidir. Hastaların %20-30'unu etkiler.
Yönetim:
Değerlendirme:
- Mini-Mental Durum Testi (MMSE) veya Montreal Kognitif Değerlendirme (MoCA).
- Nörolojik muayene.
- Görüntüleme? (nadiren gerekir).
Destek tedavi:
- Psikoeğitim: Hastaya durumun geçici olabileceği, yaygın olduğu anlatılır.
- Kognitif rehabilitasyon: Nöropsikolog tarafından.
- Egzersiz: Aerobik egzersizler kognitif fonksiyonu iyileştirebilir.
- Uyku hijyeni, stres yönetimi.
Farmakolojik tedavi:
- Metilfenidat (Ritalin®): Bazı çalışmalarda fayda gösterilmiş (5-10 mg/gün).
- Donepezil (Aricept®): Veriler sınırlı.
- Ginkgo biloba, omega-3 gibi takviyeler (kanıt yok).
Ayrıcı tanı: Depresyon, anksiyete, menopoz semptomları, erken demans.
Öneri: Kognitif rehabilitasyon + aerobik egzersiz + metilfenidat (semptomatik).
VAKA 30: Seksüel Disfonksiyon
Soru: 48 yaşında, Evre I over kanseri nedeniyle TAH+BSO+adjuvan kemoterapi sonrası takipte hasta. Cerrahi menopoza girmiş. Vajinal kuruluk, disparoni, libido azalması şikayetleri var. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Over kanseri tedavisi sonrası seksüel disfonksiyon sıktır (%50-80). Nedenleri: Cerrahi menopoz, vajinal kısalma/kuruluk, vücut imajı değişikliği, psikolojik faktörler.
Yönetim:
Değerlendirme: Hasta ile açık iletişim, partneri dahil etme.
Non-hormonal tedavi:
- Vajinal lubrikanlar (su bazlı, silikon bazlı).
- Vajinal nemlendiriciler (Replens, Hyalofemme).
- Pelvik taban fizyoterapisi (vajismus için).
- Dilatörler (vajinal stenoz için).
Hormonal tedavi:
- Lokal östrojen: Vajinal tablet (Vagifem®), krem (Estriol®) veya halka (Estring®). Düşük sistemik absorbsiyon, hormon duyarlı tümörlerde (endometrioid, LGSOC) bile güvenli kabul edilir.
- Sistemik hormon replasman tedavisi (HRT): Yüksek grade seröz histolojide (en sık tip) güvenli kabul edilir (NCCN 2026 V1, Dipnot u). ER pozitif tümörlerde (endometrioid, LGSOC) önerilmez.
Psikolojik destek: Cinsel terapi, çift terapisi.
Diğer: Ospemifen (vajinal kuruluk için), prasteron (intravajinal DHEA).
Öneri: Vajinal nemlendirici + lokal östrojen (vajinal tablet) + pelvik taban fizyoterapisi + psikoseksüel danışmanlık.
VAKA 31: BRCA Taşıyıcısında Risk Azaltıcı Cerrahi
Soru: 38 yaşında, BRCA1 mutasyonu taşıyıcısı, iki çocuk annesi, ailesel over kanseri öyküsü var. Risk azaltıcı cerrahi (RRSO) için danışıyor. Ne önerirsiniz?
Cevap:
BRCA1 taşıyıcısında over kanseri riski %40-60, meme kanseri riski %70-80'dir. RRSO, over kanseri riskini %80-90, meme kanseri riskini %50 azaltır (premenopozal yapılırsa).
Yönetim:
Cerrahi zamanlama:
- BRCA1: 35-40 yaş arası (veya çocuk tamamlandıktan sonra).
- BRCA2: 40-45 yaş arası (daha geç başlangıç).
- Hasta 38 yaşında, çocuk tamamlanmış → RRSO için uygun.
Cerrahi prosedür:
- RRSO (Risk-Redüksiyon Salpingo-Oferektomi): Laparoskopik bilateral salpenjektomi+ooferektomi.
- SEE-FIM protokolü: Tüpler ve overlere dikkatli patolojik inceleme (okült kanser/STIC).
- Peritoneal yıkama sitolojisi.
Patoloji:
- STIC veya okült kanser saptanırsa, jinekolojik onkoloji konsültasyonu ile ek cerrahi/evreleme.
Postoperatif:
- HRT (hormon replasman tedavisi) 50 yaşına kadar önerilebilir (semptomlar için). Meme kanseri riski nedeniyle HRT'nin etkisi tartışmalı, ancak RRSO sonrası HRT'nin meme kanseri riskini artırdığına dair güçlü kanıt yok.
Meme taraması: Yıllık meme MR + mamografi.
Öneri: Laparoskopik RRSO + SEE-FIM protokolü.
VAKA 32: STIC (Seröz Tübal İntraepitelyal Karsinom)
Soru: 45 yaşında, BRCA2 taşıyıcısı, RRSO yapılmış. Patoloji: Sağ fallop tüpünde STIC (Seröz Tübal İntraepitelyal Karsinom), overlar benign. Ne yapmalısınız?
Cevap:
STIC, yüksek grade seröz karsinomun prekürsör lezyonudur. RRSO'da %2-10 oranında saptanır.
Yönetim:
Jinekolojik onkoloji konsültasyonu: STIC yönetimi için şarttır.
Evreleme cerrahisi (tamamlayıcı):
- Histerektomi + kontralateral adneks (zaten alınmış) + omentektomi + peritoneal biyopsiler + peritoneal yıkama.
- Lenf nodu diseksiyonu? Tartışmalı, genellikle önerilmez (düşük metastaz riski).
Patoloji: Tüm peritoneal biyopsiler, omentum dikkatle incelenmeli (okült implantlar).
Tedavi:
- Evreleme cerrahisi negatifse (ek hastalık yok): İzlem (kemoterapi gerekmez). Nüks riski düşük, ancak sıfır değil.
- Evreleme cerrahisi pozitifse (mikroskopik peritoneal hastalık): Adjuvan kemoterapi (karboplatin+paklitaksel x 3-6 siklus).
İzlem: 6 ayda bir klinik + CA-125.
Öneri: Tamamlayıcı evreleme cerrahisi (histerektomi, omentektomi, peritoneal biyopsiler) + patoloji sonucuna göre adjuvan tedavi veya izlem.
VAKA 33: Herediter Diffüz Gastrik Kanser Sendromu
Soru: 50 yaşında, Evre IIIC over kanseri tanısı almış hasta. Aile öyküsü: Annesi 40 yaşında diffüz gastrik kanser, kardeşi 45 yaşında meme kanseri. Ne düşünürsünüz?
Cevap:
Aile öyküsü (diffüz gastrik kanser + meme kanseri) CDH1 mutasyonu (Herediter Diffüz Gastrik Kanser Sendromu) düşündürür. CDH1 mutasyonu lobüler meme kanseri ve diffüz gastrik kanser riskini artırır, over kanseri ile ilişkisi net değil.
Yönetim:
Genetik test:
- CDH1 başta olmak üzere, diğer over kanseri ilişkili genler (BRCA, RAD51C, vb.) içeren geniş panel testi.
CDH1 pozitif ise:
- Profilaktik gastrektomi: 20-30 yaş arasında önerilir (diffüz gastrik kanser riski %70-80).
- Meme taraması: Yıllık meme MR + mamografi (lobüler meme kanseri riski %40-60).
- Over kanseri taraması? CDH1'de over kanseri riski net değil, ancak aile öyküsü varsa RRSO düşünülebilir.
Tedavi:
- Over kanseri tedavisi standart protokollere göre yapılır.
Öneri: CDH1 genetik testi. Pozitif çıkarsa profilaktik gastrektomi için üst GIS cerrahisi konsültasyonu.
VAKA 34: Yorgunluk Yönetimi
Soru: 62 yaşında, Evre III over kanseri nedeniyle 6 siklus kemoterapi sonrası remisyonda olan hasta. Tedavi bitiminden 3 ay sonra aşırı yorgunluk, bitkinlik, günlük aktivitelerini yapamama şikayeti var. Laboratuvar: Hb 11 g/dL (hafif anemi), TSH normal, B12 normal. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Kanser ilişkili yorgunluk, over kanseri hastalarında sık görülen bir semptomdur (%60-90). Nedenleri multifaktöriyeldir: Kanser tedavisinin geç etkisi, anemi, depresyon, uyku bozukluğu, dehidratasyon, malnütrisyon.
Yönetim:
Altta yatan nedenleri ekarte et:
- Anemi: Hb 11, hafif anemi. Demir, B12, folat düzeylerine bak.
- Tiroid disfonksiyonu: TSH normal.
- Depresyon: Anksiyete/depresyon skalaları.
- Uyku apnesi, insomnia.
- Malnütrisyon: Albümin, prealbümin.
Non-farmakolojik tedavi (önerilen):
- Egzersiz: Haftada 3-5 gün, 20-30 dakika aerobik egzersiz (yürüyüş, yüzme). Kanıt düzeyi yüksek.
- Enerji koruma teknikleri: Planlama, önceliklendirme, dinlenme araları.
- Uyku hijyeni: Düzenli uyku, kafein/alkol kısıtlaması.
- Beslenme desteği: Dengeli beslenme, yeterli protein alımı.
- Psikososyal destek: Kognitif davranışçı terapi, destek grupları.
Farmakolojik tedavi:
- Metilfenidat (Ritalin®): 5-10 mg/gün (kanıt düzeyi orta).
- Modafinil (Provigil®): 100-200 mg/gün (kanıt düzeyi düşük).
- Kortikosteroidler (kısa süreli, palyatif dönemde).
Öneri: Aerobik egzersiz programı + enerji koruma teknikleri + uyku hijyeni. Anemi derinleşirse eritropoetin veya transfüzyon.
VAKA 35: Palyatif Sedasyon
Soru: 70 yaşında, çoklu tedavi hattı tükenmiş, yaygın peritoneal karsinomatozis, intestinal obstrüksiyon, ağrı, dispnesi olan over kanseri hastası. ECOG 4. Medikal tedaviye rağmen kontrolsüz ağrı, ajitasyon devam ediyor. Ne yapmalısınız?
Cevap:
Hasta terminal dönemde, refrakter semptomları var. Palyatif sedasyon düşünülmelidir.
Palyatif sedasyon: Yaşamın son günlerinde, refrakter semptomları (ağrı, dispne, ajitasyon) kontrol etmek için hastanın bilincinin ilaçlarla baskılanmasıdır.
Yönetim:
Multidisipliner değerlendirme: Palyatif bakım ekibi, hasta yakınları, hekim.
Hasta yakınları ile görüşme: Palyatif sedasyonun amacı, süreci, etkileri anlatılır.
İlaç seçimi:
- Midazolam: 0.5-2 mg/saat IV infüzyon, titre edilir.
- Levomepromazin: 12.5-50 mg/gün SC/IV.
- Fenobarbital: 100-200 mg/gün IV.
Yan etki yönetimi:
- Solunum depresyonu riski, yakın izlem.
- Gerektiğinde doz azaltımı.
Etik kurallar:
- Palyatif sedasyon, ölümü hızlandırmak için değil, semptomları kontrol etmek içindir (çift etki prensibi).
- Hasta ve yakınlarının onamı alınır.
Öneri: Palyatif bakım ekibi ile birlikte, refrakter semptomlar için midazolam infüzyonu ile palyatif sedasyon başlanması.
OVER KANSERİ
Kapsamlı Klinik Sunum
SLAYT 1: Başlık
Slayt İçeriği:
- Over Kanseri: Tanıdan Tedaviye Kapsamlı Yaklaşım
- Güncel NCCN 2026 V1 Rehberi Işığında
- Epidemiyoloji, Risk Faktörleri, Tanı, Evreleme
- Cerrahi, Kemoterapi, Hedefe Yönelik Tedaviler
- Nadir Over Kanserleri ve Özel Yaklaşımlar
- Multidisipliner Yönetim ve Gelecek Perspektifler
Dinleyici Notları:
- Bu sunum, over kanserinin tüm yönlerini kapsayan kapsamlı bir derlemedir.
- NCCN 2026 V1 rehberindeki en güncel öneriler sunulacaktır.
- Epidemiyoloji, risk faktörleri, tanı ve evreleme temel bilgilerle başlayacağız.
- Cerrahi prensipler, kemoterapi rejimleri ve hedefe yönelik tedaviler detaylandırılacaktır.
- Nadir over kanserleri (LCOC) ve bunlara özel yaklaşımlar ayrıca ele alınacaktır.
- Sunum, multidisipliner yaklaşımın önemi ve gelecekteki tedavi perspektifleri ile sonlanacaktır.
SLAYT 2: Epidemiyoloji
Slayt İçeriği:
- Over kanseri, kadınlarda 6. en sık kanser mortalite nedenidir.
- ABD'de 2026 yılında 21.010 yeni vaka, 12.450 ölüm beklenmektedir.
- 5 yıllık genel sağkalım oranı yaklaşık %52'dir.
- Erken evrede yakalanan hastalarda sağkalım >%90'a ulaşır.
- İleri evre (Evre III-IV) hastalıkta 5 yıllık sağkalım %20-30'a düşer.
- Over kanseri, jinekolojik kanser ölümlerinin en sık nedenidir.
Dinleyici Notları:
- Over kanseri, "sessiz katil" olarak adlandırılır çünkü çoğu hasta ileri evrede teşhis edilir.
- 5 yıllık sağkalım oranları evreye göre dramatik değişir: erken evrede çok iyi, ileri evrede kötüdür.
- Son 20 yılda sağkalım oranları, yeni tedaviler sayesinde kısmen iyileşmiştir.
- Yaş ilerledikçe insidans artar, en sık 50-70 yaş arasında görülür.
- Histolojik alt tipler arasında en sık yüksek grade seröz karsinomdur (%70).
- Over kanseri, dünya genelinde yılda yaklaşık 300.000 yeni vaka ile önemli bir sağlık sorunudur.
SLAYT 3: Risk Faktörleri
Slayt İçeriği:
- BRCA1/2 mutasyonları en güçlü genetik risk faktörüdür.
- Ailesel over kanseri öyküsü (birinci derece akraba) riski artırır.
- Nulliparite (hiç doğum yapmamış olma) riski yükseltir.
- Oral kontraseptif kullanımı, gebelik ve emzirme koruyucudur.
- Endometriozis, özellikle berrak hücreli ve endometrioid tiplerle ilişkilidir.
- Lynch sendromu (MSH2, MLH1 mutasyonları) over kanseri riskini artırır.
Dinleyici Notları:
- BRCA1 taşıyıcılarında over kanseri riski %40-60, BRCA2'de %10-20'dir.
- Oral kontraseptiflerin 5 yıl kullanımı, over kanseri riskini yaklaşık %50 azaltır.
- İnfertilite tedavisi görenlerde borderline tümör riski artabilir.
- Obezite ve sigara, bazı histolojik alt tiplerde risk faktörüdür.
- Postmenopozal hormon tedavisi, uzun süreli kullanımda riski artırabilir.
- Aile öyküsü olan tüm hastalar genetik danışmanlığa yönlendirilmelidir.
SLAYT 4: Klinik Belirti ve Semptomlar
Slayt İçeriği:
- Erken evrede genellikle semptom yoktur veya nonspesifiktir.
- Şişkinlik, karın ağrısı, çabuk doyma en sık semptomlardır.
- Sık idrara çıkma, acil idrar hissi üriner semptomlardır.
- Fizik muayenede pelvik kitle, asit, abdominal distansiyon saptanabilir.
- Semptomlar persistan (>12 gün/ay) ve yeni başlangıçlı olmalıdır.
- İleri evrede kilo kaybı, intestinal obstrüksiyon, plevral efüzyon görülebilir.
Dinleyici Notları:
- Semptomlar sinsi başlangıçlı ve nonspesifik olduğu için tanı sıklıkla gecikir.
- "Over kanseri semptomları" bilinci, birinci basamak hekimleri için çok önemlidir.
- Şişkinlik, hazımsızlık gibi semptomlar sıklıkla GIS hastalıklarına bağlanır.
- Persistan semptomlarda pelvik muayene ve USG yapılmalıdır.
- CA-125'in tek başına tarama amaçlı kullanımı önerilmez.
- Risk faktörleri olan hastalarda semptomlar daha dikkatli değerlendirilmelidir.
SLAYT 5: Tanısal Değerlendirme (Workup)
Slayt İçeriği:
- Pelvik USG, ilk basamak görüntüleme yöntemidir.
- Toraks/Abdomen/Pelvik BT, evreleme ve cerrahi planlama için şarttır.
- CA-125 başta olmak üzere tümör belirteçleri (HE4, inhibin, AFP, β-hCG, CEA) bakılır.
- Aile öyküsü alınır, genetik test için yönlendirme yapılır.
- Performans durumu (ECOG) ve beslenme durumu değerlendirilir.
- Müsinöz histolojide GIS metastazını ekarte etmek için kolonoskopi/gastroskopi yapılır.
Dinleyici Notları:
- Pelvik USG, adneksiyel kitlenin malign-benign ayrımında %80-90 doğruluk oranına sahiptir.
- BT, peritoneal karsinomatozis, omental kek ve uzak metastazları saptamada altın standarttır.
- CA-125, tedavi yanıtı ve nüks takibinde en değerli biyobelirteçtir.
- Germ hücreli tümör şüphesinde AFP, β-hCG, LDH mutlaka bakılmalıdır.
- Genetik test sonucu, PARP inhibitörü tedavisi için prediktif değer taşır.
- Tüm hastalar jinekolojik onkolog tarafından değerlendirilmelidir.
SLAYT 6: Histopatolojik Sınıflama
Slayt İçeriği:
- Epitelyal over kanserleri en sık görülen gruptur (%90).
- Yüksek grade seröz karsinom (HGSC) en sık alt tiptir (%70).
- Endometrioid, berrak hücreli, müsinöz karsinomlar daha nadirdir.
- Germ hücreli tümörler genç yaşta görülür (disgerminom, yolk sak, teratom).
- Seks kord-stromal tümörler (granüloza hücreli) hormon aktiftir.
- Borderline tümörler (LMP), invaziv olmayan ancak malign potansiyeli olan lezyonlardır.
Dinleyici Notları:
- HGSC, TP53 mutasyonu ve kromozomal instabilite ile karakterizedir.
- Berrak hücreli karsinom, endometriozis ile ilişkilidir ve kemoterapiye daha dirençlidir.
- Müsinöz karsinomda GIS metastazını ekarte etmek hayati önem taşır.
- Düşük grade seröz karsinom (LGSOC), KRAS/BRAF mutasyonları ile seyreder.
- Granüloza hücreli tümör, östrojen salgılar, inhibin tümör belirtecidir.
- Borderline tümörlerde invaziv implantlar, LGSOC olarak kabul edilir ve tedavi gerektirir.
SLAYT 7: Moleküler Testler ve Biyobelirteçler
Slayt İçeriği:
- BRCA1/2 testi (germline ve somatik) tüm hastalarda yapılmalıdır.
- HRD (Homolog Rekombinasyon Defektifliği) testi BRCA negatiflerde önemlidir.
- MSI/MMR testi endometrioid kanserlerde Lynch taraması için şarttır.
- Nüks hastalıkta FRα, PD-L1, HER2, BRAF, NTRK, RET testleri yapılmalıdır.
- TMB (Tümör Mutasyon Yükü) immünoterapi duyarlılığını öngörür.
- ctDNA (sıvı biyopsi), doku yetersizliğinde alternatif test yöntemidir.
Dinleyici Notları:
- BRCA mutasyonu, PARP inhibitörü duyarlılığının en güçlü prediktif belirtecidir.
- HRD pozitifliği, BRCA dışındaki genlerdeki defektleri gösterir ve PARP inhibitörü faydasını öngörür.
- MSI-H/dMMR tümörler, immünoterapiye (pembrolizumab, dostarlimab) yanıt verir.
- FRα pozitifliği (%75), mirvetuksimab tedavisi için gereklidir.
- HER2 pozitifliği (IHC3+), fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®) için endikasyondur.
- NTRK ve RET füzyonları nadir ancak hedeflenebilir mutasyonlardır.
SLAYT 8: Evreleme (FIGO 2014)
Slayt İçeriği:
- Evre I: Tümör over(ler)e sınırlı (IA, IB, IC1-2-3)
- Evre II: Tümör pelvise yayılmış (IIA, IIB)
- Evre III: Peritoneal metastazlar veya retroperitoneal lenf nodu metastazı
- Evre IIIA1: Sadece retroperitoneal lenf nodu metastazı
- Evre IIIA2: Mikroskopik peritoneal metastaz
- Evre IIIB: Makroskopik peritoneal metastaz ≤2 cm
- Evre IIIC: Makroskopik peritoneal metastaz >2 cm
- Evre IV: Uzak metastaz (karaciğer parankimi, akciğer, plevral efüzyon)
Dinleyici Notları:
- Doğru evreleme için kapsamlı cerrahi evreleme şarttır.
- Evre IC, rüptür (IC1), yüzey tutulumu (IC2) veya pozitif sitolojiye (IC3) göre alt gruplara ayrılır.
- Evre IIIA1, lenf nodu metastazını peritoneal metastaz olmaksızın tanımlar.
- Karaciğer yüzeyi metastazları Evre IIIC, parankim metastazları Evre IVB'dir.
- Plevral efüzyonda pozitif sitoloji Evre IVA'dır.
- Evreleme, prognoz ve tedavi kararını doğrudan etkiler.
SLAYT 9: Cerrahi Prensipler - Genel
Slayt İçeriği:
- Jinekolojik onkolog tarafından yapılmalıdır.
- Kapsamlı cerrahi evreleme: yıkama, periton biyopsileri, omentektomi, lenf nodu diseksiyonu
- Primer sitoredüktif cerrahi (PCS) veya interval debulking cerrahi (IDS)
- R0 rezeksiyon (tüm makroskopik hastalığın çıkarılması) hedeflenmelidir.
- Minimal invaziv cerrahi, erken evrede deneyimli cerrahlar tarafından uygulanabilir.
- Operasyon raporunda başlangıç hastalık yaygınlığı ve rezidü hastalık miktarı belirtilmelidir.
Dinleyici Notları:
- Over kanseri cerrahisi, sadece tümörü çıkarmak değil, aynı zamanda doğru evreleme yapmaktır.
- R0 rezeksiyon, en iyi sağkalım sonuçlarını sağlar.
- Lenf nodu diseksiyonu, erken evrede evreleme için şarttır.
- İleri evrede sadece şüpheli/büyümüş nodlar çıkarılır, sistematik diseksiyon gerekmez.
- Müsinöz tümörlerde apendektomi sadece apendiks anormal görünüyorsa yapılır.
- CERRAHİ, over kanseri tedavisinin temel taşıdır.
SLAYT 10: Fertilite Koruyucu Cerrahi
Slayt İçeriği:
- Erken evre (Evre IA) düşük riskli tümörlerde uygulanabilir.
- USO (tek taraflı salpingo-ooforektomi) + uterus korunması + kapsamlı evreleme
- Endikasyonlar: Grade 1 endometrioid, borderline tümör, germ hücreli tümör
- Berrak hücreli karsinom ve karsinosarkomda önerilmez.
- Bilateral tümörlerde BSO + uterus korunması seçeneği vardır.
- Kontralateral over normal görünüyorsa biyopsi alınmaz (over rezervine zarar verebilir).
Dinleyici Notları:
- Fertilite koruyucu cerrahi, genç hastalarda güvenle uygulanabilir.
- Cerrahi evreleme tamamlanmalı, peritoneal biyopsiler, omentektomi, lenf nodu diseksiyonu yapılmalıdır.
- Preoperatif REI (Reprodüktif Endokrinoloji) konsültasyonu önerilir.
- Evre IC veya yüksek grade tümörlerde fertilite koruyucu cerrahi risklidir.
- Tedavi sonrası gebelik planları için jinekolojik onkolog ve REI işbirliği şarttır.
- Fertilite koruyucu cerrahi sonrası nüks oranları, radikal cerrahi ile benzerdir.
SLAYT 11: Neoadjuvan Kemoterapi (NACT) ve İnterval Cerrahi
Slayt İçeriği:
- Endikasyonlar: Kötü cerrahi adayı, optimal sitoredüksiyon olasılığı düşük, yaygın hastalık
- Rejim: Karboplatin + Paklitaksel, 3-4 siklus (yanıta göre 6'ya kadar)
- Bevacizumab içeren rejimler IDS'den 4-6 hafta önce kesilmeli.
- Yanıt değerlendirmesi: BT + CA-125 ile yapılır.
- IDS'de R0 rezeksiyon hedeflenir.
- IDS sırasında HIPEC (Evre III) düşünülebilir.
Dinleyici Notları:
- NACT, primer cerrahiye alternatif değil, seçilmiş hastalarda üstün bir stratejidir.
- EORTC 55971 ve CHORUS çalışmaları, NACT'in primer cerrahiye non-inferior olduğunu göstermiştir.
- NACT, cerrahi morbiditeyi azaltır ve optimal sitoredüksiyon oranını artırır.
- İyi yanıt alınan hastalarda IDS sonrası adjuvan kemoterapi tamamlanır.
- NACT'e progresyon nadirdir (%10-15), bu durumda ikinci basamak tedavi planlanır.
- Düşük grade seröz karsinomda NACT önerilmez (kemoterapiye dirençli).
SLAYT 12: HIPEC (Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi)
Slayt İçeriği:
- Sitoredüktif cerrahi sonrası karın içine ısıtılmış kemoterapi verilmesidir.
- Ajan: Cisplatin 100 mg/m², 41-43°C, 90 dakika
- Endikasyon: Evre III hastalıkta IDS sırasında (NACT sonrası)
- Evre IV'te seçilmiş hastalarda kategori 2B
- Renal koruma: Sodyum tiyosülfat perfüzyon başında IV
- OVHIPEC-1 çalışmasında PFS ve OS'yi anlamlı uzatmıştır.
Dinleyici Notları:
- HIPEC, ısının sitotoksik etkisi ve kemoterapinin peritoneal penetrasyonunu artırması prensibine dayanır.
- OVHIPEC-1: mPFS 14.2 ay vs 10.2 ay, mOS 45.7 ay vs 34.9 ay.
- HIPEC, deneyimli merkezlerde multidisipliner ekip tarafından uygulanmalıdır.
- En sık yan etkiler: Abdominal ağrı, ileus, enfeksiyon, renal toksisite.
- Renal koruma için sodyum tiyosülfat standart olarak verilmelidir.
- HIPEC, over kanseri tedavisinde cerrahi morbiditeyi artırmadan sağkalımı uzatan etkili bir yöntemdir.
SLAYT 13: Adjuvan Kemoterapi - Evre I-II
Slayt İçeriği:
- Düşük riskli Evre I (IA-IB grade 1): İzlem (kemoterapi gerekmez)
- Orta riskli Evre I (grade 2-3, berrak hücreli, karsinosarkom): Kemoterapi (3-6 siklus)
- Evre II (herhangi bir histoloji): Kemoterapi (6 siklus)
- Rejim: Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir
- Alternatif: Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin (nöropati riskinde)
- Berrak hücrelide erken evrede bile nüks riski yüksek, adjuvan tedavi önerilir.
Dinleyici Notları:
- Erken evre over kanserinde gereksiz kemoterapiden kaçınmak için doğru risk gruplandırması şarttır.
- Grade 1 endometrioid Evre IA'da 5 yıllık sağkalım >%95, adjuvan tedavi endike değil.
- Berrak hücreli karsinom, kemoterapiye daha dirençlidir, ancak adjuvan tedavi standarttır.
- Karboplatin+paklitaksel, en sık kullanılan rejimdir.
- 3 siklus vs 6 siklus: GOG 157 çalışması, yüksek riskli erken evrede 6 siklusun daha etkili olduğunu göstermiştir.
- Yaşlı hastalarda doz ayarlaması veya haftalık rejimler düşünülmelidir.
SLAYT 14: Adjuvan Kemoterapi - Evre III-IV
Slayt İçeriği:
- Karboplatin AUC 5-6 + Paklitaksel 175 mg/m², 21 günde bir x 6 siklus
- Yüksek riskli hastalarda (Evre IIIB-IV, suboptimal debulking, asit) bevacizumab eklenir.
- Bevacizumab 7.5 mg/kg (ICON-7) veya 15 mg/kg (GOG-218)
- İntraperitoneal (IP) kemoterapi: Optimal debulking Evre III'te seçenek
- Doz yoğun rejimler (haftalık paklitaksel) yaşlı veya komorbiditeli hastalarda
- Karboplatin + Dosetaksel veya lipozomal doksorubisin alternatif rejimler
Dinleyici Notları:
- GOG-111 ve OV-10, platin+paklitakselin siklofosfamid+sisplatine üstün olduğunu göstermiştir.
- ICON-7 ve GOG-218, yüksek riskli hastalarda bevacizumabın PFS'yi uzattığını göstermiştir.
- GOG-172, IP kemoterapinin IV kemoterapiye üstün olduğunu göstermiştir, ancak toksisite daha yüksektir.
- Doz yoğun rejimler (JGOG 3016) Japon popülasyonunda PFS avantajı göstermiş, ancak Batı popülasyonunda doğrulanmamıştır.
- Yaşlı hastalarda karboplatin AUC 5 + paklitaksel 135 mg/m² veya haftalık rejimler önerilir.
- Karboplatin+lipozomal doksorubisin (MITO-2), paklitaksel+karboplatin'e benzer etkinlikte, farklı toksisite profiline sahiptir.
SLAYT 15: İdame Tedavi - PARP İnhibitörleri (Primer)
Slayt İçeriği:
- BRCA mutant (bevacizumab yok): Olaparib 300 mg PO günde iki kez (SOLO-1)
- BRCA mutant veya HRD pozitif (bevacizumab var): Olaparib + Bevacizumab (PAOLA-1)
- Tüm hastalar: Niraparib 300 mg/gün PO (PRIMA)
- BRCA mutant: Rucaparib 600 mg PO günde iki kez (ATHENA-MONO)
- HRD pozitif, bevacizumab yok: Niraparib veya rucaparib
- HRP tümörlerde PARP inhibitörü faydası minimaldir.
Dinleyici Notları:
- SOLO-1'de olaparib, BRCA mutant hastalarda 7 yıllık PFS'yi %67'de tutmuştur.
- PAOLA-1'de olaparib + bevacizumab, HRD pozitif hastalarda 5 yıllık OS'yi %65'e çıkarmıştır.
- PRIMA'da niraparib, tüm popülasyonda PFS'yi uzatmış, ancak OS avantajı gösterilememiştir.
- ATHENA-MONO'da rucaparib, HRD pozitif hastalarda PFS'yi anlamlı uzatmıştır.
- PARP inhibitörleri, idame tedavide 2-3 yıl süreyle kullanılır.
- Toksisite yönetimi: CBC takibi (özellikle niraparibde ilk ay haftalık), kan basıncı takibi, doz azaltımı.
SLAYT 16: Nüks Hastalık - Platin Duyarlılığı
Slayt İçeriği:
- Platin-duyarlı: Son platin tedavisinden ≥6 ay sonra nüks
- Platin-parsiyel duyarlı: 6-12 ay arası nüks
- Platin-dirençli: <6 ay nüks veya progresyon
- Platin-refrakter: Primer tedavi sırasında progresyon
- Duyarlılık bir spektrumdur, klinik yargı kullanılmalıdır.
- Sekonder sitoredüksiyon, uzun hastalıksız dönem ve izole nüksde düşünülür.
Dinleyici Notları:
- Platin duyarlılığı, nüks tedavisinin belkemiğidir.
- 6-12 ay arası nüks eden hastalarda (parsiyel duyarlı), platin-bazlı kombinasyonlar hala kullanılabilir.
- Sekonder sitoredüksiyon için AGO skoru (ECOG 0, ilk cerrahi R0, asit yok) yol göstericidir.
- DESKTOP III çalışması, AGO pozitif hastalarda sekonder sitoredüksiyonun OS avantajı sağladığını göstermiştir.
- Platin duyarlılığı, aynı zamanda PARP inhibitörü idame tedavisi için de endikasyon oluşturur.
- Her nüks hastada biyobelirteç testi (BRCA, HRD, FRα, PD-L1) yapılmalıdır.
SLAYT 17: Platin-Duyarlı Nüks Tedavisi
Slayt İçeriği:
- Karboplatin + Gemsitabin ± Bevacizumab (OCEANS)
- Karboplatin + Lipozomal Doksorubisin (CALYPSO)
- Karboplatin + Paklitaksel (ICON4)
- Karboplatin + Dosetaksel (alternatif)
- Sisplatin + Gemsitabin (platin-direncini tersine çevirme)
- Kemoterapi sonrası yanıt alındıysa, BRCA mutant hastalarda PARP inhibitörü idamesi
Dinleyici Notları:
- OCEANS: Bevacizumab eklenmesi PFS'yi uzatmış (12.4 ay vs 8.4 ay), OS'ye etkisi yok.
- CALYPSO: Lipozomal doksorubisin + karboplatin, paklitaksel + karboplatin'e göre daha az nörotoksik.
- ICON4: Paklitaksel+platin, platin monoterapisine üstün (OS 29 ay vs 27 ay).
- Karboplatin+lipozomal doksorubisin, özellikle nöropati riski yüksek hastalarda iyi bir seçenektir.
- Bevacizumab, platin-duyarlı nüksde kemoterapiye eklenebilir (FDA onaylı).
- PARP inhibitörü idamesi, sadece BRCA mutant hastalarda endikedir (FDA kısıtlaması).
SLAYT 18: Platin-Duyarlı Nüks Sonrası PARP İnhibitörü İdamesi
Slayt İçeriği:
- SOLO-2: Olaparib, gBRCA mutant hastalarda PFS'yi uzatmış (19.1 ay vs 5.5 ay)
- NOVA: Niraparib, gBRCA mutant (21 ay vs 5.5 ay) ve non-gBRCA (9.3 ay vs 3.9 ay) hastalarda etkili
- ARIEL3: Rucaparib, BRCA mutant (16.6 ay vs 5.4 ay) ve HRD pozitif (13.6 ay vs 5.4 ay) hastalarda etkili
- OS avantajı gösterilememiştir (çapraz geçiş etkisi)
- FDA endikasyonu: Sadece BRCA mutant hastalarda
- NCCN önerisi: BRCA mutant hastalarda kategori 1
Dinleyici Notları:
- PARP inhibitörleri, platin-duyarlı nüks sonrası idame tedavide PFS'yi dramatik uzatır.
- SOLO-2'de olaparib, gBRCA mutant hastalarda PFS'yi 4 kat uzatmıştır.
- NOVA ve ARIEL3, non-BRCA mutant hastalarda da PFS avantajı göstermiş, ancak FDA endikasyonu kısıtlanmıştır.
- OS avantajı gösterilememesinin nedeni, plasebo kolundaki hastaların %50-70'inin progresyon sonrası PARP inhibitörü almasıdır.
- PARP inhibitörü idame tedavisi, toksisite ve maliyet göz önünde bulundurularak BRCA mutant hastalarla sınırlandırılmalıdır.
- Uzun süreli kullanımda MDS/AML riski (%1-2) unutulmamalıdır.
SLAYT 19: Platin-Dirençli Nüks Tedavisi
Slayt İçeriği:
- Haftalık Paklitaksel ± Bevacizumab (AURELIA)
- Lipozomal Doksorubisin ± Bevacizumab
- Topotekan ± Bevacizumab
- Gemsitabin ± Bevacizumab
- Oral Siklofosfamid + Bevacizumab
- Oral Etoposid
Dinleyici Notları:
- AURELIA: Bevacizumab + kemoterapi, kemoterapi tek başına göre PFS'yi uzatmış (6.7 ay vs 3.4 ay).
- Bevacizumab, hipertansiyon, proteinüri, GIS perforasyonu riski taşır.
- Non-platin ajanlar, yanıt oranları düşük (%10-20) ancak palyatif amaçlı kullanılır.
- Oral siklofosfamid + bevacizumab, metronomik kemoterapi, iyi tolere edilen bir seçenektir.
- Oral etoposid, özellikle platin-dirençli hastalıkta %20-30 yanıt oranına sahiptir.
- Platin-dirençli hastalıkta amaç, yaşam kalitesini korumak ve semptomları palye etmektir.
SLAYT 20: Platin-Dirençli Nüks - Hedefe Yönelik Tedaviler
Slayt İçeriği:
- Mirvetuksimab soravtansin (Elahere®): FRα pozitif (≥%75) (MIRASOL)
- Pembrolizumab + Paklitaksel ± Bevacizumab: PD-L1 pozitif (CPS ≥1) (KEYNOTE-B96)
- İpilimumab + Nivolumab: Berrak hücreli karsinom (Gao ve ark.)
- Trametinib (Mekinist®): Düşük grade seröz (GOG 281)
- Dabrafenib + Trametinib: BRAF V600E mutant (NCI-MATCH)
- Fam-trastuzumab deruxtekan (Enhertu®): HER2 pozitif (IHC3+) (DESTINY-PanTumor02)
Dinleyici Notları:
- MIRASOL: Mirvetuksimab, FRα pozitif platin-dirençli hastalıkta OS avantajı sağlayan ilk ilaçtır.
- KEYNOTE-B96: Pembrolizumab + kemoterapi, PD-L1 pozitif hastalıkta PFS ve OS'yi uzatmıştır.
- Gao ve ark.: İpilimumab + nivolumab, berrak hücreli karsinomda %55 ORR sağlamıştır.
- GOG 281: Trametinib, LGSOC'de kemoterapiye üstün (13 ay vs 7.2 ay).
- NCI-MATCH: Dabrafenib+trametinib, BRAF mutant solid tümörlerde etkili.
- DESTINY-PanTumor02: Enhertu®, HER2 pozitif (IHC3+) solid tümörlerde %63 ORR.
SLAYT 21: Nadir Over Kanserleri (LCOC) - Genel Yaklaşım
Slayt İçeriği:
- Tüm over kanserlerinin %10-15'ini oluştururlar.
- Her biri farklı biyoloji, prognoz ve tedavi gerektirir.
- Jinekopatoloji konsültasyonu tanısal doğruluk için şarttır.
- Kapsamlı moleküler profilleme hedeflenebilir mutasyonları saptayabilir.
- Klinik çalışmalara katılım teşvik edilmelidir.
- Tedavi, histolojiye göre kişiselleştirilmelidir.
Dinleyici Notları:
- LCOC'ler nadir olmalarına rağmen, her biri önemli klinik zorluklar içerir.
- Doğru tanı, tedavi planlamasının temelidir.
- İmmünohistokimya (IHC) ayırıcı tanıda vazgeçilmezdir.
- NGS tabanlı panel testleri, hedeflenebilir mutasyonları saptamada altın standarttır.
- Klinik çalışmalar, LCOC'ler için en güncel tedavi seçeneklerine erişim sağlar.
- Multidisipliner yaklaşım (jinekolojik onkolog, patolog, tıbbi onkolog) şarttır.
SLAYT 22: Karsinosarkom (MMMT)
Slayt İçeriği:
- Agresif seyirli, kötü prognozlu, nadir tümör (%1-2)
- Hem epitelyal hem sarkomatöz bileşen içerir.
- Fertilite koruyucu cerrahi kontrendikedir.
- Adjuvan kemoterapi: Karboplatin + Paklitaksel veya Ifosfamid içeren rejimler
- Maksimal sitoredüksiyon (R0) şarttır.
- Nüks tedavisi, HGSC ile aynı prensiplere göre yapılır.
Dinleyici Notları:
- Karsinosarkom, yüksek grade seröz karsinomun metaplastik varyantı olarak kabul edilir.
- Sarkomatöz bileşen, ifosfamid gibi ajanları mantıklı kılar.
- Karboplatin+paklitaksel en sık kullanılan rejimdir.
- Ifosfamid içeren rejimler daha toksiktir, destek tedavi gerektirir.
- BRCA mutant ise PARP inhibitörü idamesi düşünülebilir.
- Prognoz kötüdür, 5 yıllık OS %20-30.
SLAYT 23: Berrak Hücreli Karsinom
Slayt İçeriği:
- Endometriozis ile ilişkili, yüksek grade tümör
- Erken evrede bile nüks riski yüksektir.
- Kemoterapiye duyarlılığı HGSC'den düşüktür.
- İleri evrede bevacizumab eklenmesi önerilir.
- Platin-dirençli nüksde ipilimumab + nivolumab etkilidir.
- Fertilite koruyucu cerrahi önerilmez.
Dinleyici Notları:
- Berrak hücreli karsinomda ARID1A ve PIKCA mutasyonları sıktır.
- Erken evrede bile adjuvan kemoterapi standarttır.
- Japon retrospektif çalışmaları, ileri evrede bevacizumabın PFS ve OS'yi uzattığını göstermiştir.
- Gao ve ark. (2025), ipilimumab+nivolumab ile %55 ORR bildirmiştir.
- Dizon ve ark. (2024), nivolumab+ipilimumab ile %26.7 ORR bildirmiştir.
- Berrak hücreli karsinom, immünoterapiye diğer over kanseri tiplerinden daha duyarlıdır.
SLAYT 24: Müsinöz Karsinom
Slayt İçeriği:
- Primer over müsinözü ile GIS metastazını ayırmak hayati önem taşır.
- PAX8 (+), CK7 (+) primer over lehine; SATB2 (+), CK20 (+) kolon lehine
- Kolonoskopi ve gastroskopi şarttır.
- Apendektomi sadece apendiks anormal görünüyorsa yapılır.
- Adjuvan tedavi: Over rejimleri (karboplatin+paklitaksel) veya GIS rejimleri (FOLFOX, FOLFIRI)
- Nüks tedavisi: FOLFIRI ± Bevacizumab (kategori 2B)
Dinleyici Notları:
- Primer müsinöz over kanseri genellikle tek taraflı ve >13 cm'dir.
- GIS metastazları genellikle iki taraflı, <13 cm ve düzensiz yüzeylidir.
- Kurnit ve ark. (2019), GIS rejimleri alan müsinöz over kanserli hastalarda PFS ve OS'nin daha iyi olduğunu göstermiştir.
- Ekspansil invazyon paterni, infiltratif tipe göre daha iyi prognozludur.
- Müsinöz tümörlerde kemoterapi duyarlılığı düşüktür.
- K-RAS mutasyonu sıktır, ancak hedeflenebilir değildir (anti-EGFR'ler etkisiz).
SLAYT 25: Düşük Grade Seröz Karsinom (LGSOC)
Slayt İçeriği:
- HGSC'den farklı, indolent seyirli, genç yaşta görülür.
- KRAS, BRAF, NRAS mutasyonları sıktır (%40-50).
- Kemoterapiye duyarlılık düşüktür.
- Evre IA-IC: İzlem; Evre II-IV: Kemoterapi + idame letrozol
- Nüks tedavisi: Hormon tedavisi (letrozol) veya MEK inhibitörleri (trametinib)
- Trametinib (GOG 281), kemoterapiye üstündür (13 ay vs 7.2 ay).
Dinleyici Notları:
- LGSOC, TP53 mutasyonu içermez, kromozomal olarak stabil tümörlerdir.
- Gershenson ve ark. (2017), idame letrozolün PFS'yi anlamlı uzattığını göstermiştir (64.9 ay vs 26.4 ay).
- GOG 281, trametinibin standart kemoterapiye üstün olduğunu gösteren ilk randomize çalışmadır.
- KRAS mutant hastalarda trametinib yanıtı daha yüksektir (%50 vs %8).
- RAMP 201 çalışmasında, avutometinib+defactinib, KRAS mutant LGSOC'de %44 ORR sağlamıştır.
- LGSOC'de nüksler geç olabileceğinden uzun süreli takip şarttır.
SLAYT 26: Grade 1 Endometrioid Karsinom
Slayt İçeriği:
- Endometriozis ile ilişkili, iyi prognozlu tümör
- MSI/MMR testi Lynch sendromu taraması için zorunludur.
- Evre IA: Fertilite koruyucu cerrahi + izlem
- Evre IB-IC: İzlem veya adjuvan kemoterapi + idame letrozol (kategori 2B)
- Nüks tedavisi: Hormon tedavisi (AI'ler, tamoksifen) veya kemoterapi
- MSI-H ise immünoterapi (pembrolizumab) seçenek.
Dinleyici Notları:
- Grade 1 endometrioid karsinom, en iyi prognozlu over kanseri tiplerinden biridir.
- Lynch sendromu, endometrioid over kanseri ile ilişkilidir.
- MSI/MMR testi, hem Lynch taraması hem de immünoterapi duyarlılığı için önemlidir.
- Hormon tedavileri (letrozol, anastrozol) düşük toksisiteli ve etkilidir.
- Evre IA'da 5 yıllık sağkalım >%95, adjuvan tedavi gereksizdir.
- Nüks eden hastalarda tekrar hormon tedavisi veya kemoterapi seçenekleri değerlendirilir.
SLAYT 27: Borderline (LMP) Tümörler
Slayt İçeriği:
- İnvazyon olmaksızın maligniteyi düşündüren sitolojik özellikler
- Genç yaş, erken evre, mükemmel prognoz
- Fertilite koruyucu cerrahi (USO) + kapsamlı evreleme
- Kemoterapi endike değildir (faydasız).
- Non-invaziv implantlarda LGSOC'a progresyon riski %15-20
- İnvaziv implantlar = LGSOC, adjuvan tedavi gerekir.
Dinleyici Notları:
- Seröz borderline tümörlerin %30'unda peritoneal implantlar bulunur.
- Non-invaziv implantlarda adjuvan tedavi gerekmez, ancak uzun süreli takip şarttır.
- İnvaziv implantlar, düşük grade seröz karsinom olarak kabul edilir.
- Lenf nodu metastazı sağkalımı etkilemez, rutin lenfadenektomi önerilmez.
- Nüksler geç dönemde (5-10 yıl) olabilir, takip ihmal edilmemelidir.
- Nüks şüphesinde cerrahi değerlendirme ve debulking yapılır.
SLAYT 28: Malign Germ Hücreli Tümörler
Slayt İçeriği:
- Genç yaş (16-20), mükemmel prognoz
- Tipler: Disgerminom, immatür teratom, yolk sak tümörü, embriyonel karsinom, koryokarsinom
- Tümör belirteçleri: AFP, β-hCG, LDH tanı ve takipte çok değerlidir.
- Fertilite koruyucu cerrahi standarttır (evreden bağımsız).
- Adjuvan kemoterapi: BEP (Bleomisin+Etoposid+Sisplatin) altın standart
- Nüks tedavisi: Yüksek doz kemoterapi + otolog kök hücre nakli (küratif potansiyel)
Dinleyici Notları:
- Disgerminom, en sık görülen tip (%30-40), radyosensitif ve kemoterapiye çok duyarlı.
- İmmatür teratom grade 1'de izlem, grade 2-3'te kemoterapi.
- Yolk sak tümörü (AFP yüksek), agresif seyirli, kemoterapi duyarlı.
- BEP rejimi, 3 siklus (iyi riskli) veya 4 siklus (kötü riskli) uygulanır.
- Bleomisin pulmoner toksisitesi için PFT takibi şarttır.
- Growing teratoma sendromu: Kemoterapi sonrası belirteçler normal, kitlede büyüme → cerrahi.
SLAYT 29: Malign Seks Kord-Stromal Tümörler
Slayt İçeriği:
- Granüloza hücreli tümör (en sık), Sertoli-Leydig hücreli tümör
- Hormon aktif (östrojen, androjen), klinik bulgu verebilir.
- İnhibin, tanı ve takipte en önemli tümör belirtecidir.
- Evre I düşük riskli: İzlem; Evre I yüksek riskli-II-IV: Adjuvan kemoterapi
- Kemoterapi: Karboplatin+Paklitaksel, EP, BEP (kategori 2B)
- Nüks tedavisi: Hormon tedavisi (AI'ler, LH-RH analogları) veya kemoterapi
Dinleyici Notları:
- Granüloza hücreli tümör, yavaş seyirli, geç nüksler (10-20 yıl) görülebilir.
- İnhibin B, granüloza hücreli tümör için spesifik ve sensitif bir belirteçtir.
- Sertoli-Leydig hücreli tümör, androjen salgılar, virilizasyona yol açar.
- Adjuvan kemoterapi endikasyonları: Evre I yüksek riskli (rüptür, büyük tümör, yüksek mitotik indeks), Evre II-IV.
- Hormon tedavileri (letrozol, anastrozol, tamoksifen, leuprolid) nüks tedavisinde etkilidir.
- Uzun süreli takip (10-20 yıl) şarttır.
SLAYT 30: SCCOHT (Küçük Hücreli Karsinom, Hiperkalsemik Tip)
Slayt İçeriği:
- Çok nadir, genç kadın (ortalama 24 yaş), agresif, kötü prognoz
- SMARCA4 gen mutasyonu (germline veya somatik)
- Hiperkalsemi sıktır (%60-70).
- Maksimal sitoredüktif cerrahi + adjuvan kemoterapi (BEP, PAVEP, VPCBAE)
- Germline SMARCA4 testi zorunludur.
- Yüksek doz kemoterapi + otolog kök hücre nakli için erken sevk
Dinleyici Notları:
- SCCOHT, NCCN 2026 V1'de ilk kez ayrı bir bölüm olarak yer almıştır.
- SMARCA4, kromatin remodeling kompleksinin bir parçasıdır.
- Tedavide BEP, EP, PAVEP gibi rejimler kullanılır.
- Yeni tedavi yaklaşımları: EZH2 inhibitörleri (tazemetostat), immünoterapi.
- Germline SMARCA4 pozitifliğinde aile bireyleri taranmalı, risk azaltıcı cerrahi önerilmelidir.
- Prognoz kötüdür, ancak yoğun tedavi ile kür şansı vardır.
SLAYT 31: İzlem (Follow-up)
Slayt İçeriği:
- İlk 2 yıl: 3-6 ayda bir klinik muayene + CA-125
- 3-5 yıl: 6 ayda bir klinik muayene + CA-125
- 5 yıl: Yılda bir klinik muayene + CA-125
- Görüntüleme (BT) sadece klinik şüphede veya CA-125 yükselmesinde
- LGSOC, seks kord-stromal, borderline tümörlerde uzun süreli takip şarttır.
- CA-125 yükselmesi tek başına tedavi endikasyonu değildir (kategori 2B).
Dinleyici Notları:
- CA-125, nüksü radyolojik bulgulardan ortalama 3-6 ay önce yükselebilir.
- SGO pozisyonu: Asemptomatik CA-125 yükselmesinde erken tedavi faydalı değildir.
- EORTC 55955 çalışması, erken tedavinin OS avantajı sağlamadığını göstermiştir.
- Nüks şüphesinde BT, şüpheli değilse PET/BT yapılabilir.
- LGSOC ve seks kord-stromal tümörlerde nüksler geç olabileceğinden, takip yıllarca devam etmelidir.
- Germ hücreli tümörlerde AFP, β-hCG takibi değerlidir.
SLAYT 32: CA-125 Yükselmesinde Yönetim
Slayt İçeriği:
- Asemptomatik hastada CA-125 yükseldi: 2-4 hafta sonra tekrarla
- CA-125 progresif yükseliyorsa: BT (toraks/abdomen/pelvis)
- BT negatif, şüpheli ise: PET/BT
- Görüntüleme negatif, CA-125 yüksek: 2-3 ayda bir klinik + CA-125 takibi
- Görüntüleme pozitif veya semptom varsa: Nüks tedavisi başlanır.
- Nüks tedavisi öncesi biyobelirteç testi (BRCA, HRD, FRα, PD-L1, HER2, vb.) yapılmalıdır.
Dinleyici Notları:
- Asemptomatik hastada CA-125 yükselmesi, hemen tedavi gerektirmez.
- CA-125'in tek başına kullanımı, gereksiz tedavilere yol açabilir.
- Görüntüleme, nüksün yerini ve yaygınlığını belirlemek için şarttır.
- PET/BT, BT'de saptanamayan peritoneal implantları gösterebilir.
- Nüks tedavisi öncesi biyobelirteç testi, hedefe yönelik tedavi seçeneklerini belirler.
- Hastaya psikolojik destek ve bilgilendirme yapılmalıdır.
SLAYT 33: Çoklu Tedavi Hattı Tükenmiş Hastaya Yaklaşım
Slayt İçeriği:
- Kapsamlı moleküler profilleme (NGS panel, ctDNA)
- Hedeflenebilir mutasyon ara: MSI, TMB, HER2, BRAF, NTRK, RET, FRα, PD-L1
- Klinik çalışmalara yönlendir (ADC'ler, immünoterapi kombinasyonları, PARP direnci aşma stratejileri)
- Palyatif destek bakımı (semptom kontrolü, ağrı, asit, obstrüksiyon)
- Radyoterapi (palyatif, oligometastatik hastalık)
- İki ardışık rejime progresyonda agresif tedaviden kaçın, palyatif bakım
Dinleyici Notları:
- Griffiths kriteri: İki ardışık rejime yanıt vermeyen hastaların ek tedaviden fayda görme olasılığı düşüktür.
- Nadir hedeflenebilir mutasyonlar (BRAF, HER2, NTRK, RET) sürpriz yapabilir.
- ADC'ler (mirvetuksimab, upifitimab, tisotumab vedotin) umut vericidir.
- PARP direncini aşma stratejileri (ATR, WEE1, PI3K inhibitörleri) klinik çalışmalarda.
- Palyatif bakım, yaşam kalitesini artırır ve sağkalımı bile uzatabilir.
- Venting gastrostomi, intestinal stent, parasentez, torasentez gibi palyatif girişimler düşünülmelidir.
SLAYT 34: Palyatif Bakım ve Semptom Yönetimi
Slayt İçeriği:
- Ağrı: Opioidler, adjuvan analjezikler, RT, sinir blokları
- Asit: Terapötik parasentez, kalıcı peritoneal kateter, diüretikler
- İntestinal obstrüksiyon: Oktreotid, kortikosteroidler, venting gastrostomi
- Plevral efüzyon: Torasentez, kalıcı plevral kateter, plöredez
- Bulantı-kusma: Antiemetikler (metoklopramid, ondansetron, haloperidol)
- Yorgunluk: Egzersiz, enerji koruma, anemi düzeltme, psikostimülanlar
Dinleyici Notları:
- Palyatif bakım, tanı anından itibaren aktif tedaviye entegre edilmelidir.
- Oktreotid, intestinal sekresyonları azaltarak obstrüksiyon semptomlarını hafifletir.
- Venting gastrostomi, inoperabl intestinal obstrüksiyonda etkili bir palyatif yöntemdir.
- Kalıcı plevral kateter, tekrarlayan plevral efüzyonlarda evde drenaja olanak sağlar.
- Egzersiz, kanser ilişkili yorgunlukta en etkili non-farmakolojik yöntemdir.
- Psikososyal destek, hasta ve ailesi için çok önemlidir.
SLAYT 35: Radyoterapi (RT) ve Palyatif RT
Slayt İçeriği:
- Tüm abdomen RT, düşük etkinlik ve yüksek toksisite nedeniyle kullanılmaz.
- Palyatif RT: Kemik metastazlarında ağrı kontrolü (8 Gy tek fraksiyon)
- Beyin metastazlarında stereotaktik radyocerrahi (SRS) veya tüm beyin RT (WBRT)
- Oligometastatik hastalıkta stereotaktik beden RT (SBRT) düşünülebilir.
- Kanama kontrolü için pelvik RT (palyatif)
- Spinal kord basısında acil RT + deksametazon
Dinleyici Notları:
- Palyatif RT, ağrı kontrolünde %60-70 etkilidir.
- Kemik metastazlarında 8 Gy tek fraksiyon, uzun fraksiyonlara eşdeğer etkinliktedir.
- SRS, soliter beyin metastazlarında ilk seçenektir.
- SBRT, oligometastatik hastalıkta (≤5 metastaz) progresyonsuz sağkalımı uzatabilir.
- Spinal kord basısı acildir; RT + deksametazon ile tedavi edilir.
- Over kanserinde RT'nin yeri sınırlıdır, palyatif endikasyonlarla kullanılır.
SLAYT 36: İlaç Toksisiteleri - Platinler
Slayt İçeriği:
- Karboplatin: Miyelosupresyon (trombositopeni), bulantı-kusma, alerji
- Sisplatin: Nefrotoksisite, nöropati, ototoksisite, şiddetli bulantı
- Nefrotoksisite: IV hidrasyon, mannitol ile önlenir.
- Alerji: Premedikasyon, desensitizasyon protokolleri
- Nöropati: Doz azaltımı, tedavi değişikliği (karboplatin+lipozomal doksorubisin)
- Bulantı: Aprepitant + ondansetron + deksametazon (3'lü kombinasyon)
Dinleyici Notları:
- Karboplatin alerjisi, özellikle 6. siklustan sonra veya tekrarlayan tedavilerde sıklaşır.
- Sisplatin nefrotoksisitesi, kümülatif doza bağlıdır ve geri dönüşümlü olabilir.
- Sisplatin ototoksisitesi, geri dönüşümsüzdür, işitme takibi yapılmalıdır.
- Desensitizasyon, platin alerjisi olan hastalarda hayat kurtarıcıdır.
- Nöropati, taksanlar ve platinlerin ortak yan etkisidir.
- Güçlü antiemetik profilaksi, sisplatin alan hastalarda standarttır.
SLAYT 37: İlaç Toksisiteleri - Taksanlar ve Lipozomal Doksorubisin
Slayt İçeriği:
- Paklitaksel: Periferik nöropati, miyalji/artralji, infüzyon reaksiyonu, alopesi
- Dosetaksel: Nötropeni, sıvı retansiyonu, nöropati (paklitakselden az)
- Lipozomal doksorubisin: El-ayak sendromu, mukozit, kardiyotoksisite
- İnfüzyon reaksiyonu: Premedikasyon (steroid+antihistaminik), infüzyon hızı düşürme
- Nöropati yönetimi: Doz azaltımı, dosetaksel veya lipozomal doksorubisine geçiş
- El-ayak sendromu: Soğuk uygulama, nemlendirici, piridoksin (B6)
Dinleyici Notları:
- Paklitaksel infüzyon reaksiyonu sıktır (%27), çoğu hafif ve yönetilebilir.
- Dosetaksel sıvı retansiyonu, premedikasyon ve post-infüzyon steroid ile önlenir.
- Lipozomal doksorubisinde kardiyotoksisite riski düşüktür, ancak kümülatif doz takibi yapılmalıdır.
- El-ayak sendromu, lipozomal doksorubisinde doz sınırlayıcıdır.
- Soğuk uygulama (eldiven, çorap) el-ayak sendromunu hafifletebilir.
- Saçlı deri soğutma (scalp cooling), alopesiyi önleyebilir veya azaltabilir.
SLAYT 38: İlaç Toksisiteleri - Bevacizumab
Slayt İçeriği:
- Hipertansiyon: En sık (%20-30), kan basıncı takibi, antihipertansif tedavi
- Proteinüri: Spot idrar protein/kreatinin oranı takibi
- GIS perforasyonu: En ciddi, mortal, risk faktörleri: akut divertikülit, GIS invazyonu
- Yara iyileşmesinde gecikme: Cerrahi öncesi 4-6 hafta ara, sonrası yara iyileşmesi tamamlanana kadar başlanmaz
- Kanama, tromboemboli
- Reversible posterior lökodensefalopati sendromu (RPLS) nadir
Dinleyici Notları:
- Bevacizumab başlamadan önce kan basıncı kontrol altına alınmalıdır.
- Proteinüri, nefrotik sendroma ilerlerse tedavi kesilir.
- GIS perforasyonu riski yüksek hastalarda (akut divertikülit, GIS tümör invazyonu, karsinomatozis) bevacizumab kontrendikedir.
- Bevacizumab alan hastalarda elektif cerrahi planlanıyorsa, ilaç en az 4-6 hafta önce kesilmelidir.
- Arteriyel tromboemboli (miyokard infarktüsü, inme) öyküsü olanlarda dikkatli kullanılmalıdır.
- RPLS, baş ağrısı, konfüzyon, görme bozukluğu ile prezente olur, acil müdahale gerektirir.
SLAYT 39: İlaç Toksisiteleri - PARP İnhibitörleri
Slayt İçeriği:
- Yorgunluk, bulantı, anemi, trombositopeni, nötropeni
- Niraparib: Trombositopeni, hipertansiyon (ilk ay haftalık CBC takibi şart)
- Olaparib: Bulantı, anemi, yorgunluk
- Rucaparib: Karaciğer enzim yüksekliği, kreatinin yüksekliği
- MDS/AML riski: Uzun süreli kullanımda (%1-2), 24 aydan uzun kullanımdan kaçın
- Doz azaltımı: Toksisiteye göre yapılır.
Dinleyici Notları:
- Niraparib'de trombositopeni, ilk ayda haftalık CBC takibi gerektirir.
- Rucaparib'de kreatinin yüksekliği, renal tübüler sekresyon inhibisyonuna bağlıdır, gerçek GFR düşüklüğü değildir.
- Karaciğer enzim yüksekliği, rucaparib'de sıktır, aylık LFT takibi gerekir.
- MDS/AML riski, PARP inhibitörlerinin uzun süreli kullanımında akılda tutulmalıdır.
- Toksisite yönetiminde tedaviye ara vermek, doz azaltmak ve destek tedavi uygulamak temel prensiplerdir.
- Hasta eğitimi: Bulantı, yorgunluk, kanama, ateş gibi semptomları bildirmeleri öğretilmelidir.
SLAYT 40: İlaç Toksisiteleri - Mirvetuksimab ve İmmünoterapi
Slayt İçeriği:
- Mirvetuksimab: Oküler toksisite (bulanık görme, keratopati) sık.
- Profilaktik kortikosteroid göz damlası (deksametazon %0.1) her infüzyondan önce.
- Düzenli oftalmolojik değerlendirme (aylık).
- İmmünoterapi (PD-1/CTLA-4 inhibitörleri): İmmün ilişkili yan etkiler
- Pnömonit, kolit, hepatit, hipofizit, tiroidit, dermatit, nefrit
- Yönetim: Kortikosteroidler, immünsüpresifler, ilaç kesilmesi
Dinleyici Notları:
- Mirvetuksimab'da oküler toksisite, en sık doz sınırlayıcı yan etkidir.
- Profilaktik göz damlası ve düzenli göz muayenesi şarttır.
- İmmün ilişkili yan etkiler, herhangi bir organda görülebilir.
- Pnömonit, nefes darlığı, öksürük ile prezente olur, erken tanı hayat kurtarıcıdır.
- Kolit, diyare, karın ağrısı, kanlı dışkı ile prezente olur.
- Kortikosteroidler (1-2 mg/kg/gün), immün ilişkili yan etkilerin ilk basamak tedavisidir.
SLAYT 41: Klinik Çalışmalar ve Gelecek Perspektifler
Slayt İçeriği:
- Yeni ADC'ler: Upifitimab (NaPi2b), luveltamab (FRα), tisotumab vedotin (TF)
- Kombinasyon stratejileri: ADC + immünoterapi, ADC + PARP inhibitörü
- PARP direncini aşma: ATR inhibitörleri (berzosertib), WEE1 inhibitörleri (adavosertib)
- İmmünoterapi kombinasyonları: PD-1 + CTLA-4 + kemoterapi
- Hücresel tedaviler: CAR-T (MSLN, FRα, MUC16), TIL, NK
- ctDNA: MRD takibi, direnç mekanizmalarının izlenmesi
Dinleyici Notları:
- Upifitimab (UpRi), NaPi2b hedefli bir ADC'dir, Faz III UP-NEXT çalışması devam etmektedir.
- Luveltamab tazevibulin, FRα hedefli yeni bir ADC'dir, Faz II REFRaME çalışması.
- ATR inhibitörleri (berzosertib), PARP dirençli hastalarda umut verici erken veriler sunmaktadır.
- CAR-T hücre tedavileri, over kanserinde henüz erken aşamadadır, toksisite yönetimi sorunludur.
- ctDNA, nüksü radyolojik bulgulardan aylar önce tespit edebilir.
- Klinik çalışmalara katılım, özellikle nadir histolojilerde ve platin-dirençli hastalıkta teşvik edilmelidir.
SLAYT 42: Multidisipliner Yaklaşımın Önemi
Slayt İçeriği:
- Jinekolojik onkolog: Cerrahi, hastalık yönetimi
- Tıbbi onkolog: Sistemik tedavi, idame tedavi, nüks tedavisi
- Radyasyon onkoloğu: Palyatif RT, oligometastatik hastalıkta SBRT
- Patolog: Doğru histolojik tanı, moleküler testler
- Radyolog: Görüntüleme, evreleme, yanıt değerlendirmesi
- Genetik danışman: Ailesel risk değerlendirmesi, test yorumu
Dinleyici Notları:
- Over kanseri yönetimi, birden fazla uzmanlık dalının işbirliğini gerektirir.
- Multidisipliner tümör konseyleri, tedavi kararlarının ortak alınmasını sağlar.
- Jinekolojik onkolog, tedavi sürecinin koordinatörüdür.
- Patoloji konsültasyonu, özellikle LCOC'lerde tanısal hatayı önler.
- Genetik danışman, aile bireylerinin taranması ve risk azaltıcı stratejiler konusunda yol gösterir.
- Palyatif bakım ekibi, yaşam kalitesini korumada kritik rol oynar.
SLAYT 43: Hasta Eğitimi ve Destek
Slayt İçeriği:
- Tanı anında: Hastalık, tedavi seçenekleri, yan etkiler hakkında bilgi
- Fertilite koruma seçenekleri hakkında danışmanlık
- Genetik test sonuçları ve aile bireyleri için önemi
- Tedavi sırasında: Yan etki yönetimi, ilaç uyumu, beslenme, egzersiz
- Tedavi sonrası: İzlem planı, nüks belirtileri, sağlıklı yaşam
- Psikososyal destek: Hasta dernekleri, destek grupları, psikolog
Dinleyici Notları:
- Hasta eğitimi, tedavi uyumunu ve yaşam kalitesini artırır.
- Fertilite koruma seçenekleri, tedavi başlamadan önce mutlaka konuşulmalıdır.
- Genetik test sonuçları, aile bireyleri için de önemlidir.
- Yan etki yönetimi konusunda hasta bilgilendirilmeli, hangi durumlarda başvurması gerektiği öğretilmelidir.
- Hasta dernekleri (Kanser Savaşçıları, vb.) hastalara psikososyal destek sağlar.
- Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve sigarasız yaşam, genel sağlık için önemlidir.
SLAYT 44: Over Kanserinde Başarı Hikayeleri ve Umut Verici Gelişmeler
Slayt İçeriği:
- PARP inhibitörleri, BRCA mutant hastalarda kür şansını artırmıştır.
- SOLO-1'de olaparib ile 7 yıllık PFS %67.
- ADC'ler (mirvetuksimab), platin-dirençli hastalıkta OS avantajı sağlamıştır.
- İmmünoterapi kombinasyonları, berrak hücreli karsinomda umut vericidir.
- MEK inhibitörleri, LGSOC'de yeni bir standart oluşturmuştur.
- Yeni ilaçlar ve kombinasyonlarla sağkalım giderek uzamaktadır.
Dinleyici Notları:
- Over kanseri, artık kronik bir hastalık olarak yönetilebilmektedir.
- BRCA mutant hastalarda olaparib idamesi, yıllarca nükssüz sağkalım sağlayabilir.
- Mirvetuksimab, platin-dirençli hastalıkta ilk kez OS avantajı gösteren ilaçtır.
- Berrak hücreli karsinomda immünoterapi, kemoterapiye dirençli hastalar için umut olmuştur.
- LGSOC'de trametinib, hormon tedavisine dirençli hastalarda etkilidir.
- Klinik çalışmalar, yeni ilaçlar ve kombinasyonlarla over kanseri tedavisinde ilerleme devam etmektedir.
SLAYT 45: Sonuç ve Özet
Slayt İçeriği:
- Over kanseri, histolojik ve moleküler olarak heterojen bir hastalıktır.
- Tedavi, evre, histoloji, moleküler profile göre kişiselleştirilmelidir.
- Cerrahi, tedavinin temelidir (R0 rezeksiyon hedefi).
- Platin-bazlı kemoterapi, adjuvan ve nüks tedavisinde temel taşıdır.
- Bevacizumab ve PARP inhibitörleri, idame tedavide PFS'yi uzatır.
- LCOC'ler ve nadir mutasyonlar, hedefe yönelik tedavi fırsatları sunar.
Dinleyici Notları:
- Over kanseri yönetimi, hızla gelişen ve değişen bir alandır.
- Doğru histolojik tanı ve moleküler testler, tedavi planlamasının temelidir.
- Multidisipliner yaklaşım, en iyi sonuçları elde etmek için şarttır.
- Klinik çalışmalara katılım, yeni tedavilere erişim ve bilime katkı sağlar.
- Hasta eğitimi ve destek, tedavi sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır.
- Umut verici gelişmeler, over kanserinde sağkalımı ve yaşam kalitesini artırmaya devam etmektedir.
HRD Skor Analizi ve Kullanılan Testler
HRD (Homolog Rekombinasyon Eksikliği) skor analizi, kanser hücrelerindeki DNA tamir mekanizmalarının bozukluğunu ve genomik kararsızlığı ölçen bir yöntemdir. Bu analiz, özellikle PARP inhibitörleri gibi hedefe yönelik tedavilerin etkinliğini belirlemek için kullanılır.
1. HRD Skor Analizinin Klinik Önemi
- Genomik Kararsızlık Tespiti: HRD, DNA çift zincir kırıklarının tamir edilememesi sonucu oluşan genomik anormallikleri (LOH, TAI, LST gibi "genomik skarlar") skorlayarak ölçer. Bu skor, tümörün tedaviye yanıtını tahmin etmede kritiktir.
- PARP İnhibitörleri için Belirleyici: BRCA mutasyonu veya yüksek HRD skoru olan hastalarda PARP inhibitörleri daha etkilidir. Örneğin, over kanserli hastaların %50'si bu ilaçlardan fayda görebilir.
- Multi-Kanser Uygulanabilirliği: Başta over, meme, prostat ve pankreas kanserleri olmak üzere çeşitli tümör tiplerinde kullanılır.
2. HRD Skorunu Belirleyen Biyobelirteçler
HRD pozitifliği, aşağıdaki üç genomik skarın kombinasyonu veya BRCA mutasyonları ile tanımlanır:
- LOH (Heterozigot Kaybı): Kromozomlarda genetik çeşitlilik kaybı.
- TAI (Telomerik Alelik Dengesizlik): Kromozom uçlarında dengesiz DNA yapıları.
- LST (Büyük Ölçekli Geçişler): Genomda 10 Mb'den büyük kırılmalar.
Bu parametreler, tümörün genomik instabilite seviyesini sayısallaştırarak HRD skorunu hesaplar.
3. Kullanılan Testler ve Metodolojiler
a) MyChoice® CDx (Myriad Genetics)
- Özellikler: BRCA1/2 mutasyon analizi + genomik instabilite skoru (LOH, TAI, LST) birleştirilir.
- Avantajlar: FDA onaylı, CE sertifikalı ve klinik kılavuzlarda önerilen en kapsamlı test.
- Kullanım Alanı: Over kanserinde PARP inhibitörü uygunluğunu belirler.
b) RediScore®
- Teknoloji: SNP tabanlı analiz ile genomik skarları ölçer.
- Amaç: HRD varlığını BRCA mutasyonlarıyla birlikte değerlendirir.
c) Next-Generation Sequencing (NGS) Panelleri
- Örnekler: Oncogena HRD paneli, 672 kanser ilişkili geni tarar ve BRCA1/2 mutasyonlarını NGS ile analiz eder.
- Ek Avantaj: Likit biyopsi ile tümör DNA'sı izole edilebilir.
d) Bionano Saphyr® OGM
- Yöntem: Optik Genom Haritalama (OGM) ile yapısal varyantlar ve genomik skarlar görselleştirilir.
- Yazılım Desteği: VIA™ yazılımı ile veri analizi kolaylaştırılır.
e) Diğer Testler
- FoundationFocus™ CDxBRCA: LOH ve BRCA mutasyonlarını değerlendirir.
- İmmunohistokimya (IHC) ve FISH: BRCA protein eksikliği veya gen kopya sayısını ölçer.
4. Test Seçimi ve Klinik Uygulama
- Hasta Profili: Over ve üçlü negatif meme kanserli tüm hastalar HRD testi için adaydır.
- Sonuç Yorumlama:
- HRD-pozitif: Skor eşik değerin üzerinde veya BRCA mutasyonu varsa PARP inhibitörleri önerilir.
- HRD-negatif: Diğer tedavi seçenekleri değerlendirilir.
- Zamanlama: Testler, tedavi başlangıcından önce veya platin direnci gelişen hastalarda tekrarlanabilir.
5. Sınırlamalar ve Gelecek Perspektifi
- Maliyet ve Erişim: Bazı testler (ör. MyChoice®) yüksek maliyetli olabilir.
- Standardizasyon Eksikliği: Farklı testlerin skorlama kriterleri değişkenlik gösterebilir.
- Yeni Biyobelirteçler: Mikrosatellit instabilite (MSI) ve tümör mutasyon yükü (TMB) gibi parametrelerle kombine analizler geliştirilmektedir.
Sonuç: HRD skor analizi, kanser tedavisinde kişiselleştirilmiş tıbbın temel taşlarından biridir. MyChoice® CDx ve NGS panelleri gibi testler, onkologlara tedavi stratejilerini optimize etme imkanı sunar.
HRR Gen Analizi ve HRD Skoru ile Solid Tümörlere Yaklaşım
HRR (Homolog Rekombinasyon Tamiri) gen analizi ve HRD (Homolog Rekombinasyon Eksikliği) skoru, özellikle solid tümörlerde (örneğin over, meme, prostat ve pankreas kanserleri) tedavi stratejilerini belirlemede kritik rol oynar. Bu analizler, DNA tamir mekanizmalarındaki bozuklukları tespit ederek, hedefe yönelik tedavilerin (özellikle PARP inhibitörleri) uygunluğunu değerlendirmek için kullanılır.
1. HRR Gen Analizi ve HRD Skorunun Temelleri
HRR Gen Analizi
- HRR Genleri: BRCA1, BRCA2, PALB2, RAD51, ATM, CHEK2 gibi genler, DNA çift zincir kırıklarının tamirinde görev alır.
- Mutasyonların Etkisi: Bu genlerdeki mutasyonlar, DNA tamir mekanizmalarını bozarak genomik kararsızlığa ve tümör oluşumuna yol açar.
- Test Yöntemleri:
- Next-Generation Sequencing (NGS): HRR genlerindeki mutasyonları kapsamlı şekilde tarar.
- PCR veya Sanger Dizileme: Belirli genlerde hedefe yönelik mutasyon analizi yapar.
HRD Skoru
- Genomik Skarlar: LOH (Heterozigot Kaybı), TAI (Telomerik Alelik Dengesizlik) ve LST (Büyük Ölçekli Geçişler) gibi genomik anormallikler ölçülür.
- Skorlama: Bu parametreler birleştirilerek HRD skoru hesaplanır. Yüksek skor, genomik kararsızlığı ve PARP inhibitörlerine yanıt potansiyelini gösterir.
2. Solid Tümörlerde HRR ve HRD'nin Klinik Önemi
a) Over Kanseri
- HRR Mutasyonları: BRCA1/2 mutasyonları, over kanserli hastaların %15-20'sinde bulunur.
- HRD Pozitifliği: HRD skoru yüksek olan hastalar, PARP inhibitörlerinden (örneğin olaparib, niraparib) önemli ölçüde fayda görür.
- Klinik Kılavuzlar: HRD testi, over kanserinde tedavi öncesi rutin olarak önerilir.
b) Meme Kanseri
- Üçlü Negatif Meme Kanseri (TNBC): BRCA1/2 mutasyonları ve yüksek HRD skoru, PARP inhibitörleri (örneğin talazoparib) için belirleyicidir.
- Hormon Reseptör Pozitif Meme Kanseri: HRR mutasyonları, tedavi seçeneklerini genişletir.
c) Prostat Kanseri
- Metastatik Prostat Kanseri: BRCA2, ATM gibi HRR gen mutasyonları olan hastalar, PARP inhibitörleri (örneğin rucaparib, olaparib) ve platin bazlı kemoterapiden fayda görür.
- HRD Testi: Yüksek HRD skoru, tedaviye yanıtı öngörmede kullanılır.
d) Pankreas Kanseri
- BRCA Mutasyonları: BRCA1/2 veya PALB2 mutasyonları olan hastalar, PARP inhibitörleri (örneğin olaparib) ile tedavi edilebilir.
- HRD Skoru: Genomik kararsızlık, tedavi seçiminde yol göstericidir.
3. HRR ve HRD Analizinin Tedaviye Etkisi
PARP İnhibitörleri
- Mekanizma: PARP inhibitörleri, HRR mekanizması bozuk olan hücrelerde sentetik letalite yaratır.
- Etkinlik: BRCA mutasyonu veya yüksek HRD skoru olan hastalarda etkilidir.
- Örnekler: Olaparib, niraparib, rucaparib, talazoparib.
Platin Bazlı Kemoterapi
- HRR Eksikliği: HRR mekanizması bozuk tümörler, platin bazlı kemoterapiye daha duyarlıdır.
- Kombinasyon Tedavileri: PARP inhibitörleri ile platin bazlı kemoterapi birlikte kullanılabilir.
İmmunoterapi
- Genomik Kararsızlık: Yüksek HRD skoru, tümör mutasyon yükünü (TMB) artırarak immünoterapiye yanıtı artırabilir.
4. Test Seçimi ve Uygulama
Test Yöntemleri
- MyChoice® CDx: BRCA mutasyonları ve HRD skorunu birleştiren kapsamlı bir test.
- NGS Panelleri: HRR genlerini ve genomik skarları aynı anda analiz eder.
- Likit Biyopsi: Doku örneği alınamayan durumlarda kanda tümör DNA'sı analiz edilir.
Test Zamanlaması
- Tanı Aşamasında: Özellikle over ve pankreas kanserlerinde tedavi öncesi HRD testi önerilir.
- Tedavi Sonrası: Platin direnci gelişen hastalarda test tekrarlanabilir.
5. Sınırlamalar ve Gelecek Perspektifi
- Maliyet ve Erişim: HRD testleri yüksek maliyetli olabilir ve her merkezde bulunmayabilir.
- Standardizasyon Eksikliği: Farklı testlerin skorlama kriterleri değişkenlik gösterebilir.
- Yeni Biyobelirteçler: TMB ve MSI gibi parametrelerle kombine analizler geliştirilmektedir.
Sonuç:
HRR gen analizi ve HRD skoru, solid tümörlerde kişiselleştirilmiş tedavi stratejilerinin belirlenmesinde kritik öneme sahiptir. Özellikle PARP inhibitörleri ve platin bazlı kemoterapiye yanıtı öngörmede bu testler vazgeçilmezdir. Klinik uygulamada, hastanın tümör tipine ve genetik profiline göre test seçimi yapılmalıdır.
NOT: Bu dosyanın PDF formatını indirmek için buraya tıklayın.